İHRACATÇI, YENİLİKÇİ, ORTA VE YÜKSEK TEKNOLOJİ NACE KODUNA GİREN OLGUN KOBİLER İLE BENZER KRİTERLERE SAHİP BÜYÜK İŞLETMELERİN PERSONEL GİDERLERİ İLE MAKİNE-TEÇHİZAT (KALIP DAHİL) VE YAZILIM MALİYETLERİNİ HİBELERLE NASIL FİNANSE EDİYORUZ?

Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK

Ar-Ge, Yenilik ve Tasarım Hibe Fonları,

Tasarım/Ar-Ge Merkezi Uygulayıcısı,

Öğretim Üyesi, YMM

www.abdanmerymm.com

abdanmer@gmail.com

02.10.2017

 

GİRİŞ

– Eylül ayının son haftası bizim için bereketli geçti, yukarıdaki kriterlere sahip 15 civarında imalatçı ve yazılımcı işletmeyi ziyaret ederek, seri üretim ve ticarileşme için makine ve yazılım ihtiyaçları olduklarını, kendi öz kaynaklarıyla bunları sağlamalarının mümkün olmadığını belirterek, bizden çözüm istediler. İşte uyguladığımız çözümlerimiz:

 

ÇÖZÜM AŞAMALARIMIZ:

1. KOBİ ise, güncellenen KOBİGEL çağrılarına odaklanıyoruz. Örneğin Ekim 20 kadar gönder tuşuna basılması gereken KOBİGEL – KOBİ gelişim destek programı “üretim ve ihracatta teknoloji seviyesi yüksek, katma değerli ürünlerin ve kobi’lerin payının arttırılması” destek programı için çalışmaları başlattık; http://www.abdanmerymm.com/kosgeb-tarafindan-11-09-2017-tarihinde-yapilan-proje-teklif-cagrisi-ile-kobigel-kobi-gelisim-destek-programi-uretim-ve-ihracatta-teknoloji-seviyesi-yuksek-katma-degerli-urunlerin-v.html

8 alt konunun olduğu bu programda özellikle “2.konu: orta yüksek ve yüksek teknolojili sektörlerin üretim ve ihracattaki ağırlığının arttırılması” konusu için firmanın üreteceği yenilikçi ürün için Bilim, Sanayi ve Teknoloji bakanlığının teknoyatırım programındaki öncelikli teknoloji alanlarındaki (https://teknoyatirim.sanayi.gov.tr/ https://teknoyatirim.sanayi.gov.tr/upload/singlefile/dosya-67-429.pdf”) linkinden ileri teknoloji ya da orta ve ileri teknoloji 6 haneli NACE imalat koduna girip girmediğine bakıyoruz, giriyorsa KOBİGEL projesini bu konuyu öne çıkararak yazmaya başlıyoruz. Eğer girmiyorsa “4.konu: ihracat kapasitesinin arttırılması ve yeni pazarlara açılım” ya da “3.konu: katma değeri yüksek üretim yapısına geçiş” konularını seçerek proje yazmaya başlıyoruz.

 

2. Tasarım Merkezi ile beraber Ekonomi Bakanlığının “Tasarım Departmanı” kurma yapılanmasına geçiyoruz, bu yolla işletmelerin hem tasarım merkezinde hem de merkez dışında çalıştırdıkları mühendis/endüstriyel tasarımcı gibi tasarımcıların maaşlarının 3 yıl için % 50 hibe destekli toplam üst limit 1 milyon dolar istihdam yardımı ile 250 bin dolar makine-teçhizat ve yazılım ve 150 bin dolar üst limitli yurtdışı uçak bileti/web sitesi üyeliği150 bin dolar, toplam 1 milyon 400 bin dolar üst limitli “Tasarım ve Ürün geliştirme projelerinin” desteklenmesi (madde 6/a) projesini (diğer ismi tasarım departmanı) yazmaya başlıyoruz. https://www.ekonomi.gov.tr/portal/faces/oracle/webcenter/portalapp/pages/content/htmlViewer.jspx?contentId=UCM%23dDocName%3AEK-215747&parentPage=ihracat&_afrLoop=6342995328862874&_afrWindowMode=0&_afrWindowId=1c09n1aidg&_adf.ctrl-state=1c75iuo3y3_671#!%40%40%3F_afrWindowId%3D1c09n1aidg%26_afrLoop%3D6342995328862874%26contentId%3DUCM%2523dDocName%253AEK-215747%26parentPage%3Dihracat%26_afrWindowMode%3D0%26_adf.ctrl-state%3D1c75iuo3y3_675 

Not: Tasarım Merkezi ile ilgili ayrıntılı açıklamaları içeren makale linkimiz: http://www.abdanmerymm.com/1933.html

 

3. İşletme küresel firmalara yarı mamul ya da bir bütün sistemin alt bileşen parça ihraç ediyorsa, Ekonomi Bakanlığı küresel tedarik zinciri destek programına başvurmak suretiyle ÜRÜN GELİŞTİRME amaçlı ağırlıklı makine ve yazılım tedariki olmak üzere (müşteri ziyareti için uçak bileti ve konaklamada dahil) iki yıl süreli %50 hibeli üst limiti 1 milyon USD’lı programa başvuruyoruz (http://www.abdanmerymm.com/yurtdisi-kuresel-firmalara-nihai-urun-degil-ara-mali-ihrac-eden-imalatci-ve-ihracatci-firmalarimizda-ekonomi-bakanliginin-kuresel-tedarik-zinciri-destek-programlari-calismalarina- basladik.html)

 

4. Kısa süre içinde açıklanmasını beklediğimiz KOSGEB-TEKNOYATIRIM destek programı ile ithalatı ikame ederek orta ve ileri teknoloji ile ileri teknoloji NACE koduna giren Mikro işletmeler için yüzde 70 geri ödemesiz, yüzde 30 geri ödemeli, küçük orta ölçekli işletmeler için yüzde 60 geri ödemesiz, yüzde 40 geri ödemeli oranı destek geliyor. Üretime konu ürün yüksek teknolojik alanda yer alan bir ürün ise yüzde 5 destek oranına ilave ediliyor. Makine-teçhizat ve yazılım giderleri yerli malı belgesi kapsamında alınması durumunda geri ödemesiz destek oranına yüzde 15 ilave ediliyor. İşletmeler desteklenmesi öngörülen tutarın yüzde 25’i kadar erken ödeme alabileceklerdir. Program çağrı esaslı olmayıp, yıl içerisinde sürekli olacaktır. Yatırım projesinin süresi en çok 36 ay olup, kurul kararı ile 6 aya kadar ek süre verilebilir. Yatırım sonrası verilecek enerji, personel ve kira bedelinin %75 oranındaki hibenin süresi ise 1 yıldır.

 

5. Son 3 yıla ait işletmenin elinde TÜBİTAK-TEYDEB ya da KOSGEB AR-GE VE İNOVASYON PROJE tamamlandığına dair bir başarı belgesi varsa TÜBİTAK ya da KOSGEB projeleriyle aşağıdaki 5.Bölge Teşviki destekleri öne çıkarıyoruz: İstanbul’da yada Bursa’da sabit yatırım tutarı en az 1 milyon TL oluyor. Sabit yatırım tutarı: Arazi-arsa, bina-inşaat, makine ve teçhizat ile diğer yatırım harcaması kalemlerinin toplamıdır. Ar-Ge projelerinde arsa, bina inşaat giderleri desteklenmez.

– Gümrük vergisi muafiyeti: Üçüncü ülkelerden makine ithalatlarında.

– KDV istisnası.

– Faiz desteği: Bankalardan kullanılacak en az bir yıl vadeli yatırım kredilerinin teşvik belgesinde kayıtlı sabit yatırım tutarının yüzde yetmişine kadar olan kısmı için ödenecek faizin, Türk Lirası cinsi kredilerde beş puanı, döviz kredileri ve dövize endeksli kredilerde iki puanı Ekonomi Bakanlığınca toplam tutarı yedi yüz bin Türk Lirasını geçmemek üzere karşılanır.

– Sigorta primi işveren hissesi desteği: Yatırımın tamamlanmasını müteakip, yatırıma başlama tarihinden önceki son altı aylık dönemde (mevsimsel özellik taşıyan yatırımlarda bir önceki yıla ait mevsimsel istihdam ortalamaları dikkate alınır) Sosyal Güvenlik Kurumuna verilen aylık prim ve hizmet belgesinde bildirilen ortalama işçi sayısına teşvik belgesi kapsamında gerçekleşen yatırımla ilave edilen, istihdam için ödenmesi gereken sigorta primi işveren hissesinin asgari ücrete tekabül eden kısmı Bakanlık bütçesinden 6-7 yıl süre ile toplam sigorta desteğinin sabit yatırım tutarına oranı % 35’e ulaşıncaya kadar karşılanır.

– Yatırım yeri tahsisi: Desteklerden yararlanacak yatırımlar için, 29/6/2001 tarihli ve 4706 sayılı Kanunun ek 3 üncü maddesi çerçevesinde Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslara göre yatırım yeri tahsis edilebilir.

– Vergi indirimi: Gerçekleştirilecek yatırımlarda, 5520 sayılı Kanunun 32/A maddesi çerçevesinde gelir veya kurumlar vergisi, %30 yatırıma katkı tutarına ulaşıncaya kadar %70 indirimli olarak uygulanır. Konunun anlaşılması için aşağıda İstanbul ili için bir örnek yer almaktadır.

İl: XXXXX Yatırım Tutarı: 1.000.000TL

Yatırıma Başlama/Yatırımı Bitirme Tarihi: 01.10.2016 /30.09.2017

Yatırıma Katkı Oranı: %30 Kurumlar vergisi indirim oranı: %70 2016 yılındaki kurum kazancı: 100.000 TL

Hesaplamalar:

Yatırıma Katkı Tutarı: 300.000 (1.000.000X0,30) TL 2016 yılı için Hesaplanan Kurumlar Vergisi:100.000×0.20=20.000 TL

Hesaplanan indirimli Kurumlar Vergisi:100.000X0.20X0.30=6.000 TL

Tahsilinden Vazgeçilen Kurumlar Vergisi: 20.000- 6.000 =14.000 TL Bu durumda indirimli oran nedeniyle tahsilinden vazgeçilen yukarıdaki 14.000 TL’lik vergi, 300.000 TL’ye ulaşıncaya kadar firma vergi avantajından yararlanır.

 

6. İşletmenin her an yürüyen 3 adet 1507-1501 TÜBİTAK-TEYDEB ürün+süreç yeniliği projesinin olmasını sağlayarak, yenilikçi prototip ve pilot tesis üretim hattı için en fazla %75 ile 60 oranında hibe almasını sağlıyoruz.

 

7. Son 3 yıla ait KOBİ’nin elinde TÜBİTAK-TEYDEB ya da KOSGEB AR-GE VE İNOVASYON PROJE tamamlandığına dair bir başarı belgesi varsa, bu belge ile KOSGEB Endüstriyel Uygulama programına her an başvurabileceklerini belirterek seri üretim için %75 (yerlide %15 ilave edilerek) hibe oranı ile 150 bin TL üst limitli makine ve teçhizat alımı yapabileceklerini belirtiyoruz.

 

SONUÇ

Düşünür ve aklımızı işletirsek daha bu listenin uzayabileceğinden eminiz. Bizler proje çalışmalarında prototipi ile seri üretim/ticarileşme yatırımlarını baştan birlikte düşünerek çalışmalara başlıyoruz.

Aşağıdaki “AUSTRALİAN GOVERNMENT-AUSTRALİAN RENEWEABLE ENERGY AGENCY” nin grafiğini esas alıyoruz:

 

Teknoloji Olgunluk Seviyeleri (TRL) ile Ticari Olgunluk İndeksi (CRI) arasındaki ilişki

Soldaki grafikte Ar-Ge, Tasarım ve yenilik projeleri TEKNOLOJİ OLGUNLUK SEVİYELERİ (TECHNOLOGY READINESS LEVELS (TRL/TOS) anlatımı ile 9 alt faaliyete ayrılmakta olup, 1-4 arası araştırma, 5-6 tasarım ve doğrulama,7-9 prototip imalat ve test çalışması olarak yenilik olmak üzere 3 ana grup faaliyetinden oluşmaktadır. Tasarım Merkezlerindeki projelerde 1-4 arası araştırma bölümü sınırlı düzeydedir ya da dikkate alınmaz, 5-9 faaliyetlere odaklanılır.

Seri üretim ve Ticarileşme çalışmaları Ar-Ge, Tasarım ve Yenilik projeleri ile beraber birlikte ele alınarak prototip sonrası çalışmaları içeren faaliyetler sağdaki grafikte gösterilmiştir.

 

 

(Kaynak: Australian Government-Australian Reneweable Energy Agency)