KONUSUNDA YURT DIŞINDA DOKTORASINI YAPMIŞ İKİ BİLİM ADAMI OLARAK H2020 VE YENİ KOBİ ARACI İÇİN TALEPLERİNİZİ BEKLİYORUZ | AB YMM | Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK

KONUSUNDA YURT DIŞINDA DOKTORASINI YAPMIŞ İKİ BİLİM ADAMI OLARAK H2020 VE YENİ KOBİ ARACI İÇİN TALEPLERİNİZİ BEKLİYORUZ

Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK

Ulusal ve Uluslar arası Ar-Ge ve Yenilik

Hibe Fonları Uygulayıcısı, YMM,

Sorumlu Ortak Baş Denetçi

www.abdanmerymm.com

abdanmer@gmail.com

 

26.03.2016

 

PROBLEMATİK DURUM

– TÜBİTAK –TEYDEB projesi danışmanlığı yaptığımız firmaların neredeyse tamamı ihracatla ve % 60’ı Avrupa Birliği (AB) ülkelerine ihracat yapıyor ve o ülkelerden de ağırlıklı ham madde ve makine ithal ediyor. Başka bir deyişle bu ülkelerdeki firmalarla içli dışlılar ve karşılıklı olarak ihtiyaç ve talepleri hakkında bilgi sahibiler. Katma değerli yüksek teknolojik ürünlerin Ar-Ge, inovasyon ve seri üretimi için AB firmaları ile teknoloji işbirliğine girmemiz gerekiyor. Bu işbirliğinin bizce en uygun araçlarından birisi AB firmaları ile Ar-Ge ve yenilik projeleri yapmak. Türkiye H2020 Araştırma ve Yenilik projelerine Türk firmaları katılsın diye 700 milyon Euro katkıda bulundu. 2014 başında başlayan bu çerçeve programında başarılı olmayıp, sonlardayız. Önümüzdeki 2016-2017 yıllarına ait taslak Ar-Ge çağrıları belli olmaya başladı, hazırlanmamız lazım (https://ec.europa.eu/programmes/horizon2020/en/draft-work-programmes-2016-17).

– TÜBİTAK 1507 ve 1501’den projesi olan, patent alan KOBİ’ler ile Teknokent firmaları için Avrupa’da katma değer yaratacak bir ürün ya da yazılım programınız varsa, KOBi’nin H2020 Çerçeve Programı’na  bireysel olarak başvurmasının mümkün olduğu yeni KOBİ aracı (new smes instrument)’nin faz 1 için önümüzdeki ilk  proje başvurusu 3.05.2016  tarihinde kapanıyor(bu konuda ayrıntılı bilgiler için link: http://www.novicor.com/haberler/328-2016-yili-sme-instrument-kobi-araci-ilk-basvuru-doenemi-son-guen-tarihi-yaklasiyor).

HEPİMİZİN ÖZELLİKLE BİLİMDE İÇSELLEŞMİŞ BİLİM ADAMLARININ GÖREVİ

-Avrupa Birliği ar-ge projelerine katılmak hepimiz için milli bir görev. Kendi açımızdan Avrupa’da doktorasını yapmış ve halen H2020’de ar-ge proje hakemliği yapan bir makine mühendisi ve üniversitede görevli profesör arkadaşımla işbirliğine girdim.H2020 projelerinde firmalara yardımcı olmak istiyoruz.

TÜBİTAK’IN DESTEKLERİ

-Bizce örneğin 5 adet başarıyla tamamlanmış Ar-Ge ve İnovasyon projelerinden sonra H2020 Ar-Ge projelerine iştirak etmemiz gerekir. TÜBİTAK firmalarımızın katılımını ve masraflarını karşılamak için 2015 Ağustos ayı başından itibaren destek programı başlattı, ilgili ilnk: (http://www.fp7.org.tr/tr/content/koordinatorlugu-destekleme-programi?mc_cid=b2224d672a&mc_eid=5b8b012b24) İlgili linkte şöyle bir başlangıç yapılmaktadır:

” U2020 Koordinatörlüğü Destekleme Programı; Konsorsiyum Kurma Amaçlı Seyahat Desteği, Konsorsiyum Kurma Amaçlı Organizasyon Desteği, Proje Yazma-Sunma Eğitimi Desteği, Proje Yazdırma Hizmeti Desteği veya Proje Ön Değerlendirme Hizmeti Desteği’ni kapsamaktadır.

1 Ağustos 2015 tarihi itibariyle U2020 Koordinatörlüğü Destekleme Programı’na yapılacak başvuruların, başvuru yapılması planlanan U2020 Çağrısı’na ilişkin resmi duyuru yayınlandıktan sonra ve Çağrı resmi kapanış tarihine en fazla 2 ay süre kalıncaya kadar yapılması gerekmektedir.  SME Instrument ve Fast Track to Innovation çağrılarında kapanış tarihi olarak ara kesim tarihi (Cut-off date) baz alınacaktır.Başka bir deyişle SMES de 2 aylık süre gerekmiyor. Detaylı bilgi için lütfen ilgili linki analiz edelim.

SOMUT ADIMLAR

Anılan destekleme programının danışmanlığını yaptığımız firmalar için somut adımları nedir?

-Bir kez firmalarımızın yapmayı planladığı ürün yeniliğinin AB piyasasına ya da küresel piyasalara yıkıcı etkisi olması gerekiyor(disruptive impact).

-Böyle bir koşulun varlığıyla çağrı kapanmadan bir formla U2020 Koordinatörlüğüne başvurup ön değerlendirme ile onay almak gerekiyor. Bu onay ile birlikte yurt dışındaki başarılı uzman danışman kuruluşlardan aşağıdaki desteklerin alınacağı belirtilerek, başvuru içeriğine göre maksimum hibe destekleri sağlanıyor. Kuşkusuz yurt dışı uzman kuruluşların U2020 Koordinatörlüğüne başvurarak onaylanmaları gerekiyor. BİZ BÖYLE BİR BAŞARILI YURT DIŞI DANIŞMAN FİRMA İLE İLİŞKİ KURDUK VE TÜBİTAK’LA İŞBİRLİĞİNE GİRDİ. BİZDEN HAREKET BEKLİYORLAR.

Destekler:

  • Proje yazma-sunma eğitimi desteği, koordinatör adaylarının proje fikirlerini proje olarak sunabilmelerine olanak sağlamak amacıyla, söz konusu koordinatör adaylarının veya proje ekip üyelerinden en fazla iki kişinin bu konuda tecrübeli kuruluşlardan alacakları eğitimlere katılım ücretlerini ve etkinliğe katılıma ilişkin seyahat masraflarını kapsar. Proje yazma-sunma eğitimi desteği kapsamında eğitim alınacak kuruluş ve eğitimin kapsamı; başvuru esnasında koordinatör adayı tarafından TÜBİTAK’a bildirilir. Koordinatör adayı tarafından bildirilen kuruluş, kriterler ışığında uygun bulunmazsa değiştirilmesi istenir. Hibe maksimum 9.000 Euro.
  • Proje ön değerlendirme desteği, koordinatör adaylarının U2020’ye proje önerilerini sunmadan önce, söz konusu önerilerin, proje önerisi değerlendirme konusunda uzman kişi ve kuruluşlarca incelenmesi için verilecek desteklerdir. Hibe tutarı maksimum 8.000 Euro.
  • Proje yazdırma desteği, koordinatör adaylarının talep etmeleri durumunda kişi ve kuruluşlardan proje yazdırma hizmeti alınmasını kapsar. Maksimum hibe 15.000 Euro.

Daha sonraki adımlar linkteki uygulama esaslarında detaylı olarak açıklanmıştır.

SOMUT BİR ÇALIŞMA ÖNERİSİ

Bizler yurt dışındaki başarılı olmuş uzman danışman kuruluşlar ile çözüm ortaklığı oluşturmuş ve oluşturma aşamasındayız. Alt yapımızı tamamladık. Phase 1 için bu yılın son çağrının kapanacağı tarih 25/11/2015,fazla zamanımız kalmadı. Biz bu program için tüm çalışmalarımızı tamamladık. Önerilerinizi bekliyoruz.

H2020 Programı genel olarak konsorsiyum projeleri olsa da, YENİ KOBİ ARACI (new smes instrument) programında Türk KOBİ firması bireysel olarak genelde yılda 4 defa açılan çağrılara yenilik projeleri  olarak katılabilir(Avrupa düzeyinde yenilik öngörülüp, gerçekleştirmek şart). Faz 1 için Bütçesi 50.000 € sabit olup, proje süresi 6 ay, yaklaşık 10 sayfalık proje önerisi veriliyor. Genelde Faz 1’den başarılı olunduktan sonra ya da doğrudan Faz 2’ye de başvurabilinir. Faz 2, dizayn, prototip, test, klinik deneyler gibi yenilik faaliyetleri içermektedir. Bütçesi: 0,5-2,5 Milyon €, süre 12-24 ay, hibe oranı % 70(üzerine % 25 dolaylı vergi ilave edilir), yaklaşık 30 sayfalık proje önerisi. Proje kabul edilirse, bütçenin % 50’si teminat istenmeden peşin veriliyor. TÜBİTAK VİDEOSU:http://www.dailymotion.com/video/x1zc7ri_horizon-2020-webineri-29-05-2014_tech21 .

FAZ 1 PROJE ÖNERİSİNİN KRİTİK UNSURLARININ DOLDURULMASI DENEMESİ

Çalışmalara katkımız olsun diye aşağıda proje önerisi başvuru formunun doldurulması konusunda deneyimlerimizi sizinle paylaşmak istiyoruz.

1.1. Objectives:

*Describe the objectives of your overall innovation project ant the subsequently expected outcome. Describe the industrial/economic/social problem to be solved and/or business opportunity you intend to address.

Bizce buraya Sean McCarthy’nin tanımladığı aşağıdaki 5 ana sorunu smes’e uyarlayıp cevaplayarak başlamalı:

‐ Sıkıntı nedir? Hangi problemi çözmeyi deniyoruz?

‐ Avrupa önceliği var mı? Sorun ulusal seviyede çözülür mü ?

‐ Problem halihazırda yerli ve/veya yabancı muadiller (rakipler) tarafından çözümlendi mi? Yetersiz kalınan hususlar nelerdir?

‐ Niye şimdi proje veriyoruz? Projeyi şu anda tamamlamayıp geciktirirsek nelerle karşılaşırız?

‐ Niye biz sorunun çözümüne talibiz? Bunun için en iyi konsorsiyuma sahip misiniz (ya da smes de bize göre  yeterli personel ve ekipman alt yapısı ve tecrübemiz projeyi gerçekleştirmeye müsait mi?)Kaynak: Sean McCarthy,how to write a competitive proposal for framework 7, watermans printers ltd,cork, Ireland,2007

Böylece birkaç paragrafla ifade edilecek bu 5 sorunun cevabı ile hakem devamını okumak için pozitif  ya da negatif etkilenmektedir.

1.3.Concept and Approach

*Explain how your innovative solution will solve the problem and/or use the business opportunity.

Bize göre burada teknolojik iyileşmenin ürün yeniliği üzerindeki etkisi statik ve dinamik düzeyde ele alınabilir. Projede öngörülen yenilikçi unsurlar için de bir yandan teknolojik bileşenlerdeki mevcut durum / yenilikçi durum mukayesesi yaparak, projenin özgün yönleri ortaya çıkar. Diğer yandan mevcut ve yeni proses işleyişindeki  sistem elemanları arasındaki etkileşim mukayesesi yapılır. Yukarıdaki ekonomi örneğindeki proses iyileşmesine bir örnek verecek olursak, faiz farkı azaltılarak ve sıcak paraya uygun bir giriş vergisi konarak ülkeye sıcak para girişi sınırlanırsa, kur yükselir, ihracat artarken ithalat nisbi olarak azalmaya başlayarak, cari açık kapanır, yerli sanayi  ve istihdam gelişir, gelir seviyesi artarak ülkenin tasarruf seviyesi artar vs. Burada görüldüğü gibi hem ihracat, yerli üretim, istihdam gibi proses unsurlarında iyileşme vardır hem de sistem bütününün proses işleyişinde iyileşme vardır.

Tekim’den sayın Elif Baktır’ın İSO seminerinde verdiği bilgilere göre, eğer proses işleyişinde (ya da mimari işleyişinde) bir değişiklik olmadan teknolojik bileşenlerde güçlendirilmiş bir iyileşme varsa (örneğin Tüplü TVde Herz’in yükselişi) artımsal bir teknolojik yenilikten söz edilir. Eğer proses işleyişi sabitken  örneğin tüp yerine plazma gelirse, modüler teknolojik yenilikten söz edilir.Proses işleyişinde mimari bir iyileşme yanında teknolojik bileşenlerde de iyileşme olursa ,mimari teknolojik yenilikten söz ediliyor ,örneğin LED’li TV(mimari yenilik hakkında bkz.: Rebecca Henderson,MIT,and Kim Clark,Harvard University,in Architectural Innovation,1990) .Hem

teknolojik bileşenlerde hem de proses işleyişinde yani mimari işleyişinde  yepyeni tasarım söz konusu olursa ,örneğin Smart TV gibi, radikal teknolojik yeniliklerden söz edilir.

*Describe the positioning of the business innovation project, e.g. where it is situated in the spectrum from ‘idea to application’, or from ‘lab to market’. Refer to Technology Readiness Levels where relevant.

Bizce burada Teknoloji Olgunluk Seviyelerinin 1’den 5’e kadarki kısmı için neler yapacağımız anlatılır. Örneğin:

We will conduct degree works from TRL 1 to TRL 6 in TRL degrees in the project suggestion. (Application idea). See  section 3.1 Work Package description.

LITERATURE SEARCHING AND EVALUATION

1.As a result of pre work before the project obtained all patents, articles will be grouped and gathered together. Especially in European Union countries

2.Articles and patents researches will be deepened and alternative articles to be found.

3.Will be searched about technologies that are used in European Union countries and other markets firms and machines,

4.Will be searched technologies, methods, patents at www.freepatentsonline.com

5.Will be communicated with Patent search institutes especially Swedish Patent Agency and below websites;

http://www.sciencedirect.com/

http://online.tpe.gov.tr/EPATENT/servlet/PreSearchRequestManager

TECHNOLOGICAL FEASIBILITY STUDY AND ASSIGNMENT

1.Meetings will be carried out about technological fields and methods,

2.Meetings will be carried out about marketing points of project output,

3.According information from literature searching and evaluating ;personnel education disciplines , personnel infrastructure , appointments, targets and expectations will be determined.

4.Project proposal will be evaluated with firms R&D knowledge and R&D facilities.

PRE-STUDIES OF PROJECT

At this point all system and units will be reassessed by simulation (the simulated environment) before project proposal entry to the system.

FINANCIAL FEASIBILITY

Will be revised analysis of the costs.

For decision for making project; Literature research, patent research, article research, financial studies, financial feasibilities, market research, profitability, value-added products and export data evaluating the benefits, benefit analysis and the optimum point (profitability, competition, technological advances, new R & D projects criteria) will be evaluated and determined . After the results will be decided making projects.

Describe what you want to achieve in the feasibility assessment. Explain the approach and methodology, distinguishing, as appropriate, activities linked to assess the technological/technical/practical feasibility and economic viability (e.g. market studies, customer survey, etc.).

Proje yazma her şeyden önce bilimsel bir faaliyettir. Şu anda geçerli olan bilimsel yöntem büyük oranda K.R.POPPER’in bilimsel mantık ve bilimsel yöntemine dayanmaktadır. Buna göre bilimsel yöntem aşamaları “S1‐>DÇ‐>HE ‐>S2 şeklinde sıralanabilir. Bu bilimsel yöntem tüm çalışma alanları için uygulanabilir. Proje yazma faaliyeti olarak  spesifik alanımızı tanımlarsak, burada;

Rekabetçi piyasada firma olarak karşılaştığımız, bizi sıkan ve negatif etkileyen sorunlar bizim projemizin çıkış noktasıdır. POPPER’e göre yaşam ve dolayısıyla proje faaliyeti her şeyden önce bir sorun çözme faaliyetidir. Süreç, sorunun kendisiyle ve bunun bir sorun olmasının nedenleriyle başlamaktadır. Sorun faydalı bir durumsal faktördür.

Bizim sorun (S1) için önerdiğimiz teknolojik yöntem ve deneme çözümleridir. Firmanın mevcut durumuna ve yerli/ yabancı muadillere(rakiplerine) göre farklı yeni özgün önerilerdir. Bu çözüm önerileri, konusunda uzman olmayan kişilerin göremediği türden sorun çözme durumlarıdır. Deneme çözümleri çok sayıda yani çoklu olmalı, tek çözüm varsa bir araştırmadan söz etmek mümkün değil, bu çözüm olsa olsa bir yatırım faaliyetidir. Çözümler (amaçlar, hedefler, başarı ölçütleri) ne denli açıklıkla formülleştirilmiş olursa olsun, onlara eriştirmeyi sağlayacak araçlar da olmalıdır. Bu gibi araçlar yoksa yaratmak gerekir. Aksi takdirde ne denli iyi olsalar da amaçlar gerçekleştirilemez. Burada amaç‐araç(yöntem)  uyumu olmalıdır.

Üçüncü aşamayı proje terminolojisi ile ifade edersek, bizim deneme çözümlerine karşı; kavram geliştirme, tasarım aşaması ve uygulama düzeyinde yaptığımız eleştiril analiz, mühendislik çalışmaları, laboratuvar ve bilgisayar ortamındaki doğrulama çalışmaları ve imalat sürecindeki geçerlilik testleri yoluyla, geçerli olabilecek çözümler dışında uygun olmayan teknolojik çözüm ve yöntemlerini ortadan kaldırmadır. Ön seçimini yaptığımız teknolojik çözümlerin öngörülen ve öngörülmeyen belirsizliklerini, risklerini eylem  planları aracılığıyla eleme sürecidir (Ar-Ge sistematiği ve unsurları). Deneysel ön çalışmaların ve devamındaki çalışmaların yanlış çıkması sık rastlanan bir durumdur. Uygulamalar ilerledikçe teknolojik çözümlerin, gerçekliğin önünde sınanması ve deneyin ışığında da düzeltilmesi gerekir. Üstelik bazı istenmeyen ve beklenmeyen yanlışlar, ancak uygulamadaki sonuçların eleştirel bir biçimde incelenmesiyle tanınabilir. Çünkü bu bağlamda girişeceğimiz her eylemin amaçlanmamış ve istenmeyen sonuçlar vermesinin de olası olduğunu göz önünde tutmamız gerekir. Örneğin rekabetçi bir konum elde etmek için ürünümü farklılaştırırsam, piyasada başka firmaların taklitleri ile ürün fiyatım daha sonra düşer. Oysa bu durum, benim hedefim değildir. Bu bakımdan projelerin yönetiminde eleştirel bir uyanıklık gösterilmesi ve projelerin Hata‐Eleme yoluyla sürekli düzeltilmesi gerekir.

Bilimsel faaliyet veya proje çalışmaları sonucunda varılan ve içinden yeni sorunların ve iyileştirilmelerin çıktığı durumdur. Başlangıç koşullarından farklı çözüm çıktılarıdır. Bilimsel faaliyet ya da proje çalışmaları sonucu istediğimiz sonuca ulaşamayarak başarısız olsak bile, (S2) her zaman (S1) den farklıdır. Döngüsel değildir. Çünkü öğretici olarak bize bir sonraki Ar‐Ge çalışmasında neleri yapmamamız gerektiğini ortaya çıkarır.

Not: Bu açıklamalarda <Bryan Magee’nin Karl POPPER’in Bilim Felsefesi ve Siyaset Kuramı, Remzi

Kitabevi, İstanbul,1982 kitabından yararlanılmış olup, ayrıca POPPER’n “the logic of scientific discovery, YKY yayınlarından “daha iyi bir dünya arayışı” ile “ hayat problem çözmektir” eserlerinden yararlanılmıştır.

 *Explain  the  envisaged  solution  (products,  processes,  services  etc.)  and  highlight  the advantage of your (expected) solution with respect to competing solutions; how does it provide more added value to potential customers? Provide a preliminary comparison with alternatives solving the same or similar problems. If appropriate, compare to state-of-the- art research and known commercial initiatives. This could include costs, environmental benefits, ease-of-use or other features.

Bizce burada projemizin başarı ölçütlerinin mevcut muadillere göre mukayesesi yapılmalı. Başarı kriterleri için SMART yöntemini kullanabiliriz.  SMART’ın açılımı: Specific: Hedefimizin belirli olması, Measurable:Ölçülebilirlik, Attainable: Ulaşılabilir hedefler, Realistic: Gerçekçi hedefler, Time: Hedeflere zaman koyma.

* Describe the type of market, e.g. niche market or high volume market. What is the estimation of total available market size and growth rate (mature of growing marktet) ? What are the market trends ? Describe if and how your Project addresses European and/or global markets.

Projemizin Avrupa piyasasına,ana kullanıcı ile son kullanıcılara olan pozitif etkileri anlatılmalı.Projemizin mevcut piyasa üzerindeki yıkıcı(disruptive) etkisi vurgulanmalı.

*What is the relevance and rationale of the innovation Project for the management team of the SME (or lead SME(s) in a consortium)

Bizce personel alt yapımız iyice anlatılmalı,hangi disiplinlerle çalışıldığı belirtilmeli,özellikle firmamızın teknolojik çekirdek yeteneği öne çıkarılmalıdır.

What is expected growth potential of your solution in therms of turnover, employment, market size, IP management, sales , return on investment and profit

Projemizin ticarileşme boyutu dönemler itibariyle anlatılmalı.Örneğin:

The project output is projected to be launched on the foreign markets (too). We want to sell machine 50.000Euro

Period of launching of the project on the domestic market since its starting (Months): 4

Period of launching of the project on the foreign market since its starting (Ay): 6

The end of 1st Year, The end of 3rd Year, 5th Year and After of your establishment following the completion of the project

Total expected domestic sale revenue (TL)

Total expected foreign sale (export) revenue (TL)

Expected increase of domestic sale revenue (%)

Expected increase of foreign sale revenue (%)

Expected increase of domestic market share (%)

Expected increase of foreign market share (%)

The automatic  x device assembly machine which is the project output, will ensure a 100% market share since there is no other competitor in  x sector.

The machine to be developed will have a destructive technology since it is somehow revolutionary because it is hygienic, ergonomic, value-added product. A sale strategy focused on export is considered for foreign sectors and especially for European Union countries, xxxxxxxxx

* How does the proposed work in Phase 1 of the SME instrument fit into the overall plan to reach market ?

The works performed in Phase 1, are somehow based on the principle of preparation of the feasibility report for Phase 2. The works to be carried out for Phase 1, are between 1-6 at the TRL level. Following successful works to be performed in Phase 1, Phase 2 will be launched. In Phase 2 works between 6-9 at TRL degree will be carried out and production and prototype study will be revealed. And then will be at MRL level.

b) Intellectual Property, knowledge protection and regulatory issues

* Explain key knowledge (IPR) items and who owns them. Refer to the results of any patent search carried out. Have you conducted a “freedom to operate analysis”, and if “yes” what has been the result?

The patent researches revealed that here are no similar works in terms of the innovations offered by the machine submitted in the project offer.

3.Implementation

Bize göre örnek bir iş paketi aşağıdaki şekilde oluşturulabilir:

3.1 Work Plan- Work package and deliverable

Table 3.1 a:  Work package description

Work Package Title        Feasibility Study

Description of work (where appropriate, broken down into tasks), lead partner and role of participantsObjectives

NOT: BİZCE YUKARIDAKİ ŞU KISMI BURADA DAHA DETAYLI YAZABİLİRİZ:

*Describe the positioning of the business innovation project, e.g. where it is situated in the spectrum from ‘idea to application’, or from ‘lab to market’. Refer to Technology Readiness Levels where relevant.

Deliverable:

Feasibility report, including a business plan (brief description and month of delivery)

  • Article research
  • Patent research
  • Literature results
  • Technological readiness
  • Budget feasibility
  • The designing and calculation in all units
  • Business reports

3.1 Organization Chart   

 

SONUÇ

Avrupa Birliği,H2020 yeni kobi aracı SME Phase 1 (Faz 1) programı kapsamında 17 Haziran 2015’te kapanan program için 2029 proje önerisinden 342’si eşik değeri geçmiştir.Bunların 120’si yani % 37.4’ü 50.000 Euroluk hibe fonu elde edeceklerdir(https://www.linkedin.com/pulse/i4sme-phase-1-last-cut-off-results-142-out-2029-proposals-aznar).  Linkteki grafikte görüleceği üzere  17 Haziran 2015 tarihinde kapanan programdan yararlanan firmanın sayıları dikkate alındığında 192 firmayla İspanya, 168 firmayla İtalya, 121 firmayla  ingiltere  başı cekmektedir. Türkiye ise grafikte görüleceği üzere 18 Haziran 2014’te başlayan bu programda toplam olarak 6 projesi kabul edilmiş görülüyor.

Şahsen ben MAUN Suresi 7. Ayete göre gerekli ve yeterli çabayı göstermemekten dolayı Avrupa Birliği fonlarının Türk firmalarına yeterince ulaşmamasında kendimi sorumlu tutuyorum.