DENEYİMLERİMİZE GÖRE TÜBİTAK’A İLK KEZ AR-GE PROJESİ VEREN FİRMALAR İÇİN HAZİRAN AYI KRİTİK AY

Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK

Ulusal ve Uluslar arası Ar-Ge ve Yenilik Hibe

Fonları Uygulayıcısı, YMM, Sorumlu

Ortak Baş Denetçi

www.abdanmerymm.com

abdanmer@gmail.com

GİRİŞ

Geleneksek üretim yöntemlerine göre rutin ürün üreten firmalar için, yeni ya da iyileştirilmiş ürün  imalatı ve bunun için araştırma yapmak riskli bir girişimdir. Çünkü yeni ürün üretmek riskli bir iştir, birçok bilimsel, teknolojik ve piyasa belirsizlikleri içermektedir. Ancak küresel rekabette başka seçenek de yoktur. Bu firmaların yöneticilerin bir kısmı yenilik ve araştırma çalışmaları için proje yapma ve risk paylaşımının fonlanması için  TÜBİTAK ya da KOSGEB’e  proje verme konusundaki toplantılarımızda şöyle bir tutum içinde oluyorlar “Önce projenin kabulünü ve hibe havalesini görelim, sonra bu işe inanırız”. Oysa bize göre doğru yaklaşım “inanmak ve bu doğrultuda çaba göstererek inandığını görmek”. Kuşkusuz böyle bir bakış açısı pozitif duygu oluşturarak, süreci kolaylaştırıyor.

HAZİRAN AYININ ÖNEMİ

Bu bağlamda Haziran ayının TÜBİTAK ya da KOSGEB’e Ar-Ge ve yenilik projesi verildiğinde örneğin TÜBİTAK’ta ödemeler yılda 2 defa Ocak-Haziran ve Temmuz-Aralık dönemlerinde yapıldığından, projenin kabulü halinde Haziran ayına ait personel giderleri ile kavram geliştirme, ön prototip hazırlık çalışması masraflarının belli bir kısmını  en geç Eylül ayında verileceği Ar-Ge yardımı istek formu ile Kasım ayı sonuna kadar aldığından ve eline hibe geçtiği için bu işe inanmakta ve motive olmaktadır. Oysa Temmuz ayından itibaren proje verirse, eline ancak 2016 Mayıs sonlarına doğru hibe havalesi geçeceğinden motivasyonu azalarak, proje vermekten vazgeçebilmektedir.

ÜRÜN YENİLİĞİ AR-GE PROJESİ Mİ YOKSA ÜRÜN +SÜREÇ YENİLİĞİ AR-GE PROJESİ Mİ VERMELİ?

Haziran ayının sonuna kadar Ar-Ge projesi vermeyi düşünen firmalar için uygulamadaki deneyimlerimize göre iki yol, yöntemi birbirinden ayırmakta yarar var:

1.PROJE ÇIKTISI 100.000 TL’NİN ÜZERİNDE PAZARLANABİLİR BİR ÜRÜN İSE

Bu koşulda  Firma, ihtiyacı varsa program ve bilgisayar talebi ile birlikte ürün yeniliği içeren örneğin bir makinenin tasarımı, prototip imalatı ve testi için ar-ge projesini  1507 destek programına KOBİ ise 500.000 TL’ye kadar üst limitli 3 proje(ya da ortaklı projelerde 2 ortaklı,3 bireysel olmak üzere 5 proje)hakkının ilkini Haziran’da, diğerini Temmuz ayında, üçüncüsünü de Ağustos ayında TÜBİTAK’a vererek proje maliyetinin % 75’ine kadar hibe alabilmekte, ayrıca proje onayından sonraki dönemde projede görev alan personeller için projedeki süresine yani adam /ay oranına göre % 80 stopaj desteği, SGK işveren payının yarısının istisna edilmesi ile kurum vergi matrahından indirilmek üzere % 100 Ar-Ge indirimi sağlamaktadır. KOBİ olmayan büyük firmalar 1501 sanayi destek programı  için hibe oranı % 40 ile 60 arasında seyretmektedir (KOBİ’ler 3.projeden yada ortaklıda 5.projeden sonra proje vermeyi sürdürdüklerinde bu programa girerler).

2.PROJE ÇIKTISININ FİYATI DÜŞÜK İSE

Ürün yeniliği  örneğin pvc kapı sisteminde bir parça, vida, otomotivde bir aparat, mobilyada bir yay gibi fiyatı sözgelimi 2-3 bin TL’nin altında bir çıktı ise, bu durumda ürün yeniliği bütçesi çok düşük kalmakta olup, ürün yeniliği için proseste özel bir makine, otomasyon, ekipmana ihtiyacı olup, bu makinenin tasarımını yapacak mühendis kadrosu ve çekirdek teknolojik yeteneği mevcut ise, firma süreç yeniliği maliyetini projeye dahil edebilir. Bu durumda verilecek proje ürün+süreç yeniliği projesi olur. Firma mevcut mühendis kadrosu ve teknolojik alt yapısı ile özel makinenin tasarımını ve prototip imalatını kendi firma bünyesinde yapabileceği gibi alternatif bir seçenek olarak makinenin  araştırmasını ve tasarımını bizzat içselleştirerek  kendisi yaparak imalat çizimine göre malzeme imalatını firma dışındaki yerli firma/firmalara yaptırabilir.

SONUÇ

Çok hızlı hareket edip, bugünü iyi kullanmak gerekliliği ortada. Uygun şartlar gelecek diye beklemektense, aklımızı kullanıp yenilikçi ve araştırma kültür ve alt yapımız mevcut ise, proje verip eksiklikler ortaya çıktığında revize edilmesi bizce daha uygun yoldur.