BÜYÜK İŞLETME, ORTAKLARI GERÇEK KİŞİ OLAN TASARIM AĞIRLIKLI KOBİ KURUP BİRLİK İÇİNDE HAREKET ETTİĞİNDE, İNANILMAZ DESTEKLER ELDE EDİYOR | AB YMM | Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK

BÜYÜK İŞLETME, ORTAKLARI GERÇEK KİŞİ OLAN TASARIM AĞIRLIKLI KOBİ KURUP BİRLİK İÇİNDE HAREKET ETTİĞİNDE, İNANILMAZ DESTEKLER ELDE EDİYOR

Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK

 Ulusal ve Uluslar arası Ar-Ge ve Yenilik

Hibe Fonları Uygulayıcısı,

YMM, Sorumlu Ortak Baş Denetçi

www.abdanmerymm.com

abdanmer@gmail.com

 10.03.2016

 

GİRİŞ

KOBİ’lerin TÜBİTAK-TEYDEB’e %75 hibe oranlı 3 bireysel ya da 3 bireysel 2 ortak proje toplam 5 projeden sonra, proje maliyetinin üst limiti olmayan ancak hibe oranı %40’a kadar düşen 1501 Sanayi Ar-Ge projelerinde, bu oran birtakım parametrelerle maksimum %60 çıkarabilmektedir. Büyük işletmeler ise her zaman 1501 Destek programına başvurabiliyorlar.

Mevcut olan teşviklerden en fazla yararlanmak için büyük işletmelerin,  ortakları gerçek kişilerden oluşan bir KOBİ’yi teknokent içinde ya da dışında kurup birlik olmaları halinde ne gibi getiriler elde edebileceklerini aşağıda analiz ettim. Bu analizde KOBİ’nin yenilikçi ürün tasarım ve montajı yaptığını, büyük işletmenin ise imalatı gerçekleştirdiğini varsaydım.

 

BÜYÜK KURULUŞLARIN KENDİ KOBİ’LERİ İLE İŞBİRLİĞİNİN AVANTAJLARI NELERDİR?

A.ORTAK TEYDEB PROJESİ VEREREK TEMEL DESTEK ORANI ARTIRMAK

1.Ortak başvurulan ve yürütülen TÜBİTAK-TEYDEB 1501 AR-GE projeleri için her bir kuruluşun temel destek oranı olan % 40’a 10 puan ilave edilir arttırılır. Ancak bu oran projenin son döneminde ortaklığın proje sonuna kadar sürdürülmesi halinde, tüm dönemlerin desteklemeye esas harcama tutarları toplamına uygulanır.

Bizim uygulamadan elde ettiğimiz bir tasarım fikrimiz de şöyle: KOBİ olmayan büyük işletmeler 1501’den Ar-Ge projesi verebiliyorlar ve bu projelerde personel maliyeti dışındaki harcama ve gider kalemleri, özellikle malzeme giderleri %40 destek oranına tabi. Büyük işletmelerde genelde birçok mühendis çalışmakta ve ürün/süreç yenilik projelerinin bütçesi ortalama 1.000.000.-TL’nin üzerinde olmaktadır. Bu işletmeler bireysel bazda TÜBİTAK’a Ar-Ge projesi verdiklerinde personel dışındaki malzeme ve hizmet kalemlerine % 40 destek oranı uygulanmaktadır. Büyük işletmeler ağırlıkla ürün ve süreç yeniliklerinde tasarım yeteneğine sahipler. Bu başlangıç koşullarına göre bizim önerimiz, büyük işletmeler tasarım yeteneğine sahip ağırlıklı mühendislerden oluşan personelin istihdam edileceği, ortakları gerçek kişi olan bir KOBİ oluşturup, ortak proje verdiklerinde temel destek oranı % 50’ye çıkmaktadır. Bir örnek vermek gerekirse, bireysel projede onaylanan malzeme giderinin 1.000.000.-TL olduğunu varsayarsak, hibe tutarı 400.000.-TL iken, ortak projede 500.000.-TL olmaktadır.

Modelde düşündüğümüz KOBİ’yi ek fırsatlar çerçevesinde Ar-Ge merkezi, tasarım merkezi ya da teknokentte veya serbest bölgede yapılandırdığımızda, ilave teşvikler de elde edilebilecektir.

2.Kuruluşun, bir önceki yıla veya bir önceki hesap dönemine ait Ayrıntılı Bilançosunda aktifleştirilen net Araştırma ve Geliştirme Giderleri (Ar‐Ge Giderleri) ile Ayrıntılı Gelir Tablosundaki gerçekleşen Araştırma ve Geliştirme (Ar‐Ge Giderleri) toplamının aynı hesap dönemindeki toplam net satış hasılatına oranına göre, ilgili dönemdeki harcama ve giderlere uygulanan temel destek oranı, aşağıda gösterilen oranlarda artırılır (Ar‐Ge Gideri / Toplam Net Satış Hasılatı ile uygulanacak artış oranı).

‐ Sıfırdan büyük ve %1’den küçük ise, % 40’ın üzerine % 5 ek oran ilave edilir.

‐ %1’e eşit veya büyük ve %2’den küçük ise i % 7,5 ek oran ile),

‐ %2’ye eşit veya daha büyük ise,% 10 ek oran ile).

Not: Bizim deneyimlerimize göre, firmalar bu kriterde genelde % 5 ek destekten yararlanıyorlar.

3.1501 Sanayi AR‐GE projelerinde Personel harcamaları, büyük işletmelerin projelerinde %60,orta ölçekli KOBİ niteliğindeki işletmelerin projelerinde %75, mikro ve küçük ölçekli KOBİ niteliğindeki işletmelerin projelerinde ise %90 oranında destek kapsamına alınır. Projenin Ar‐Ge faaliyetinde doktoralı araştırması istihdam edilmesi durumunda ise bu personele ilişkin harcamanın %100’ü destek kapsamına alınır.

4.Kuruluşun belirli bir proje bazında Türkiye’deki bir üniversiteden, kamu araştırma merkez ve enstitülerinden veya üniversitelerdeki öğretim elemanlarından üniversite elemanlarından üniversite döner sermayesi üzerinden veyaTeknoloji Geliştirme Bölgelerinde yerleşik şirketler üzerinden projedeki Ar‐Ge çalışması ile ilişkili danışmanlık, test, deney, analiz vb hizmet alımları için sağlanan destek oranı %100 oranında arttırılır, bir başka deyişle KDV’siz fatura bedelinin % 80’i destek kapsamına alınır.

5.Öncelikli alanlardaki projeler için sağlanan temel destek oranına % 10 ilaveyapılır. Öncelikli alanlar “enformatik, esnek üretim/esnek otomasyon, uzay ve havacılık teknolojileri, gen mühendisliği/biyoteknoloji, ileri malzeme teknolojileri, çevreye duyarlı teknolojiler” olarak belirlenmiştir. Burada dikkat edilecek husus, dolaylı olarak öncelikli alana girdiği düşünülen projeler için bu değerlendirmenin söz konusu olmayıp, ilişkinin doğrudan olması gerektiğidir.

B.ORTAKLARI GERÇEK KİŞİLERDEN OLUŞAN KOBİ’NİN ÜRETTİĞİ YENİLİKÇİ ÜRÜNÜN TEKNOYATIRIM NACE KODUNA GİRMESİ DURUMUNDA AVANTAJ NEDİR?

29 Nisan 2014 tarihinde Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’n(BTS) yayınlanan yönetmeliğinde, TÜBİTAK yada KOSGEB’e Ar-Ge ve Yenilik projeleri verilip onaylanarak tamamlanırsa, prototipi yapılan ürün yada yazılımın Bakanlıkça yılda birkaç kez ilan edilen çağrı kapsamında yer alan  NACE kodlu teknoloji listesinde yer alması halinde  seri üretimine geçilerek ticarileşmesinde  aşağıdaki desteklerden yararlanılmaktadır.

A) Makine, Teçhizat desteği

Yatırım proje tutarının 10.000.000 TL’ye kadar olan kısmı, yatırım harcamaları olarak desteklenir. Yatırım harcamaları üzerinden işletmelere en fazla aşağıdaki oranlar kadar geri ödemesiz destek sağlanır:

İthal alımlarda;

Büyük işletmelere % 10 Orta büyüklükteki işletmelere % 30 Küçük işletmelere % 40;

Yerli alımlarda;

Büyük işletmelere % 20 Orta büyüklükteki işletmelere % 40 Küçük işletmelere % 50 hibe sağlanır.

Yerli makine ve teçhizat alımlarında, belirtilen destek oranlarının uygulanabilmesi için yatırımcının gerekli makine ve teçhizatı, “Yerli Malı Belgesi”ne sahip Türkiye’deki makine ve teçhizat üreticilerinden veya tedarikçilerinden satın alması gerekir

B) Kredi faiz desteği

– Küçük ve Orta Ölçekli KOBİ’ler için 10 milyon TL.’ye kadar faizsiz yatırım kredisi imkanı, 10 milyon TL.’den sonrası için %50 indirimli kredi faiz desteği sağlanır.

-Makine ve teçhizat desteği ile kredi faiz destek unsurlarının her ikisinden de yararlanmak isteyen işletmenin, öncelikle makine ve teçhizat destek unsurundan yararlanmış ve tamamlama belgesini almış olması şarttır(Uygulama usul ve esasları madde 16/8).

-Sözleşmenin yapıldığı tarihten itibaren yatırımını tamamlayıncaya kadar geçen süre, destekleme süresi olan 36 aydan düşülür ve geriye kalan süre kadar kredi faiz desteğinden yararlandırılır (16/10).

C) İşletme gideri desteği

– Yalnızca küçük KOBİ’lerin yararlandığı işletme gideri desteği için Yatırım tamamlandıktan sonra alınan Tamamlama Belgesinin verildiği tarihten itibaren 1 yıl içinde başvuru yapılarak, 1 yıl süresince  gerekli olan enerji, personel ve kira giderinin %75’i hibe olarak ödeniyor.

Hibeli ve kredili desteklerin toplamı 10 milyon TL’yi geçemez.

Öte yandan Ar-Ge süreçleri  yurt içinde ve yurt dışında  öz kaynaklar kullanılarak yapılan  ve Türkiye için geçerli incelemeli patenti alınan teknolojik ürünün üretimine yönelik yatırımı da bu  program  kapsamında değerlendirilir. Ayrıca Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde başlatılıp sonuçlandırılan, Ar-Ge ve yenilik projeleri sonucunda ortaya çıkan teknolojik ürünlerin üretimine yönelik bölge içi ve dışı yatırımlar için de aynı desteklerden yararlanmak söz konusudur.

PROGRAMA BAŞVURU ŞEKLİ, İŞLEYİŞİ VE SONUÇLANDIRILMASI

Bu programdan yararlanmak isteyen firmalar uygulama esaslarına, öncelikli teknolojik alanlar listesine, başvuru ile ilgili detaylı bilgiye ve başvuru formuna https://teknoyatirim.sanayi.gov.tr/ internet adresinden ulaşabilmektedirler.

Bizce işleyiş TÜBİTAK-TEYDEB Ar-Ge proje işleyişine benzemektedir, şöyle ki;

-TÜBİTAK veya KOSGEB’den Ar-Ge projesinin tamamlandığına dair yazı alınır ve bu yazı ile Bakanlığın ilgili Genel Müdürlüğü’ne internet üzerinden TEKNOLOJİK ÜRÜN YATIRIM DESTEK PROGRAMI BAŞVURU FORMU doldurulup online gönderilir, daha sonra kaşe ve imzalı basılı evrak halinde Genel Müdürlüğe gönderilir. Başvurular,  yılda bir veya birden fazla dönemde Genel Müdürlükçe belirlenen tarihlerde alınır. Başvuru tarihleri Bakanlık web sitesinden ilan edilir.

-Başvuru üzerine “Ön Değerlendirme Formu” hazırlanır. Uygun bulunan başvurular için en 2 öğretim üyesi görevlendirerek, firmayı ziyaret ederler ve denetim sonrası  “Teknik ve Mali İnceleme Rapor”u hazırlarlar. Ayrıca Genel Müdürlükten en az 2 proje sorumlusu, yapılacak yatırımı yerinde inceler.

-Tüm raporlar tamamlandıktan sonra, Değerlendirme Komisyon üyeleri toplanarak kararını verir. Başvuru sahibi firma, karar toplantısının yapılacağı yer ve tarihte, yatırım projesini sunmak üzere Komisyon toplantısına katılır.

-Desteklenmesine karar verilmesi halinde 30 gün içinde sözleşme imzalanır. Sözleşmenin imzalandığı tarih, yatırımın başlangıç tarihi olup, destekleme süresi 36 aydır.

– Komisyonca destekleme kararı alınan yatırım projesinin yatırım sürecinin 6 ay ve üstü olması halinde Genel Müdürlükçe en az 2 öğretim üyesi görevlendirilebilir ve dönemsel “Yatırım İzleme Raporu” hazırlatılarak yatırım 6 aylık dönemlerde izlenir. Ayrıca yatırımını tamamlayan işletme, “Sonuç Raporunu” hazırlayarak Genel Müdürlüğe yazılı olarak bildirmesi durumunda en az iki proje sorumlusu personel ve/veya öğretim üyesi, işletmeyi yerinde ziyaret ederek harcama belgelerini inceler, denetler ve Genel Müdürlük onayına sunmak üzere “Tamamlama Belgesi” düzenleyerek imzalar.

-Tamamlama belgesi alındıktan sonra makine ve teçhizat desteği hibe ödemesi yapılır.  Kredi faiz desteği,  Bakanlık ile aracı kurumlar arasında yapılacak protokollerle belirlenir ve uygulanır. İşletme gideri desteği için mikro ve küçük işletmenin “Tamamlama Belgesi”nin verildiği tarihten itibaren 1 (bir) yıl içerisinde Genel Müdürlüğe yazılı olarak başvuruda bulunması gerekmektedir.

C.BÜYÜK İŞLETME KOBİ’SİNİ TEKNOKENT’TE YA DA DIŞINDA KURARAK KOBİ İÇİNDE SANAYİ BAKANLIĞI TASARIM MERKEZİ OLUŞTURMASI

Büyük işletme teknokent dışında yer alırken KOBİ işletmesini teknokentte ya da dışında kurarak, 1 Mart 2016 tarihinde yürürlüğe giren yeni düzenleme ile kurulacak Tasarım Merkezinde, tasarımcı, mühendis ve teknisyen sayısı 10’na düşürülerek Ar-Ge merkezlerine sağlanan tüm teşviklerden yararlanabilecektir.

 

Bakanlık sunumuna göre AR-GE REFORM PAKETİ’nde;

 Tasarım Faaliyetlerı1

 kobi

 

D.KOBİ’NİN AR-GE PROJE ÇIKTISI İÇİN İNCELEMELİ PATENT YA DA OLUMLU RAPORLU FAYDALI MODEL ALINMASI

TÜBİTAK’a yada KOSGEB’e Ar-Ge projesi verme aşamasında Türk Patent Enstitüsü’ne incelemeli patent ya da olumlu raporlu faydalı model başvurusu yapılarak,  seri üretime geçilmesi ile elde edilecek gelirin koruma süresi boyunca % 50 Kurumlar Vergisi istisnası yararlanacaktır(Kapsamlı açıklama yapan makalemiz için link: http://www.abdanmerymm.com/patentli-urune-p-vergi-istisnasi-uygulamasi-basladi.html).

E. KOBİ İÇİN 5.BÖLGE DESTEĞİ

TÜBİTAK  ya da KOSGEB’den KOBİ’nin ürün yeniliği ar-ge projesini gerçekleştirdikten sonra 3 yıl içinde EKONOMİ BAKANLIĞI’NA  5.BÖLGE  YATIRIM TEŞVİK BELGESİ DESTEKLERİ için başvuruda bulunmaktır.

Bilindiği gibi TÜBİTAK VE KOSGEB AR-GE projelerinin tamamlanmasından sonra bu kurumlardan alınacak yatırımın tamamlandığına dair bir yazı ile, ilgili sanayi odasına ya da Ekonomi Bakanlığına başvurularak örneğin İstanbul ya da Bursa’da asgari 1 milyon TL meblağlı arazi-arsa, bina-inşaat, makine ve teçhizat ile diğer yatırım harcaması kalemlerinin toplamından oluşan sabit yatırım tutarı için yatırım teşvik belgesi alınarak, HER YER 5. BÖLGE SLOGANI ile aşağıdaki  desteklerden yararlanılmaktadır:

5.BÖLGE DESTEKLERİ

İstanbul’da yada Bursa’da  sabit yatırım tutarı en az 1 milyon TL oluyor.  Sabit yatırım tutarı: Arazi-arsa, bina-inşaat, makine ve teçhizat ile diğer yatırım harcaması kalemlerinin toplamıdır. Ar-Ge projelerinde arsa, bina inşaat giderleri desteklenmez.

 – Gümrük vergisi muafiyeti: Üçüncü ülkelerden makine ithalatlarında.

– KDV istisnası.

– Faiz desteği: Bankalardan kullanılacak en az bir yıl vadeli yatırım kredilerinin teşvik belgesinde kayıtlı sabit yatırım tutarının yüzde yetmişine kadar olan kısmı için ödenecek faizin, Türk Lirası cinsi kredilerde beş puanı, döviz kredileri ve dövize endeksli kredilerde iki puanı Ekonomi Bakanlığınca toplam tutarı yedi yüz bin Türk Lirasını geçmemek üzere karşılanır.

– Sigorta primi işveren hissesi desteği: Yatırımın tamamlanmasını müteakip, yatırıma başlama tarihinden önceki son altı aylık dönemde (mevsimsel özellik taşıyan yatırımlarda bir önceki yıla ait mevsimsel istihdam ortalamaları dikkate alınır) Sosyal Güvenlik Kurumuna verilen aylık prim ve hizmet belgesinde bildirilen ortalama işçi sayısına teşvik belgesi kapsamında gerçekleşen yatırımla ilave edilen, istihdam için ödenmesi gereken sigorta primi işveren hissesinin asgari ücrete tekabül eden kısmı Bakanlık bütçesinden 6-7 yıl süre ile toplam sigorta desteğinin sabit yatırım tutarına oranı % 35’e ulaşıncaya kadar karşılanır.

– Yatırım yeri tahsisi: Desteklerden yararlanacak yatırımlar için, 29/6/2001 tarihli ve 4706 sayılı Kanunun ek 3 üncü maddesi çerçevesinde Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslara göre yatırım yeri tahsis edilebilir.

– Vergi indirimi: Gerçekleştirilecek yatırımlarda, 5520 sayılı Kanunun 32/A maddesi çerçevesinde gelir veya kurumlar vergisi, %30 yatırıma katkı tutarına ulaşıncaya kadar % 70 indirimli olarak uygulanır. Konunun anlaşılması için aşağıda İstanbul ili için bir örnek yer almaktadır.

İl: XXXXX

Yatırım Tutarı: 1.000.000TL

Yatırıma Başlama/Yatırımı Bitirme Tarihi: 01.10.2013 /30.09.2015

Yatırıma Katkı Oranı: %30

Kurumlar vergisi indirim oranı: %70

2014 yılındaki kurum kazancı: 100.000 TL

Hesaplamalar:

Yatırıma Katkı Tutarı: 300.000 (1.000.000X0,30) TL

2014 yılı için Hesaplanan Kurumlar Vergisi:100.000×0.20=20.000 TL

Hesaplanan indirimli Kurumlar Vergisi:100.000X0.20X0.30=6.000 TL

Tahsilinden Vazgeçilen Kurumlar Vergisi: 20.000- 6.000 =14.000 TL

Bu durumda indirimli oran nedeniyle tahsilinden vazgeçilen yukarıdaki 14.000 TL’lik vergi, 300.000 TL’ye ulaşıncaya kadar firma indirimli kurumlar vergisinden yararlanır.

(Kaynak: Ekonomi Bakanlığı, Yatırım Teşvik Belgesi kapsamında devlet destekleri, Adım adım uygulama rehberi).

Not: Görüldüğü gibi yatırım teşvikinde örneğin 1. Bölge desteği  sadece KDV istisnası ve 3. Ülkelerden makine ve teçhizat ithalatında gümrük vergisi muafiyeti sağlarken yani yatırım teşvik proje maliyetinin %20 si kadar teşvik sağlarken, yukarıdaki 5. Bölge destekleri ile bizim hesaplamalarımıza göre bu oran %50’nin üzerine çıkabilmektedir.

SONUÇ

Yukarıdaki analizde, daha başarılı olmak için birlik içinde, akıl ve bilimin yanında yaratıcı hayal gücünden ve kalpten gelen sonsuz aklın sezgi ve duygularından da yararlanarak, neler yapılabileceğinin kanıtı yer almaktadır.