AR-GE İLE UĞRAŞAN BİZLER İNANDIĞIMIZI GÖRÜRÜZ, GÖRDÜĞÜNE İNANAN FİRMALAR İÇİN ARALIK AYI NEDEN ÖNEMLİ?

Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK

Ulusal ve Uluslar arası Ar-Ge ve Yenilik

 Hibe Fonları Uygulayıcısı, Öğretim Üyesi,

Sorumlu Ortak Baş Denetçi, YMM

www.abdanmerymm.com

abdanmer@gmail.com

 07.12.2015

 

 

PROBLEMATİK DURUM

Geleneksek üretim yöntemlerine göre rutin ürün üreten firmalar için, yeni ya da iyileştirilmiş ürün  imalatı ve bunun için araştırma yapmak riskli bir girişimdir. Çünkü yeni ürün üretmek riskli bir iştir, birçok bilimsel, teknolojik ve piyasa belirsizlikleri içermektedir. Ancak küresel rekabette başka seçenek de yoktur. Bu firmaların yöneticilerin bir kısmı yenilik ve araştırma çalışmaları için proje yapma ve risk paylaşımının fonlanması için  TÜBİTAK ya da KOSGEB’e (KOBİ’ler için)  proje verme konusundaki toplantılarımızda şöyle bir tutum içinde oluyorlar “Önce projenin kabulünü ve hibe havalesini görelim, sonra bu işe inanırız”. Oysa bize göre doğru yaklaşım “inanmak ve bu doğrultuda çaba göstererek inandığını görmek”.Kuşkusuz böyle bir bakış açısı pozitif duygu oluşturarak, süreci kolaylaştırıyor.

Bu bağlamda Aralık ayının TÜBİTAK’a Ar-Ge ve yenilik projesi verildiğinde örneğin TÜBİTAK’ta ödemeler yılda 2 defa Ocak-Haziran ve Temmuz-Aralık dönemlerinde yapıldığından, projenin kabulü halinde ancak 2015 Mayıs ayının sonuna kadar TÜBİTAK’tan hibe alınabilir. Eğer proje 2015 yılı başında TÜBİTAK’a verilirse yıl sonuna doğru hibe desteği ele geçeceğinden, firmaların motivasyonu azalıyor. Ayrıca Aralık ayında verilecek TÜBİTAK projelerinin Ar-Ge giderleri için muhasebe kaydı yapılabileceğinden, 2016 daki TÜBİTAK 1501 projeleri için  en az % 5 ek hibe oranı harcama tutarına tatbik edilir. Bir milyon TL’li projede bu, 50 bin TL ek hibe yapar. Ek olarak TÜBİTAK projesinin bir an önce tamamlanması ile aşağıdaki ek teşviklere erken başlanılmış olunur:

TÜBİTAK PROJESİNİN TAMLANMASI İLE BAŞVURULABİLECEK EŞ TEŞVİKLER

Aralık ayında proje verilerek kabul edilmesi ile 2016 yılının Temmuz ayından itibaren aşağıdaki potansiyel Ar-Ge ve yatırım teşviklerinden yararlanmak için alt yapı oluşturulmuş olacaktır:

1.İlk ay 1 adet TÜBİTAK Ar-Ge projesi vermek, kabulünde de her an yürüyen 3 adet projenin olmasını programlamak.

2.İlk TÜBİTAK Ar-Ge projesinin bitişini takiben KOSGEB Endüstriyel uygulama programını başlatmak.

3.İlk projenin prototipi Teknoyatırım NACE koduna giriyorsa, olası çağrılar için hazırlık yapmak. Girmiyor ise, girecek yeni ürünler tasarlamalarını sağlayarak NACE kodlarının iyileşmesine yardımcı olmak.

4.TÜBİTAK’a ilk Ar-Ge projesi verilme aşamasında incelemeli patent  ya da olumlu raporlu faydalı model başvurusunda bulunmasını sağlamak. Ayrıca alınmış incelemesiz ya da raporsuz belgelerin revizyonuna vesile olarak, koruma süresi boyunca elde edilen karın yarısı için kurumlar vergisi istisnasından yararlandırmak.

5.İlk proje prototipinin seri üretimi için 5.bölge yatırım teşvik belgesi  başvurusu yapmak.

6.İlk prototiple ilgili tekno tanıtım-pazarlama, teknolojik ürün belgesi çalışmaları yapmak.

7.Avrupa Birliği H2020 konsorsiyum ve tekli başvurulabilinen yeni KOBİ aracı programına hazırlık yapmak.

8.Endüstriyel tasarım için Ekonomi Bakanlığının Tasarım Merkezi programına başvurmak.

-Kasım ayında proje ile birlikte muhasebede ar-ge giderleri kaydının yapılması  2016 yılında TÜBİTAK’a verilecek 1501 sanayi ar-ge projelerinde temel destek oranı olan % 40’ın üzerine % 5 ek oran ilave edilir. Aksi durumda bu avantaj 2017’e kalır.

BİZE GÖRE ARALIK AYINDA İZLENECEK YOL

İki yöntemi birbirinden ayırmakta yarar var:

1.PROJE ÇIKTISI 100.000 TL’NİN ÜZERİNDE PAZARLANABİLİR BİR ÜRÜN İSE

Bu koşulda firma, ihtiyacı varsa program ve bilgisayar talebi ile birlikte ürün yeniliği içeren örneğin bir makinenin tasarımı, prototip imalatı ve testi için Ar-Ge projesini  1507 destek programına KOBİ ise 500.000 TL’ye kadar üst limitli 3 proje(ya da ortaklı projelerde 2 ortaklı,3 tekli olmak üzere 5 proje)hakkının ilkini Kasım ayında, diğerini Aralık ayında TÜBİTAK’a vererek proje maliyetinin % 75’ine kadar hibe alabilmekte, ayrıca proje onayından sonraki dönemde projede görev alan personeller için projedeki süresine yani adam /ay oranına göre % 80 stopaj desteği, SGK işveren payının yarısının istisna edilmesi ile kurum vergi matrahından indirilmek üzere % 100 Ar-Ge indirimi sağlamaktadır. KOBİ olmayan büyük firmalar 1501 sanayi destek programı  için hibe oranı % 40 ile 60 arasında seyretmektedir (KOBİ’ler 3.projeden yada ortaklıda 5.projeden sonra proje vermeyi sürdürdüklerinde bu programa girerler).

2.PROJE ÇIKTISININ FİYATI DÜŞÜK İSE

Ürün yeniliği  örneğin pvc kapı sisteminde bir parça, vida, otomotivde bir aparat, mobilyada bir yay gibi fiyatı sözgelimi 2-3 bin TL’nin altında bir çıktı ise, bu durumda ürün yeniliği bütçesi çok düşük kalmakta olup, ürün yeniliği için proseste özel bir makine, otomasyon, ekipmana ihtiyacı olup, bu makinenin tasarımını yapacak mühendis kadrosu ve çekirdek teknolojik yeteneği mevcut ise, firma süreç yeniliği maliyetini projeye dahil edebilir. Bu durumda verilecek proje ürün+süreç yeniliği projesi olur. Firma mevcut mühendis kadrosu ve teknolojik alt yapısı ile özel makinenin tasarımını ve prototip imalatını kendi firma bünyesinde yapabileceği gibi alternatif bir seçenek olarak makinenin  araştırmasını ve tasarımını bizzat içselleştirerek  kendisi yaparak imalat çizimine göre malzeme imalatını firma dışındaki firma/firmalara yaptırabilir.

SONUÇ

Çok hızlı hareket edip, bugünü iyi kullanmak gerekliliği ortada. Uygun şartlar gelecek diye beklemektense, aklımızı kullanıp bir an önce proje verip eksiklikler ortaya çıktığında revize edilmesi bizce daha uygun yoldur.