AR-GE PROJESİNİN TAMAMLANMA HAKKI İLE PATENT /FAYDALI MODEL HAKKININ DEVREDİLMESİ İLE İŞBİRLİĞİ İÇİNDE KOBİ’LERİN SAĞLIKLI BÜYÜME MODELİ

Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK

Ulusal ve Uluslar arası Ar-Ge ve Yenilik

Hibe Fonları Uygulayıcısı, Öğretim Üyesi

Sorumlu Ortak Baş Denetçi, YMM

www.abdanmerymm.com

abdanmer@gmail.com

21.11.2015

 

GİRİŞ

Sağlıklı KOBİ’lerle sürekli ilişki içindeyiz, sadece masa başında oturarak olmuyor, daha çok bizzat ziyaret edip empati kuruyoruz. Genelde bu firmaların çalışan sayısının 50’yi geçmediği ortaklarının gerçek kişi olduğu, aynı üretim dalında yatay/dikey örgütlenmenin olduğu birden fazla (örneğin 3-4 gibi) KOBİ niteliğindeki mikro, küçük ya da orta ölçekteki bağımsız firmalara sahipler. Ya da bu firmalar bir tek firma sahibi olsa da rekabet içindeki işbirliği için aynı üretim dalındaki başka KOBİ’lerle iletişim içindeler.

BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞININ TEKNOLOJİK ÜRÜN YATIRIM VE DESTEK PROGRAMI

Bizler bu yapıdaki KOBİ’ler ile en az 3 adet TÜBİTAK-TEYDEB Ar-Ge projesi anlaşması yapıyoruz. Proje çalışmasının başlangıcında proje ile ortaya çıkacak prototipin NACE kodunu sorgulayarak, bu kodun Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının yayınlanan teknoloji tablosunda olup olmadığına bakıyoruz (EK.1) Yer alıyorsa ilgili Bakanlığın web sitesindeki aşağıdaki bilgiyi birlikte okuyoruz:

“Ar-Ge ve Yenilik Projesi/Faaliyeti çıktılarının ticarileşmesi ve yatırımı noktasında ciddi bir destek programına duyulan ihtiyaçtan yola çıkılarak Bilim ve Teknoloji Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanmış olan Tekno Yatırım Programı ile teknoloji tabanlı ürünlerin üretimine yönelik yatırımların desteklenmesi hedeflenmiştir.

Türkiye’de bir ilk olma özelliği taşıyan bu programı; öncelikli teknoloji alanlarında yer alan Ar-Ge ve Yenilik Faaliyetleri sonucu ortaya çıkan yeni ürün/ürün ticarileştirmesi, ülke ekonomisine katma değer oluşturulması, uluslararası pazarda yer alarak teknolojik ürün ihracatına öncülük edilmesi ve özellikle küçük ve orta ölçekli işletmelere geleceğe dönük Ar-Ge kültürünün benimsetilmesi amacıyla Bilim ve Teknoloji Genel Müdürlüğü tarafından uygulamaya konmuştur.

Teknolojik Ürün Yatırım Destek Programı 3. dönem başvuruları 9 Kasım – 25 Aralık 2015 tarihleri arasında, https://biltek.sanayi.gov.tradresi üzerinden alınacaktır.

Başvurular sadece internet üzerinden Elektronik İmzalı (e-imzalı) olarak alınacak olup başvuru formunun ve ek belgelerin çıktıları Bakanlığımıza gönderilmeyecektir. Başvurular, işletmeyi temsil ve ilzama yetkili kişi/kişiler tarafından elektronik olarak imzalanarak tamamlanacaktır. Bu kapsamda, başvuru yapmak isteyen işletmelerde temsil ve ilzama yetkili kişi/kişilerin e-imza temin etmeleri gerekmektedir. Süresi içinde tamamlanmayan başvurular değerlendirmeye alınmayacaktır.

NOT: Teknolojik Ürün Yatırım Destek Programı başvurusu yapmak için https://biltek.sanayi.gov.tr adresine giriş yaptıktan sonra üst kısımda bulunan “ONLINE İŞLEMLER”e tıklayıp e-devlet kullanıcı bilgileriniz ile oturum açmanız gerekmektedir. Oturum açıldıktan sonra “Teknolojik Ürün Yatırım Destek Programı” panelinin altında bulunan “İşletme Temsilcisi Paneli” kısmına tıklayarak Teknoyatırım Başvuru modulüne ulaşabilirsiniz.”

Kaynak Link: https://teknoyatirim.sanayi.gov.tr/About.aspx

MAKALEDEKİ AMACIMIZ

KOBİ’lerden gelen ihtiyaca bağlı olarak bu makaleyi oluşturmaktaki amacımız, yukarıdaki şartlara uyan KOBİ’nin bu hakkını diğer firmasına ya da ilişkide olduğu 3. bir KOBİ’ye devretmek isteğine bağlı olarak aralarında yaptığı devir sözleşmesi ile devralan firma bu programa başvuruyor. Bunun mümkün olduğunu programın Usul ve Esaslar’ın aşağıdaki maddesinde görüyoruz (https://teknoyatirim.sanayi.gov.tr/Uploads/Documents/Templates/Usul_ve_Esaslar.pdf):

“10.1 İşletme sınıfının belirlenmesi

(3) Ar-Ge ve yenilik projesi/faaliyeti sahibi gerçek veya tüzel kişilik ile başvuru sahibi yatırımcı tüzel kişiliğin farklı olması halinde; yatırımcı ile Ar-Ge ve yenilik projesi/faaliyeti sahibi arasında Ar-Ge ve yenilik projesi/faaliyeti ve sonucunda ortaya çıkan teknolojik ürün ile ilgili, taraflara ilişkin hak tesisine dair noter tasdikli belge istenir. (4) Ar-Ge ve yenilik projesi/faaliyeti sahibi ile başvuru sahibi yatırımcı tüzel kişiliğin farklı olması halinde; Ar-Ge ve yenilik projesi/faaliyeti sahibi (hakları devreden taraf) tüzel kişilik ise, hakları devreden işletmeden son mali yıla ait YMM/SMMM onaylı ya da KOSGEB tarafından sağlanan KOBİ Bilgi Beyannamesi formu/formları istenir. (5) Büyük veya orta büyüklükteki işletmelerce tüm süreçleri yürütülen ve başarı ile tamamlanarak sonucunda teknolojik ürüne dönüşen Ar-Ge ve yenilik projesi/faaliyeti ve sonucunda ortaya çıkan teknolojik ürün ile ilgili hakların, daha küçük ölçekli işletmelere devredilmesi durumunda; yatırım konusu teknolojik ürün, büyük veya orta büyüklükteki işletmelere uygulanan yatırım desteği kapsamında değerlendirilir.”

Yorum: Mikro ve Küçük işletmeleri bir bütün olarak “KÜÇÜK ÖLÇEKLİ İŞLETME” olarak değerlendiren uygulama esasları, küçük işletmenin Ar-Ge hakkını diğer küçük işletmeye devirde aynı destek unsurlarının devredileceğini, ancak orta ölçekliye devredilmesi halinde orta ölçeklinin hakkı kadar, büyük ölçekliye devri halinde ise onun hakkı kadar daraltılarak devredileceğini ifade etmektedir.

Örneğin Otomotiv amortisörünü için bir prototipi, TÜBİTAK – TEYDEB hibe destekleri ile geliştirmiştir. Orta ölçekli bu firma, projenin endüstriyelleşme (seri imalat) için gerekli olan özel transfer makinası, kaplama tesisi, montaj makinası, lazer tezgahı ve paketleme hattını geliştirecek Ar-Ge alt yapısı bulunmamaktadır. Firmamızın Teknoyatırım programı ile de temin edecek maddi durumu da olmayabilir. Bu durumda Teknoyatırım desteklerinden yararlanma  hakkını sektörde bulunan başka bir firmaya satarak o firmanın 5 milyon TL.’ye kadar %40 hibe desteklerden yararlanarak bu tezgahları alma hakkını devredebilir.

UYGULAMA ESASLARINDAN BAZI MADDELER

Madde 7. Desteklenecek yatırım türleri MADDE 7 – (1) Bu program kapsamında iki tür yatırıma destek sağlanır: a) Komple yeni yatırım: Teknolojik ürün üretimine yönelik olarak ana makine ve teçhizat ile yardımcı makine ve teçhizatları içeren, yatırımın yapılacağı yerde yapılaşması tamamlanmış ve aynı üretim konusunda mevcut tesisi veya mevcut tesisi ile altyapı bütünlüğü bulunmayan yatırımlar, b) Ürün çeşitlendirmeye yönelik yatırım: Mevcut tesisler ile altyapı müşterekliği olan, aynı işletmede mevcut makine ve teçhizata ilave edilecek makine teçhizat ile farklı bir nihai teknolojik ürünün üretimine yönelik yatırımlar.

Madde 10/2 1.fıkrada anılan yönetmeliğin ekinde yer alan KOBİ Bilgi Beyannamesi formu/formları, başvuru sahibi işletmelerce doldurulur ve YMM/SMMM tarafından onaylanır ya da KOSGEB tarafından sağlanır. Söz konusu form/formlarda, işletmenin beyan ettiği işletme sınıfı Değerlendirme Komisyonu tarafından incelenir ve desteklenmeye esas alınacak işletme sınıfı karara bağlanır.

Yatırımın başlangıç tarihi ve destekleme süresi MADDE 11 – (1) Yatırımın başlangıç tarihi, Bakanlık ile başvuru sahibi işletme arasında yapılan sözleşme tarihinden itibaren başlar ve toplam destekleme süresi 36 aydır. Bu süre içerisinde yatırımını tamamlayamayan yatırımcıya, gerekçeleri ile birlikte ek süre istemesi durumunda Genel Müdürlükçe bir defaya mahsus en fazla 6 ay ek süre verilebilir.

Destek unsurları ve üst limitleri MADDE 13 – (1) İşletme sınıfları esas alınarak sağlanacak geri ödemesiz destek üst limitleri: a) Büyük işletmeler; yalnızca makine ve teçhizat desteği unsurundan yararlandırılır ve sağlanacak destek üst limiti 2.000.000 TL’dir. b) Orta büyüklükteki işletmeler; makine ve teçhizat destek unsuru ile kredi faiz destek unsurundan yararlandırılır ve toplamda sağlanacak destek üst limiti 10.000.000 TL’dir. c) Küçük işletmeler; makine ve teçhizat destek unsuru, kredi faiz destek unsuru ile işletme gideri desteği unsurundan yararlandırılır ve toplamda sağlanacak destek üst limiti 10.000.000 TL’dir. 

MADDE 14 – (1) Yatırım proje tutarının 10.000.000 TL’ye kadar olan kısmı, yatırım harcamaları olarak desteklenir. Yatırım harcamaları üzerinden işletmelere en fazla aşağıdaki oranlar kadar geri ödemesiz destek sağlanır. a) İthal alımlarda; Büyük işletmelere % 10 Orta büyüklükteki işletmelere % 30 Küçük işletmelere % 40 b) Yerli alımlarda Büyük işletmelere % 20 Orta büyüklükteki işletmelere % 40 Küçük işletmelere % 50.

14.1.(3) İşletme tarafından talep edilmesi ve Genel Müdürlükçe uygun görülmesi halinde, komisyonca destekleme kararı alınan yatırım harcamalarına ilişkin, avans niteliğinde ön ödeme yapılabilir. (4) Ön ödemenin yapılabilmesi için; talep edilen ön ödeme tutarı kadar ve en az sözleşme bitiş tarihinden 6 ay sonrasına kadar geçerli, aracı kurumlardan alınmış teminat mektubu ya da Kredi Garanti Fonu’ndan alınmış kefalet mektubunun Genel Müdürlüğe sunulmuş olması şarttır. Teminat mektubu ya da kefalet mektubunun tutarı, sözleşmede belirtilen makine ve teçhizat destek üst limitini geçemez. (5) Ön ödeme tutarı, sözleşmede belirtilen makine ve teçhizat destek üst limitinin % 50’sini geçemez.

MADDE 16.1. Kira gideri desteği (1) İşletme tarafından sözleşme yapılarak teknolojik ürünün üretilmesi amacıyla kiralanan kapalı alan/alanların yıllık net kira bedeli üzerinden (KDV/Stopaj ve ortak giderler hariç) en fazla %75 oranında destek sağlanır. Kira kontratlarında veya sözleşmelerinde belirlenen bedellerin yanı sıra, yatırımın yapıldığı bölgedeki ortalama kira rayiç bedelleri de dikkate alınır. 16.2. Enerji gideri desteği (1) İşletmeye; teknolojik ürünün üretimine yönelik kullanılan elektrik ve doğal gaz enerjisine ait yıllık fatura tutarları üzerinden en fazla %75 oranında destek sağlanır. Desteklenecek enerji giderlerinin üretim amaçlı olması esastır. İdari bina, depo, sosyal tesis ve buna benzer alanlara ait enerji giderleri desteklenmez. 16.3. Personel gideri desteği (1) İşletmenin yöneticileri ve ortakları ve bunların 1. derece yakınları (eşi, annesi, babası, kardeşi ve çocuğu) dışında istihdam edilen yıllık çalışan personel sayısı kadar, başvuru tarihindeki o yılın başında ilan edilen brüt asgari ücret tutarının %75’i oranında destek sağlanır. “

İNCELEMELİ PATENT YA DA OLUMLU RAPORLU FAYDALI MODEL

KOBİ’lerle Ar-Ge proje çalışmasının başlangıcında ayrıca ürün yeniliği için patent ya da faydalı modele başvurulmasını öneriyoruz. Varsayalım bir sene süren araştırmadan sonra Türk Patent Enstitüsü(TPE) olumlu raporlu faydalı model belgesi veriyor, bu durumda ilgili firma Maliye Bakanlığına başvurarak Patent değerini 10 yıl için (örneğin 2-3 milyon TL) tespit ettirerek, bu hakkını Sanayi Bakanlığının destek program hakkını devrettiği firmaya devir ya da satarsa aşağıdaki kanun hükmüne göre kesilen fatura aynen ihracat faturası gibi KDV istisnasına tabidir:

19.02.2014 tarih 28918 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 06.02.2014 tarih 6518 Sayılı Kanun

MADDE 32 – 25/10/1984 tarihli ve 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 17 nci maddesinin dördüncü fıkrasına aşağıdaki bent eklenmiştir.

“z) 13/6/2006 tarihli ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 5/B maddesi kapsamındaki araştırma ve geliştirme, yenilik ile yazılım faaliyetleri neticesinde ortaya çıkan patentli veya faydalı model belgeli buluşa ilişkin gayri maddi hakların kiralanması, devri veya satışı (Bu kapsamda vergiden istisna edilen işlemler bakımından bu Kanunun 30 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi hükmü uygulanmaz.).”

SONUÇ

Yukarıdaki analizde görüleceği üzere KOBİ’ler arasındaki işbirlikleri teşvik edilmektedir. Bu bağlamda 9 Kasım – 25 Aralık 2015 tarihlerini KOBİ’lerin kaçırmaması gerekir, sorumluluk onların üzerinde. Aklımızı işleterek bu desteklerden yararlanmalıyız. Her an yeni bir iş ve oluş peşinde olup, bir iş ya da proje biter bitmez arada hiç boşluk vermeden yeni bir iş, oluş ve proje yapmaya başlamalıyız. Karşılaştığımız sıkıntı ve zorlukları yenilik için fırsat gözüyle bakıp yoruldum sözcüğünü hiç kullanmayalım.