BÜYÜMENİN ANAHTARI OLARAK GÖRDÜĞÜMÜZ “KOSGEB AR-GE VE İNOVASYON DESTEK PROGRAMI” BAŞVURU FORMUNU BİLİMSEL ESASLARA VE ULUSLARARASI KILAVUZLARA GÖRE NASIL DOLDURABİLİRİZ?

Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK

Ar-Ge, Yenilik ve Tasarım Hibe Fonları,

Tasarım/Ar-Ge Merkezi Uygulayıcısı,

İstanbul Esenyurt Üniversitesi Öğretim Üyesi, YMM

www.abdanmerymm.com

abdanmer@gmail.com

06/11/2019

 

 

 

GİRİŞ

Birçok katma değerli, teknoloji tabanlı, ithalatı ikame edici   yeni ya da iyileştirilmiş ürünlerin üretimi ve ihracatı için gerekli olan seri üretim/ticarileşme yatırım desteklerinin başlangıç noktası olarak şu anda “KOSGEB AR-GE VE İNOVASYON DESTEK PROGRAMI”NI görmekteyiz.

Bu programa başvuru için aşağıdaki linkte yer alan Proje Başvuru Formunu; ilgili mevzuata, Bilimsel esaslara (Popper bilim mantığı), Frascati ve Oslo Kılavuzlarına göre doldurulmasını kendimize görev yaptık, yazılı nesnel bazda tartışılarak, giderek doğruyu bulmaya katkıda bulunmak istedik. Kritik ve en fazla tartışılmaya değer bölüm olarak da “3. PROJENİN TEKNİK AÇIDAN DEĞERLENDİRİLMESİ” bölümünü analize aldık.

 

DESTEK UNSURLARI

Destek Üst Limiti

 (TL)

DESTEK ORANI (%)
Makine-Teçhizat, Donanım, Hammadde, Yazılım ve Hizmet Alımı Giderleri Desteği 150.000 75*
Makine-Teçhizat, Donanım, Hammadde, Yazılım ve Hizmet Alımı Giderleri Desteği (Geri Ödemeli) 300.000 75*
Personel Gideri Desteği

(projede tam zamanlı olarak çalışması şartı ile mevcut veya yeni istihdam edilecek personeller)

150.000 75
Başlangıç Sermayesi Desteği 20.000 100
Proje Geliştirme   Desteği Proje Danışmanlık Desteği 25.000 75
Eğitim Desteği 10.000
Sınai ve Fikri Mülkiyet Hakları Desteği 20.000
Proje Tanıtım Desteği 5.000
Yurtiçi – yurtdışı Kongre/Konferans/Fuar Ziyareti/Teknolojik İşbirliği Ziyareti Desteği 15.000
Test, Analiz, Belgelendirme Desteği 25.000

 

* Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca 13/09/2014 tarih ve 29118 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan SGM 2014/35 sayılı Yerli Malı Tebliği’ne uygun olarak alınmış yerli malı belgesi ile tefrik edilmesi durumunda, destek oranlarına %15 (onbeş) ilave edilir.

 

PROJE SÜRESİ

Ar-Ge ve İnovasyon projesinin en az alt proje süresi söz konusu değildir, tecrübelerimize göre bu süre 6-7 ay uygundur. Programa göre en çok süre 24 aydır”

 

ÖZET HALİNDE YÖNLENDİRİCİ BİLGİLER 

  1. Hibeli ve kredili destekleri Makine-teçhizat, donanım ve yazılımın tek kalemi için birleştirerek birlikte kullanılması söz konusu olmayıp, hibeli ve kredili desteği ayrı ayrı kalemlerde kullanmak gerekiyor.
  2. Projeye konusu satın alınacak makine ve teçhizatın; yerli malı olması durumunda, bu destek oranlarına %15 ilave edilerek destek oranı %90 olarak uygulanacaktır.
  3. Teminat mektubu sorunu olmayan firmaların örneğin 400.000 TL’lik yerli makine-teçhizat giderlerinde 400.000×0,90=360.000 TL, ancak üst limit 300.000 TL’lik 0 faizsiz kredi alması da büyük avantajdır.
  4. Personel giderlerinde: net ücret üzerinden aylık, üniversitelerin lisans programından bir yıl içinde mezun olabilecek durumdaki öğrencilere ve ön lisans mezunlarına 1.500 TL, lisans mezunlarına 2.000 TL, yüksek lisans mezunlarına 2.750 TL ve doktora mezunlarına 3.500 TL’dir.
  5. Bize göre KOBİ firması bu programla 150.000 TL’lik hibe desteği için ürün yeniliği , bu yenilikleri gerçekleştirmek için de yurt içinden alacakları özellikli makineler için 300.000 TL’lik 0 faizsiz geri ödemeli destek almalı. 12 aydan aşağı olmayan personel desteklerinden yararlanmalı, örneğin bir makine mühendisi alarak aylık maaşının 2.000 TL’sini KOSGEB’den almalı, teknoloji fuarlarına bireysel katılarak %75 hibeli 15.000 TL desteğe niyetlenmeli, CE gibi belgelendirme desteklerine verilen 25.000 TL hibeden yararlanmalı. Yurt içi ve yurt dışı incelemeli patent ve faydalı model masraflarının %75’ine verilen 20.000 TL hibeden istifade etmelidir.

 

FORM DOLDURMA SÜREÇ ADIMLARI

SORUN Adımı

Proje yazmaya önce KOSGEB’in proje formatındaki;

3.5. Proje Konusu Ürün/Hizmeti Ortaya Çıkarma İhtiyacının Kaynağı Nedir? ile 3.7. Projenin Amacı ve Gerekçesini Açıklayınız: Projede ne yapılmak istendiği kısa ve öz olarak açıklanmalıdır 

Uygun kutu/kutular işaretlenmelidir.

ile  başlarız.

Sözgelimi Pazar payımızın düşmesi, reklamasyonların çokluğu, küresel rekabetle teknolojinin ve sektörel rekabetin gerisinde kalınması, yeni müşteri talepleri, maliyetlerin düşürülmesi, kalitenin arttırılmasının sağlanması, yeni ya da önemli derecede iyileştirilmiş bir ürünün üretilmesi için yeni bir süreç hattı, makine ve otomasyon ihtiyacı gibi. Ar‐Ge Projemizin başlangıç noktası olan mevcut sorunumuzun iyi tanımlanması için; Japon yazar Masaaki İmai’ın sürekli iyileştirme anlamına gelen “KAIZEN” modeline göre, neden sorusunun 5 kez arka arkaya tekrarlayıp sorulmasıyla ancak gerçek kök sebebin bulunabileceği yaklaşımını, bir yöntem olarak benimseyebiliriz.

Örnek;

Soru 1: Makine neden durdu?

Cevap 1: Çünkü aşırı yüklemeden dolayı sigorta attı

Soru 2 : Neden aşırı yükleme oldu?

Cevap 2 : Çünkü yağlama yetersizdi.

Soru 3 : Neden yetersiz?

Cevap 3 : Çünkü yağlama pompası düzgün çalışmıyordu.

Soru 4 : Neden düzgün çalışmıyordu?

Cevap 4 : Çünkü pompanın mili aşınmıştı

Soru 5 : Neden aşınmıştı?

Cevap 5 : Çünkü içine pis su girmişti.

Bu soru‐cevaplardan sonra yağlama pompasına bir süzgeç ekleyerek kök sorun halledilmiş oluyor. Böyle düşünmeseydik çoklukla gözlendiği gibi sadece sigortayı değiştirmekle yetinseydik problemin tekrarı söz konusu olacaktı. Aslında projenin başlangıç noktası, sorunu iyi tanımlamaktır. Brüksel’deki Ar‐Ge toplantılarında şu sözleri sık sık duyduğumu hatırlıyorum: ”hibe almak için proje yapıp Brüksel’e gelmeyin, sorununu çözmek ve riskinizi paylaşmak için bizden destek isteyin”. Başka bir deyişle:” no problem =no Project= no Money”. Bizim AB projeleri yazarken öğrendiğimiz bir husus; projenin başlatılma gerekçesi bölümünde (state of the art) aşağıdaki 5 soruyu cevaplayarak en fazla iki paragraflık bir açıklama ile değerlendiriciyi 15 saniye içinde devamını okuma konusunda olumlu ya da olumsuz etkileyerek, projenin tümünün etki altına alınmasıdır:

‐ Sıkıntı nedir? Hangi problemi çözmeyi deniyoruz?

‐ Problem sektörel, lokal, ulusal ya da uluslar arası boyutta mı?

‐ Problem halihazırda yerli ve/veya yabancı muadiller (rakipler) tarafından çözümlendi mi? Yetersiz kalınan hususlar nelerdir?

‐ Niye şimdi proje veriyoruz? Projeyi şu anda tamamlamayıp geciktirirsek nelerle karşılaşırız?

‐ Niye biz sorunun çözümüne talibiz? Yeterli personel ve ekipman alt yapısı ve tecrübemiz projeyi gerçekleştirmeye müsait mi?

Kaynak: Sean McCarthy,how to write a competitive proposal for framework 7, watermans printers ltd,cork, Ireland,2007.

 

1.YENİLİK ADIMI

 

“3.1. Proje Ne Tür Bir Yenilik İçeriyor? ile

3.11. Proje Konusu Ürün/Hizmet Üretim Yönteminin Ulusal ve Uluslararası Bazda Gelişmeye Katkısı Ne Olacaktır? Açıklayınız” kısmına geliriz.

Projenin yenilikçi unsurları analiz edilir. Kendi mevcudumuza ve yerli/yabancı muadillere göre kıyaslama yapılır.

Burada önemli olan mevcut durumumuza ve yerli ve yabancı muadillere göre komponent (bölüm bazında, proses bazında) mukayese etmektir.

Einstein’ın izafiyet teorisine göre: Dünyadaki her şey, ancak başka bir şey ile olan mukayesesine göre gerçektir. Mukayese veya referans yoksa ileri sürdüğümüz yenilik boş bir ifadedir. İncelemeyi yapacak olan KOSGEB uzmanı ile değerlendirmeyi yapacak Komite üyelerine daha iyi mukayese imkânı verebilmek için eklerde bölümler bazında eskilerin resimleri ve yenilerin katı modelleri verilir. Her projede ürün ve bu ürünü üretecek süreci birlikte ele almak daha rasyoneldir.

Bir bütünü diğer bir bütüne göre bütün halinde kıyaslama yapmak zor olduğu için, ürünü,makineyi ya da proses hattını yenilikçi yönleri itibariyle 5‐7 arası alt gruba, teknolojik bileşene ya da bölüme ayırırız. Her bir proje alt bölümünü mevcudumuz ya da yerli/yabancı muadil alt bölümü ile kıyaslayarak, yenilikçi yönleri ortaya çıkarırız. Eğer proje konusu, PROSES HATTI gibi bir sistem ise bu kez projenin bütünü, sistem alt elemanlarına ve aşamalarına bölünür.

 

2.YARATICILIK ADIMI

 

Özgün Katkılar; Çıktının, Muadillerden olan üstünlüklerini sağlayan ve çıktıya ulaşmada kullanılan malzeme, yazılım, alet‐teçhizat, yöntem ve tekniklerde, başka bir deyişle amaca ulaştıracak araç ve izlenecek yollarda uyguladığımız farklılıklardır.

 

 “3.10. Proje Konusuna İlişkin Olarak; İş Akışı Doğrultusunda Hangi

Teknolojilerin/Yöntemlerin Kullanılması Planlanmaktadır?”ile “3.13. Ürün/Hizmetin Standartlara Uygunluğunu Tespit Etmek için Uygulayacağınız Test ve Analizleri Var mı? Varsa Açıklayınız:

KOSGEB Ar-Ge ve Yenilik projesinde literatür tarama, tasarım ve doğrulama, üretim ve test faaliyetler yer almaktadır. Bu faaliyetlerin tanımında  Teknoloji Olgunluk (ya da Hazırlık )Seviyeleri (TRL-Technology Readiness Levels) tablosu baz alınır. Bu tablodaki her bir seviyedeki yapılacak çalışmaların bir tablo halinde verilmesinde fayda vardır.

– TRL 1 – temel teorik prensiplerin gözlenmesi,

– TRL 2 – teknoloji kavram geliştirme ve neden-sonuç ilişkilerinin formüle edilmesi,

– TRL 3 – teknoloji kavram geliştirme ve ilişkilerinin analitik ve deneysel kanıtlanması,

– TRL 4 – Laboratuvar ortamında teknolojinin doğrulanması,

– TRL 5 –Prototipin çalışma ortamına benzetilmiş ortamda doğrulanması,

– TRL 6 – Prototip ürünün çalışma ortamına benzetilmiş ortamda denenmesi,

– TRL 7 –Prototip ürünün gerçek çalışma ortamında performans gösterimi,

– TRL 8 – Prototip ürünün tamamlanması ve fiziksel testlerle standartlara olan uygunluğunun kalifiye edilmesi,

– TRL 9 –Prototip ürünün gerçek ortamda geçerliliğinin kanıtlanması.

Bu tablo Avrupa Birliği H2020 Araştırma ve Yenilik programında kullanılmaktadır. Bize göre referans olarak kullanılabilir. Ayrıca bu destek programında Araştırma ve Yenilik faaliyetlerin tanımı şöyledir:

Araştırma ve Yenilik Faaliyetleri

Research and innovation actions :

Description: Action primarily consisting of activities aiming to establish new knowledge and/or to explore the feasibility of a new or improved technology, product, process, service or solution. For this purpose they may include basic and applied research, technology development and integration, testing and validation on a small-scale prototype in a laboratory or simulated environment.

Projects may contain closely connected but limited demonstration or pilot activities aiming to show technical feasibility in a near to operational environment.

(Kaynak:Horizon 2020  Work Programme 2014-2015 ,18.General Annexes sayfa 8).

Araştırma ve Yenilik Faaliyetlerin Tanımı: Faaliyet öncelikle yeni bilginin oluşturulmasına ve/veya yeni ya da iyileştirilmiş teknoloji, ürün, süreç, hizmet ve çözümüne dair yapılabilirliğin araştırılmasına(keşfedilmesine) yardım eden faaliyetlerden meydana gelir. Bu amaçla, temel ve uygulamalı araştırmayı, teknoloji geliştirme ve entegrasyonu, laboratuvar ya da simüle edilmiş (çalışma ortamına benzetilmiş) ortamdaki küçük çaplı prototipler için test ve doğrulamayı içerebilir. Projeler, gerçek çalışma ortamına yakınlık içinde teknik yapılabilirliğini göstermeye yardımcı olmak amacıyla sınırlı ölçüde demonstrasyon (performans gösterimi) ya da pilot faaliyetleri kapsayabilir.

 KOSGEB’in Ar-Ge ve Yenilik programı için yukarıdaki araştırma ve yenilik faaliyetleri dökümü  referans olarak dikkate  alınabilir.

 

-HATA ELEME (HE) Adımı

 “3.13. Ürün/Hizmetin Standartlara Uygunluğunu Tespit Etmek için Uygulayacağınız Test ve Analizleri Var mı? Varsa Açıklayınız:

Tasarım/proses FMEA (Failure Mode Effect Analysis) risk analizleri, sonlu elemanlar yöntemi ile statik, dinamik, termal, yorulma, akış analizleri, test ve mühendislik analizleri, laboratuvar çalışmaları ile ÜRETİME GEÇMEDEN TASARIM aşamasında birden çok üretim yönteminin yanlışlanması (falsify) ve bizim parametrelere göre uygun bulup seçtiğimiz bir yöntemin doğrulama faaliyeti yapılır (verify). İmalat aşamasında ise uygun bulduğumuz yöntemin tüm şartları karşıladığını göstermek için fiziksel uygunluk testleri yapılarak tasarım geçerli kılınır (validity).

Hata eleme adımları;

Hata eleme adımları iki aşamada gerçekleştirilir. Birincisi birden fazla yönteme ilişkin deneme çözümü içinden bir tanesi hariç diğerlerinin ortadan kaldırılması süreci ile ortaya çıkan ve bize göre uygun bulunan bir yöntemin her bir tasarım girdisinin tasarım çıktısını doğrulaması (verify)dır. Bu adım genelde tasarım aşamasında gerçekleşir ve Analizleri, Mühendislik hesaplamalarını vs. kapsar. İkincisi proje çıktısının kullanım şartlarında tüm girdilerin tüm çıktıları karşıladığının fiziksel doğrulanmasıdır. Diğer bir ifade ile uygunluk testleridir.

 

3.SİSTEMATİK ADIM

 

AR‐GE Kapsamı; Projede ön görülen Ana faaliyetler örneğin; Kavram Geliştirme, Tasarım, Prototip İmalat ve Test olarak ana iş paketlerine bölünebilinir. 3.8. Projenin Konusu ve Kapsamını Açıklayınız bölümünde birbirini takip eden amaca yönelik faaliyetler organize olarak anlatılır.

Ayrıca aşağıdaki bölümler de doldurulur:

5.PROJEDE ÇALIŞACAK PERSONEL BİLGİLERİ,

  1. PROJEDE KULLANILACAK MAKİNE-TEÇHİZAT, DONANIM, HAMMADDE, YAZILIM, HİZMET ALIMI,
  2. PROJE KAPSAMINDA TALEP EDİLEN DİĞER AR-GE VE İNOVASYON PROGRAMI DESTEKLERİ,
  3. PROJE İŞ -ZAMAN PLANI,
  4. DESTEK KULLANIM PLANI.

 

 

  1. BELİRSİZLİK,RİSKLER VE GİDERİLME YOLLARI ADIMI

 

Yukarıda da belirttiğimiz gibi Ar‐Ge; bilimsel ve teknik belirsizliklerin ve risklerin belirlenmesi ve giderilmesi ile alakalıdır, risk ve belirsizlik yoksa kavram geliştirme ve tasarım belli olduğu için Ar‐Ge değil bir yatırım faaliyetidir.3.9 bölümünde belirlenen belli başlı başarı kriterlerine proje süresince ulaşılmasındaki olası belirsizliklerin giderilme yolları (Ar‐Ge sistematiği) ve doğrulama faaliyetleri de 3.10 ile 3.13 bölümlerinde işlenir.

Ar‐Ge Sistematiği: Risk ve problemleri çözme, olası fırsatları yakalama yolunda Bilimsel Yöntemleri kullanarak (örneğin literatür tarama, risk analizi, Sonlu Elemanlar Yöntemi – SEY (İngilizcesi: The finite element method (FEM) kullanılarak yapılan çeşitli tasarım doğrulama ve optimizasyon çalışmaları, benzeşim çalışmaları ve/veya deneysel çalışmalar, TESTLER) deneme yanılma sürecini kısaltan, çözüme ulaşma olasılığının artıran, belirli bir sistematiğe sahip çalışmalardır. Testler şu bölüme yazılır “3.13. Ürün/Hizmetin Standartlara Uygunluğunu Tespit Etmek için Uygulayacağınız Test ve Analizleri Var mı? Varsa Açıklayınız”:

Daha sonra “3.12. Ürün/Hizmete İlişkin Yasal Zorunluluklar ve Standartlar Nelerdir? Varsa Açıklayınız, “3.14. Geliştirilecek Ürün/Hizmete Yönelik Edinilen Bilgiyi Rakiplerin Kullanımından Nasıl Korumayı Düşünüyorsunuz”, “3.15. Ürün/Hizmet Üretim Yöntemine İlişkin Tarafınızca Sahip Olunan Patent, Faydalı Model vb. Koruma Var mı? Varsa adı ve belge numaralarını yazınız”, “3.16. Ürün/Hizmet Üretim Yöntemine İlişkin Başkalarına Ait Patent, Faydalı Model vb. Koruma Var Mıdır? Varsa belge numaralarını yazınız”:

Sıra SONUCA geldiğinde, PROJE ÇIKTILARI;

 

5.TRANSFER YA DA TEKRAR ÜRETİLEBİLİRLİK ,EKOSİSTEME KATKISI

 

“3.9. Proje ile Elde Edilmek İstenilen Çıktılar ve Kullanım Alanlarını Açıklayınız: kısmına yazılır.

3.11. Proje Konusu Ürün/Hizmet Üretim Yönteminin Ulusal ve Uluslararası Bazda Gelişmeye Katkısı Ne Olacaktır? Açıklayınız.

 SONUÇ

KOSGEB Ar-Ge ve İnovasyon projeleri başarıyla tamamlanınca; ticarileşme ve seri üretim destekleri için KOSGEB Teknoyatırım, Teknopazar, Teknolojik Ürün Deneyim Belgesi, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının 5.Bölge Yatırım Teşvik Belgesi vb. desteklerinden yararlanmak mümkün hale geliyor.

 

İLGİLİ LİNKLER:

https://www.kosgeb.gov.tr/site/tr/genel/destekdetay/1229/arge-ve-inovasyon-destek-programi

https://www.kosgeb.gov.tr/Content/Upload/Dosya/Arge/FRM.02.01.01(06)_-_Ar-Ge_Proje_Basvuru_Formu.pdf