KUR’AN AYETLERİMİZİ AKIL VE BİLİMLE SENTEZLEYİP UYGULAYARAK AR-GE, YENİLİK VE TASARIM FAALİYETLERİNİN GELİŞTİRİLEBİLECEĞİNE İNANMAKTAYIM | AB YMM | Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK

KUR’AN AYETLERİMİZİ AKIL VE BİLİMLE SENTEZLEYİP UYGULAYARAK AR-GE, YENİLİK VE TASARIM FAALİYETLERİNİN GELİŞTİRİLEBİLECEĞİNE İNANMAKTAYIM

 Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK

Ulusal ve Uluslar arası Ar-Ge ve Yenilik Hibe

Fonları Uygulayıcısı, YMM, Öğretim Üyesi

www.abdanmerymm.com
abdanmer@gmail.com

28.03.2016

 

GİRİŞ

Son zamanlarda ülke İhracatımızda ve küresel rekabet endeksindeki sıralamamızda düşüşler yaşanmakta, dünya ölçeğindeki yenilik kalitemiz de alt sıralarda yer almaktadır. Bu göstergelere bakarak aşağıdaki bağlantıları düşünüyorum.

– Bireylerin psikolojik iyileşme ve gelişmesi büyük oranda yaptığı işe ve yarattığı katma değere bağlı.

– Toplumun sosyolojik, politik ve uluslar arası iyileşme ve gücü, büyük oranda üretime ve ekonomik gücüne bağlı.

– İstihdam ve üretim  de büyük ölçüde Ar-Ge, konsept geliştirme, tasarım ve yenilik faaliyetlerine bağlı.

Bu bakımdan  şu anda tüm dünyanın odaklandığı Ar-Ge yenilik (inovasyon) ve tasarım konusunda ne tür uygulamaya yönelik önerilerde bulunabilirim diye etraflı düşünerek, aşağıdaki satırları oluşturdum. Bana göre her alanda yeniliğe ve değişime, buna bağlı olarak da kendi özgün tasarımlarımıza  ulus, firma ve birey olarak  çok ihtiyacımız var.

Aslında KUR’AN’ımızın Rahman Suresi 29’uncu ayetinde Rabbimizin her an yeni bir iş/yaratışta olduğu belirtilerek, bizleri de sürekli yenilenmeye ve yeniliğe çağırmaktadır. Yenilik yapmak tanrısal bir emir.

Aşağıda ar-ge yenilik ve tasarıma ilişkin LİTERATÜRDE son tartışma konularını gündeme getirerek, mevcuttan hareketle yeniliğe ve tasarıma ulaşmanın süreç adımları irdelenmektedir.

MODERN BİLİME VE AKLA GÖRE DEĞİŞİMİN SÜREÇ ADIMLARI

Akılcı olarak tasarımın ve yeniliğin süreç adımları nedir ve nasıl sağlanır? Bu konuda yol haritası için   Karl Popper, başlangıç noktası olarak  mevcut durum ve geleneklerimiz olduğunu  belirtip (hiçbir şeye sıfırdan başlayamayız), mevcut durum ve geleneklerde yeniliğe ve iyileştirmeye yönelik ne gibi değişiklikler yapabiliriz diye düşünmemizi önermektedir. Sarsıntı geçirmemek için buradaki değişiklikler adımsaldır. Yenilik ve iyileştirme için temel yöntem, yaşadığımız  sorun ve çelişkilere karşı eleştirel tartışma olup, bu yolla mevcut durumu düzeltecek birçok yöntem bularak ya da keşfederek (tek yöntem değil)eleştiri yoluyla bu yöntemler içinden bize göre en uygun olanı seçip(diğer yöntemleri ortadan kaldırarak) uygulamaya geçerek, gerçeklerin öngördüğümüz beklenti ile örtüşüp örtüşmediğine bakmak için çetin sınamalardan geçirmek gerekir. Örtüşüyorsa, bilgimiz doğrudur, ancak geçici doğru olduğunu, her zaman daha iyi bir doğruya yerini  bırakacağına inanarak.

Görüldüğü gibi birey ve ülke olarak mevcut sorunlardan kaçmayıp, onlarla yüzleşme sorumluluğumuz var. Ancak sorunlarda takılıp kalmayarak çözüm odaklı safhaya odaklanmak  gerekir. Odaklanma konusunda yine  Popper; geçmiş bugün ve şu an itibariyle bitmiştir, yargılayacağımız ve yargılamamız gereken zaman bugündür, şimdi iyi şeyler yaparsak  bugün için iyimser olabiliriz, bugün iyi şeyler yaptığımız ve eylemciliğimiz sonucu yarın için ümitli olabiliriz, ancak birçok olasılık içerdiği için yarını öngöremeyiz, bilimde böyle bir kesinlik yoktur, iyi şeyler de olabilir kötü şeyler de, bu bakımdan gelecek için iyimser olamayız.

GENİŞ KAPSAMLI AR-GE FAALİYETLERİNİN İÇERİĞİ

Bizce geniş kapsamlı Ar-Ge faaliyetlerinin birbirini takip eder şeklini “TEKNOLOJİ OLGUNLUK SEVİYELERİ (TECHNOLOGY READİNESS LEVELS (TRL/TOS) ta görmek mümkün. TOS.Yeni bir ürün yada sürecin fikir-düşünce aşamasından ürünün ya da sürecin görevini başarı ile yerine getirmesine kadarki tüm teknolojik çalışmalar, Teknoloji Olgunluğu kavramı ile ifade edilmekte olup aşağıdaki 9 seviye ile açıklanır:

TRL/TOS 1 -Temel prensiplerin gözlenmesi

TRL 2 -Teknoloji konseptinin formüle edilmesi

TRL 3 – Konseptin  deneysel kanıtlanması

TRL 4 – Laboratuar seviyesinde teknolojinin geçerliliğinin onaylanması

TRL 5 – Bütün ya da bileşenler itibariyle prototipin bilgisayar ortamında tasarımının onaylanması

TRL 6 – Prototipin çalışma ortamına benzetilmiş ortamda denenmesi,

TRL 7 – Prototipin  gerçek çalışma ortamında denenmesi,

TRL 8 – Prototipin test edilmesi,

TRL 9 – Prototipin gerçek imalat şartlarında geçerliliğinin kanıtlanması.

Burada görüldüğü proje çıktısı prototip olarak imal edilip test edilerek uygunluğu başarıyla gerçekleştirilmesi gerekiyor.

TÜBİTAK-TEYDEB ve H2020 projeleri yazdıkça teknoloji olgunluk seviyeleri( )nin 1-9 arası sınıflandırılmasının önemini daha iyi anlıyoruz. Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerinde bize sistematik bir bakış açısı veriyor. Örneğin Ar-Ge faaliyetlerinin bu seviyelerin 1-5 arası olduğunu, yenilik faaliyetlerinin minimum 6’ıncı seviyeden başladığını, 1-5 arası seviyelerin alt kırılımında; TRL 1-literatür tarama, TRL 2-3 uygulamalı araştırma, TRL 4-5 deneysel geliştirme(teknoloji geliştirme ya da tasarım ve doğrulama). Yenilik TRL  6-9 arası, TRL  6 prototipin çalışma ortamına benzetilmiş ortamda denenmesi, TRL 7 prototipin gerçek çalışma ortamında denenmesi, TRL 8 gerçek ürünün testi, TRL 9 gerçek ürünün kullanım yerinde imalat koşullarında geçerliliğinin kanıtlanması. Bu işlemler tamamlandıktan sonra, seri üretim şartlarında ekonomik ölçekli üretime sıra geliyor.

YENİLİK TANIMI VE TÜRLERİ

Bu bakış açısıyla iş hayatında ne gibi iyileştirmeler yapabiliriz diye sorduğumda önce uluslar arası kılavuz olan Oslo’ya göre yenilik, mevcut duruma oranla  yeni veya önemli derecede iyileştirilmiş bir ürün(mal veya hizmet),veya süreç, yeni bir pazarlama yöntemi ya da yeni bir organizasyonel yöntemin gerçekleştirilmesidir.

Kılavuz 4 çeşit yenilik türünden söz etmektedir:

1)Ürün yeniliği, mevcut teknik özelliklerde ve kullanıcıya kolaylığında ek  teknik ve performans  iyileştirmeleri gerçekleştirmektir.

2)Süreç yeniliği, yeni veya önemli derecede iyileştirilmiş bir üretim yönteminin gerçekleştirilmesidir.

3)Pazarlama yeniliği, ürün tasarımı ve ambalajlanması(product), ürün konumlandırması(place), ürün tanıtımı(promotion) veya fiyatlandırmasında (price) önemli değişiklikleri kapsayan yeni bir pazarlama yöntemidir.

4)Organizasyonel yenilik, firmanın ticari uygulamalarında, işyeri organizasyonunda veya dış ilişkilerinde yeni bir organizasyonel yöntem uygulanmasıdır.

Elbette piyasaya yönelik bu yeniliklerin elde edilmesi için yeniliğin zihinsel sürecine eğilmek ya da uygulamaya geçmeden önce bilgisayarın da yardımıyla tasarım faaliyetinde bulunmak gereklidir. Oslo Kılavuzu’na göre, tasarım ürün yeniliklerinin geliştirilmesi ve uygulanmasının tamamlayıcı bir parçasıdır. Ancak, bir ürünün işlevsel özelliklerinde ya da öngörülen kullanımlarında önemli bir değişiklik getirmeyen tasarım değişiklikleri ürün yeniliği değildir. Bununla birlikte bunlar pazarlama yenilikleri olabilir. Rutin sistem yükseltmeleri veya düzenli mevsimsel değişiklikler de ürün yenilikleri değildir.

TASARIMIN TANIMI

Genelde bizler araştırma ve inovasyon projelerini ürün ve süreç yenilikleri olarak birlikte ele aldığımız için  geniş kapsamlı tasarımın tanımını şöyle yapabiliriz:

Tasarımistenen ürünü elde edebilecek makinanın ardışık hareketlerinin öngörülmesi, öngörülen ardışık alt ünitelerin yapısı (geometrisi, malzemesi vb), çalışma prensibi(Hidrolik, pnomatik  vb) ve hangi parametrelerde (sıcaklık, basınç, kuvvet vb) olacağına sistematik olarak karar verme sureci/denemeleridir.

TASARIM SÜREÇ ADIMLARI

 Yenilik faaliyetlerinde proje bazlı hareket etmemizin önemini dikkate alarak, tasarım süreç adımlarını şu şekilde sıralayabiliriz:

– Proje önerisini yazarken, tasarım surecinin analizinde geriye doğru giden  bir  yöntem uygulanırız, yani istenen yenilikçi ürün  özelliklerinden hareket edilerek geriye doğru gidilmek suretiyle üründe ve makinede gereklilikler (olması gerekenler )belirlenir.

– İlkin   firma içi ve dışı mevcut sorunlardan hareketle arzulanan ürünün  yenilikçi unsurları mukayeseli olarak tanımlanır.

– Yenilikçi ürün  özelliklerinden hareketle; kritik her bir ürün  özelliğinin parametreleri, çoğulcu üretim yöntemleri, biri hariç diğer yöntemlerin elenmesi ya da ortadan kaldırılması için eleştirel gerekçelendirme, uygun seçilen yöntemin riskleri ve önlenmesi için eylem planı  sistematik olarak yazılır.

– Ürün  özelliklerini karşılayacak makine yeniliklerinin Ar-Ge unsurları  ile aksiyon planlarının sistematiği, bir bütün halinde bir önceki paragrafta  ürün için tanımlanan  hareket tarzıyla yerine getirilir.

– Hedeflenen  ürün  ve makine yeniliklerinin elde edilmesi ancak belli koşullarda geçerlidir, uygun koşulların belirlenmesinin  prototip imalata girmeden tasarım düzeyinde belirlenerek olası hataların elenmesi için 3 boyutlu simülasyon çalışması, mühendislik hesapları, SEY(Sonlu Elemanlar Yöntemi) vb. gibi doğrulama faaliyetlerinin yapılması hem kaynak israfını önleyerek maliyet tasarrufu, hem deneme -yanılma suresini kısaltma, hem de doğru isi doğru şekilde tanımlayarak proje yapmada etkinlik sağlar.

– Proje onaylanıp, uygulama aşamasına geçilerek öngörülen proje çıktılarının  gerçeklerle örtüştüğünün  sınanması (test edilmesi) için mali raporlama kapsamında teknik, mali ve YMM raporları yazılır. Rapor yazılmasında (konumuz gereği tasarım çalışmalarının  yazılmasında) uygulanan analiz yöntemi kavram geliştirmeden tasarıma, oradan prototip imalat ve fiziksel  testlere kadar ileri doğru giderek  açıklama amacı taşımaktadır.

– Projede öngörülen gerekliliklerle (yani çıktılarla) gerçeklesen çıktılar arasındaki uyuşmazlıklar sapmalar olarak tanımlanarak, teknik raporda gerekçelendirmesi (justification) yapılır.

SONUÇ

Mevcut ürün ile üretim yöntem ve usullerine bağlı kalınırsa yok olmak kader olmaktadır. Aklımızı ve bilimi kullanarak sürekli iyileşme içinde olmak şart. KUR’AN’ımızın açık mesajına göre her an yeni bir iş ve oluşta olmalıyız.

Kaynaklar;

1.Kur’an ve Meali

  • Diyanet Vakfı
  • Elmalı Hamdi
  • Hasan Tahsin Feyizli
  • Süleyman Ateş
  • Yaşar Nuri Öztürk

2. Kuantum ve Kur’an

  • R.Şanal

3. Allah De Ötesini Bırak

  • Uğur Koşar