PİYASAYA SUNULACAK ÜRÜNLERDE YIKICI ETKİLERE SAHİP YENİLİKLER YOKSA, AR-GE VE TASARIM MERKEZİ KURULUMU İLE DİĞER TEŞVİKLERDEN YARARLANMADA SIKINTI VE ZORLUKLARIN YAŞANDIĞINI DENEYİMLİYORUZ

Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK

Ar-Ge, Yenilik ve Tasarım Hibe Fonları,

Tasarım/Ar-Ge Merkezi Uygulayıcısı,

Öğretim Üyesi, Sorumlu Ortak Baş Denetçi, YMM

www.abdanmerymm.com

abdanmer@gmail.com

05.01.2017

 

 

GİRİŞ

Ar-Ge ya da Tasarım merkezi bünyesinde yürütülen TÜBİTAK-TEYDEB projeleri ile YMM raporlamasının olmaması nedeniyle merkez projelerine dahil edilemeyen KOSGEB Ar-Ge ve inovasyon projelerinin başarıyla bitirilmesinden sonra yararlanılabilecek teşvikleri aşağıda açıklıyoruz. Burada kritik konu, ar-ge ve yenilik projeleri için ürün yeniliğinin hâkim rol oynamasıdır.

ÜRÜN YENİLİĞİNİN ÖNEMİ

Ürün ve süreç Ar-Ge ve yenilik projelerinde mevcut-yeni mukayesesi büyük önem taşır. Einstein’ın izafiyet teorisine göre: Dünyadaki her şey, ancak başka bir şey ile olan mukayesesine göre gerçektir. Mukayese veya referans yoksa ileri sürdüğümüz yenilik boş bir ifadedir. Bu bağlamda ürün ve süreç Ar-Ge projelerinde öğrendiğimiz önemli bir husus, fonksiyonel ve/veya kullanım kolaylığı bakımlarından üründe sağlanacak yenilikler piyasada yıkıcı (disruptive) bir etkiye sahip değilse, onu üretecek makine çok özgün olsa bile, reddedilme olasılığının yüksek olmasıdır. Üründe firmanın Ar-Ge kültürüne ve teknolojik bilgi birikimine esaslı bir katkısı olması gerekir.

Firmalara olan ziyaretlerimizde yetkililer daha çok süreç makine, teçhizat, otomasyon vb yenilik üzerinde odaklanıp, bu süreç yeniliğinin piyasaya çıkacak ürün üzerindeki olası fonksiyonel ve/veya kullanım kolaylığı üzerindeki etkisini pek düşünmüyorlar. Oysa önemli olan süreç yeniliği değil, bu yenilikle üretilecek yeni ya da iyileştirilmiş ürünün piyasaya, ekonomiye, cari açığa, topluma, istihdama vb pozitif etkileridir.

Ar-Ge proje önerilerini değerlendirmede esas alınan uluslararası kılavuz olan Frascati’ye göre ürün standartlaştırmasının hazırlanması, gerçekleştirilmesi ve muhafaza edilmesi için makineler yapıldığında Ar-Ge kapsamı dışında tutulmalıdır denilmektedir.

Ürün yeniliği üzerine firmalarla birlikte beyin fırtınası yaptığımızda şimdiye kadarki uygulamalarımıza göre %100 olumlu etkinin bulunabileceğine şahit olduk. Temel sorun bakış açımızı ürün ve süreç yeniliği üzerinde birlikte odaklamak.

Yıkıcı etkiye sahip ürün yeniliğinin varlığı halinde uygulanabilecek on beş adımlık teşvik modelinin işleyişi aşağıda açıklanmıştır. Analizden de görüleceği üzere yeterince yararlanılabilecek teşvik var. Bu modelin işleyiş sorumluluğu bizce tamamen firmaların üzerinde, firmalar Ar-Ge, Yenilik ve Tasarım çalışmaları yapacak ki, toplum ve ekonomimiz de buna bağlı olarak gelişsin.

 

ADIMLAR

BİRİNCİ ADIM: TÜBİTAK-TEYDEB’E AR-GE PROJESİ VERMEKLE İŞE BAŞLAMAK

Birçok deneyimimize göre araştırma ve yenilik için proje vermeye TÜBİTAK-TEYDEB’den başlanırsa, entegrasyon daha akıllı ve verimli oluyor. Proje verirken ilk kritik soru, proje çıktısının maliyet değeri. Düşük ya da yüksek olmasına göre yöntem farklı oluyor.

– PROJE ÇIKTISI ÜRÜNÜN MALİYETİ 100.000 TL’NİN ÜZERİNDE İSE

Bu koşulda firma, ihtiyacı varsa program ve bilgisayar talebi ile birlikte ürün yeniliği içeren örneğin bir makinenin tasarımı, prototip imalatı ve testi için Ar-Ge projesini  1507 destek programına KOBİ ise 500.000 TL’ye kadar üst limitli 3  tekli proje(ya da ortaklı projelerde 2 ortaklı,3 tekli olmak üzere 5 proje)hakkını TÜBİTAK-TEYDEB’e vererek proje maliyetinin % 75’ine kadar hibe alabilmekte, ayrıca proje onayından sonraki dönemde projede görev alan personeller için projedeki süresine yani adam /ay oranına göre %80 stopaj desteği, SGK işveren payının yarısının istisna edilmesi ile kurum vergi matrahından indirilmek üzere % 100 Ar-Ge indirimi sağlamaktadır.

– PROJE ÇIKTISININ MALİYETİ DÜŞÜK İSE

Ürün yeniliği örneğin pvc kapı sisteminde bir parça, vida, otomotivde bir aparat, mobilyada bir yay gibi fiyatı sözgelimi 2-3 bin TL’nin altında bir çıktı ise, bu durumda ürün yeniliği bütçesi çok düşük kalmakta olup, ürün yeniliği için proseste özel bir makine, otomasyon, ekipmana ihtiyacı olup, bu makinenin tasarımını yapacak mühendis kadrosu ve çekirdek teknolojik yeteneği mevcut ise, firma süreç yeniliği maliyetini projeye dahil edebilir. Bu durumda verilecek proje ürün+süreç yeniliği projesi olur. Firma mevcut mühendis kadrosu ve teknolojik alt yapısı ile özel makinenin tasarımını ve prototip imalatını kendi firma bünyesinde yapabileceği gibi alternatif bir seçenek olarak makinenin araştırmasını ve tasarımını bizzat içselleştirerek kendisi yaparak imalat çizimine göre malzeme imalatını firma dışındaki yerli firma/firmalara yaptırabilir. Yabancı firmaya makine imalatı yaptırmak, destek kuruluşları tarafından olumlu değerlendirilmiyor, böyle durum için aşağıda açıklanan KOSGEB Endüstriyel uygulama ya da Sanayi Bakanlığı’nın Teknoyatırım programını öneririz.

-HER AN YÜRÜYEN 3 ADET TÜBİTAK-TEYDEB 1507-1501 DESTEK PROGRAMININ OLMASININ ÇOK FAYDALI ETKİSİ

TÜBİTAK’a her ay birer Ar-Ge projesi verilerek kısa vadede her an yürüyen 3 Ar-Ge projesi olması halinde (her bir projede personel kısmi kullanım 1/3 yani adam ay oranı 0.33 olursa, toplam adam ay oranı (1) olur) şu avantajları elde edebilirler:

– KOBİ 1507 TÜBİTAK-TEYDEB programında   projede görev alan teknik personelin maaşının %75’ine kadar hibe alınabilmektedir.

– Proje üst limitinin olmadığı 1501 TÜBİTAK Sanayi projelerinde örneğin malzemelere %40 destek oranı uygulanır iken, orta ölçekli KOBİ niteliğindeki işletmelerin projelerinde %75, mikro ve küçük ölçekli KOBİ niteliğindeki işletmelerin projelerinde ise %90 oranında destek kapsamına alınır. Projenin Ar-Ge faaliyetinde doktoralı araştırmacı istihdam edilmesi durumunda ise bu personele ilişkin harcamanın %100’ü destek kapsamına alınır.

4 Kasım 2012 tarihinde  KOBİ Yönetmeliğinde yapılan değişikliğe  göre; 10 kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı ya da mali bilançosundan herhangi  biri   bir milyon TL´yi aşmayan çok küçük işletmeler mikro işletme, 50 kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı ya da mali bilançosundan herhangi biri  sekiz milyon TL´yi aşmayan işletmeler küçük işletme, 250 kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı ya da mali bilançosundan herhangi biri  40 milyon TL´yi aşmayan işletmeler de orta büyüklükteki işletme olarak belirlendi.

Projede çalışan personelin ilgili destek programının Uygulama Esaslarında eğitim durumu ve çalışma süresine göre belirlenen azami brüt asgari ücret katları:

– Lise mezunu ve altı personel için üç (3),

– Ön lisans mezunu için dört (4),

– Lisans veya yüksek lisans mezunu için, lisans mezuniyet tarihi ve proje başvuru tarihi arasında geçen süre;

– 48 aydan az ise altı (6),

– 48 ay ve üstünde ise on (10),

– Proje konusu uzmanlık alanlarından herhangi birisinde doktora derecesine sahip personel için ise oniki (12) kat.

– KOBİ statüsüne sahip firma TÜBİTAK’a her proje verilişinde fikir sahiplerine, 7.500,00.-TL ödül verilebilmektedir.  Her şeyden önce Proje veren firmanın KOBİ statüsünde olması gerekli olup, 1507 KOBİ Ar-Ge ve 1501 Sanayi Ar-Ge proje vermesi gerekiyor. 1507 KOBİ Ar-Ge Başlangıç Destek Programı uygulama esaslarının 10/4 maddesi ile 1501 Sanayi Ar-Ge Projeleri Destekleme Programı uygulama esaslarının 10/2 maddesinde, proje ekibinde yer alan ancak şirket ortağı ya da yönetim kurulu üyesi olmayan ve proje süresince firmada çalışmış olması koşuluyla proje ekibinde yer alan fikir sahibi araştırmacıya teşvik ödülü verilebileceği, birden fazla fikir sahibi araştırmacı olması halinde bu ödülün paylaşılabileceği belirtilmektedir

– Ar-Ge merkezi kuramayan ya da Teknokente gidemeyen KOBİ firmalarının bizim hesaplamalarımıza göre aynı anda TÜBİTAK’ta yürüyen 3 adet Ar-Ge projeleri mevcut ise, personel ve diğer harcama ve giderleri için alacakları hibeler yanında mali teşviklerden de aynı şekilde istifade edebilmeleri söz konusudur.

-TÜBİTAK-TEYDEB 1501 DESTEK PROGRAMINDA HİBE ORANINI ARTIRMANIN YÖNTEMLERİ

KOBİ’lerin %75 hibe oranlı 3 tekli ya da 3 tekli 2 ortak proje toplam 5 projeden sonra proje maliyetinin üst limiti olmayan ancak hibe oranı %40’a düşen 1501 sanayi ar-ge projelerinin bu oranını maksimum %60’a çıkarabilmek için aşağıdaki unsurlardan yararlanabilirler:

a) Kuruluşun, bir önceki yıla veya bir önceki hesap dönemine ait Ayrıntılı Bilançosunda aktifleştirilen net Araştırma ve Geliştirme Giderleri (Ar‐Ge Giderleri) ile Ayrıntılı Gelir Tablosundaki gerçekleşen Araştırma ve Geliştirme (Ar‐Ge Giderleri) toplamının aynı hesap dönemindeki toplam net satış hasılatına oranına göre, ilgili dönemdeki harcama ve giderlere uygulanan temel destek oranı, aşağıda gösterilen oranlarda artırılır. (Ar‐Ge Gideri / Toplam Net Satış Hasılatı ile uygulanacak artış oranı)

 ‐ Sıfırdan büyük ve %1’den küçük ise %12,5 artış oranı (yani %40’ın %12,5’u olarak sonuçta %5 ek oran ile)

‐ %1’e eşit veya büyük ve %2’den küçük ise %18,75 artış oranı (yani %7,5 ek oran ile),

‐ %2’ye eşit veya daha büyük ise %25 artış oranı (yani %10 ek oran ile).

 Not: Bizim deneyimlerimize göre, firmalar bu kriterde genelde %5 ek destekten yararlanıyorlar. Örneğin harcama toplamı bir milyon TL ise, ek ellibin TL destek alıyor.

b)Ortak başvurulan ve yürütülen projeler için her bir kuruluşun temel destek oranı %25 oranında arttırılır, diğer bir deyişle temel destek oranı olan %40’a 10 puan ilave edilir. Ancak bu oran projenin son döneminde ortaklığın proje sonuna kadar sürdürülmesi halinde, tüm dönemlerin desteklemeye esas harcama tutarları toplamına uygulanır.

c)1501 Sanayi AR‐GE projelerinde Personel harcamaları, büyük işletmelerin projelerinde %60, orta ölçekli KOBİ niteliğindeki işletmelerin projelerinde %75, mikro ve küçük ölçekli KOBİ niteliğindeki işletmelerin projelerinde ise %90 oranında destek kapsamına alınır. Projenin Ar‐Ge faaliyetinde doktoralı araştırması istihdam edilmesi durumunda ise bu personele ilişkin harcamanın %100’ü destek kapsamına alınır.

d)Kuruluşun belirli bir proje bazında Türkiye’deki bir üniversiteden, kamu araştırma merkez ve enstitülerinden veya üniversitelerdeki öğretim elemanlarından üniversite elemanlarından üniversite döner sermayesi üzerinden veya Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde yerleşik şirketler üzerinden projedeki Ar‐Ge çalışması ile ilişkili danışmanlık, test, deney, analiz vb hizmet alımları için sağlanan destek oranı %100 oranında arttırılır, bir başka deyişle KDV’siz fatura bedelinin % 80’i destek kapsamına alınır.

e) Öncelikli alanlardaki projeler için sağlanan temel destek oranı %25 oranında arttırılır, bir başka deyişle temel destek oranına% 10 ilave yapılır. Öncelikli alanlar “enformatik, esnek üretim/esnek otomasyon, uzay ve havacılık teknolojileri, gen mühendisliği/biyoteknoloji, ileri malzeme teknolojileri, çevreye duyarlı teknolojiler “olarak belirlenmiştir. Burada dikkat edilecek husus, dolaylı olarak öncelikli alana girdiği düşünülen projeler için bu değerlendirmenin söz konusu olmayıp, ilişkinin doğrudan olması gerektiğidir.

 

İKİNCİ ADIM: KOBİ’nin Ürün yeniliği için 500.000 TL üst limitli KOSGEB’in AR-GE VE İNOVASYON destek programına başvurulmasını öneririz.

Destekler aşağıdaki gibidir:

PROJE SÜRESİ

Ar-Ge ve İnovasyon Programı için süre en çok 24 (yirmi dört) aydır.

 AR-GE İNOVASYON DESTEK PROGRAMI Destek Üst Limiti (TL) DESTEK ORANI (%)
% 75
Makine-Teçhizat, Donanım, Hammadde, Yazılım ve Hizmet Alımı Giderleri Desteği 150.000
Makine-Teçhizat, Donanım, Hammadde, Yazılım ve Hizmet Alımı Giderleri Desteği (Geri Ödemeli,2.5 yıl vadeli,8 taksitte,faizsiz kredi) 300.000
Personel Gideri Desteği 150.000
Proje Geliştirme Desteği Proje Danışmanlık Desteği 25.000    %75
Eğitim Desteği 10.000
Sınai ve Fikri Mülkiyet Hakları Desteği 20.000
Proje Tanıtım Desteği 5.000
Yurtdışı Kongre/Konferans/Fuar Ziyareti/Teknolojik İşbirliği Ziyareti Desteği 15.000
Test, Analiz, Belgelendirme Desteği 25.000

NOT: 1. Hibeli ve kredili destekleri Makine-teçhizat, donanım ve yazılımın tek kalemi için birleştirerek birlikte kullanılması söz konusu olmayıp, hibeli ve kredili desteği ayrı ayrı kalemlerde kullanmak gerekiyor.

2.Projeye konusu satın alınacak makine ve teçhizatın; yerli malı olması durumunda, bu destek oranlarına %15 ilave edilerek destek oranı %90 olarak uygulanacaktır.

3.Personel giderlerinde: net ücret üzerinden aylık, üniversitelerin lisans programından bir yıl içinde mezun olabilecek durumdaki öğrencilere ve lisans mezunlarına 2.000TL, yüksek lisans mezunlarına 2.750TL ve doktora mezunlarına 3.500TL olmak üzere artırılarak değiştirilmiştir. Ön lisans mezunlarına net ücret üzerinden aylık 1.500TL, destek sağlanması da projede çalışan personel giderleri karşılığı olarak eklenmiştir.

 

ÜÇÜNCÜ ADIM: – TÜBİTAK ya da KOSGEB ürün yenilik projeleri başarı ile tamamlanır ise, tamamlandığı tarihten itibaren 3 (üç) yıl içinde KOBİ Firması, KOSGEB’in ENDÜSTRİYEL UYGULAMA DESTEK PROGRAMINA başvurarak prototip ürünün seri üretimi için gerekli olan makineler ve ekipmanlar yurtiçinden ve yurtdışından temin edebilir.
-Bu program desteği, firmaya bir defaya mahsus olarak verilir.

– Destek oranı %75, Süre: en fazla 18 aydır. Mevzuatta en az süre belirtilmediği için firma alımlarını gerçekleştirebilirse proje süresi bizce 6 aya kadar inebilir.

– Firmaların kullandığı en önemli destek unsuru, test, analiz ve laboratuvar ekipmanı ile bunlara yönelik sarf malzemesi giderleri, üretim hattı tasarım giderleri, üretime yönelik makine, teçhizat, donanım, kalıp ve yazılım giderleridir.

– Bu desteğin üst limiti; geri ödemesiz hibe olarak 150.000 (yüz elli bin) TL, geri ödemeli 500.000 (beş yüz bin) TL olmak üzere toplam 650.000 (altıyüz elli bin) TL’dir.

– Firmalar daha çok hibe desteğinden yararlanmak istiyorlar.

– Projeye konusu satın alınacak makine ve teçhizatın; yerli malı olması durumunda, % 75 genel destek oranına % 15 ilave edilerek, oran % 90 olur.

Örnek olarak üretim, kalite ve standartlarını artırmaları, istihdam yaratmaları, uluslararası düzeyde rekabet etmelerinin sağlanması için 250 bin TL yerli makineye ihtiyaç olduğunda, 300 bin TL.’ye kadar olan yerli makine alım kredilerinde faizin tamamı KOSGEB tarafından karşılanacağından bu destek programına da başvurarak, faiz ödemezler. Ayrıca Meclise yeni sevk edilen yeni tasarı ile firmanın sahip olduğu makine, teçhizat, araba gibi taşınır varlıklarını da teminat olarak göstermek suretiyle daha kolay kredi bulabilecektir.

KOSGEB Endüstriyel Uygulama programında yeni Personel giderlerinde toplam destek tutarı 150.000 TL’dir. Net ücret üzerinden aylık, üniversitelerin lisans programından bir yıl içinde mezun olabilecek durumdaki öğrencilere ve lisans mezunlarına 2.000 TL, yüksek lisans mezunlarına 2.750 TL ve doktora mezunlarına 3.500 TL , ön lisans mezunlarına 1.500 TL ödeme yapılır.

 

DÖRDÜNCÜ ADIM: Türk firmasının Ürün yeniliği var, ancak ürün yeniliği için gerekli makine tasarım ve imalatı Türkiye’de yapılmayıp yurtdışında yapılıyor, bu durumda yurtdışındaki genellikle Avrupalı makine imalatçısı firmayla EUREKA destek programı kapsamında Ar-Ge ortak proje verilmesini öneriyoruz. Burada önemli olan bir bütün olarak bakıldığında bu ortak projenin hem Türkiye için hem de AB firması ülkesi için mevcut duruma göre yıkıcı bir yenilik içermesidir. 1509 TÜBİTAK uluslararası destekleme programından EUREKA projesi önce bir formatla Brüksel’deki EUREKA ofisine genel nitelikli form verilir ve sonra TÜBİTAK’a 1507 ya da 1501 gibi proje sunulur.

– Burada makine imal edip Türk firmasına satabilecek yabancı ortağın payı %30’dan aşağı olmayıp %30’larda olması uygun oluyor. Proje kapsamında sadece bir makine prototip imalatı söz konusu ise makinenin bir kısım Ar-Ge’si ile Yeniliği   yerli firma yapar. Eğer mümkünse proje kapsamında bir makine grubu verilir, bir kısım makine ve tasarımı yerli firma yaparak payı %70’lerde tutulur.

– Türkiye’deki makinelerin üretimi için 2 yerli ortak da olabilir, yabancı ortak makine grubunda lazım olan bir makineyi yapar ve toplam bütçe içindeki payı %30 civarında tutulur. Burada yabancı ortak ülkesinin TÜBİTAK muadili kurumu o ortağın projesini kabul edip fon yok dese ya da o ülke için Ar-Ge unsuru yok deyip reddetse bile, yabancı ortak proje makinesini kendi öz kaynağıyla yapıp Türk ortağına tedarik edeceğini beyan ederse, Türk ortağının %70’lik proje maliyeti KOBİ olması durumunda %75 oranında ve 500 bin TL sınırlaması olmaksızın kabul edilir. Karşı ülke projesi reddedilse bile tüm proje için destek oranı 70 x 75 = %52,50 olmaktadır. KOBİ dışındaki büyük firmalarda destek oranı Türk tarafı için hep %60 olup, 60 x 75 = %45 tüm proje maliyeti için genel destek oranıdır. Niye AB firmasının payının %30’da tutulması uygundur varsayımımızın gerekçesi budur.  EUREKA projesinin teknik, mali raporlaması ve YMM’si 6 aylık dönemler halinde 1507 – 1501 ile aynıdır.

EUREKA ÜYESİ ÜLKELER:

ALMANYA HOLLANDA LİTVANYA SAN MARİNO
AVUSTURYA İNGİLTERE LÜKSEMBURG SIRBİSTAN   
BELÇİKA İRLANDA MACARİSTAN SLOVAKYA
BULGARİSTAN İSPANYA   MAKEDONYA   SLOVENYA   
ÇEK CUMHURİYETİ İSRAİL                 MALTA      TÜRKİYE     
DANİMARKA İSVEÇ MONAKO UKRAYNA
ESTONYA İSVİÇRE NORVEÇ YUNANİSTAN
FİNLANDİYA İTALYA POLONYA AVRUPA BİRLİĞİ
FRANSA İZLANDA PORTEKİZ
KIBRIS RUM YÖNETİMİ KARADAĞ ROMANYA
HIRVATİSTAN LETONYA RUSYA

 

BEŞİNCİ ADIM: AVRUPA BİRLİĞİ H2020 ARAŞTIRMA VE YENİLİK ÇERÇEVE PROGRAMI

Avrupa Birliği Komisyonunun 1 Ocak 2014 tarihinde başlatıp 2020 sonuna kadar sürecek HORIZON 2020 araştırma ve yenilik programları ile Türk firmalarının Avrupalı KOBİ ve büyük ölçekli firmalarla birlikte oluşturulacakları konsorsiyumlarda hem teknoloji transferi yapma imkânına kavuşmakta hem de Ar-Ge harcamasının araştırma ve yenilik projelerine yönelik olması durumunda hibe oranı %100+ %25 işletme giderleri ile beraber %125 olmaktadır. Yapılan ortak faaliyet sadece yenilik faaliyeti ise bu oran %70+ %25 işletme giderleri ile beraber %87,5’a kadar ulaşabilmektedir. Ayrıca ortak konsorsiyum projenin kabulü halinde sözleşmenin imzalanması sonrası öngörülen proje maliyetinin %50’sinin teminat mektubu istenmeden peşin olarak verilebilmektedir. Burada kritik unsur, H2020 proje çıktılarının yıkıcı yenilik etkisinin Avrupa düzeyinde olması gerekiyor, Türkiye’de yenilik gerçekleştirmek yeterli değil.

H2020 Programı genel olarak konsorsiyum projeleri olsa da YENİ KOBİ ARACI (new smes instrument) programında Türk KOBİ firması bireysel olarak genelde yılda 3 defa açılan çağrılara yenilik projeleri olarak katılabilir (Avrupa düzeyinde yenilik öngörülüp, gerçekleştirmek şart). Faz 1 için Bütçesi 50.000 € sabit olup, proje süresi 6 ay, yaklaşık 10 sayfalık proje önerisi veriliyor. Genelde Faz 1’den başarılı olunduktan sonra ya da doğrudan Faz 2’ye de başvurabilinir. Faz 2, dizayn, prototip, test, klinik deneyler gibi yenilik faaliyetleri içermektedir. Bütçesi: 0,5-2,5 Milyon €, süre 12-24 ay, hibe oranı %70 (üzerine %25 dolaylı giderler ilave edilir), yaklaşık 30 sayfalık proje önerisi. Proje kabul edilirse, bütçenin %50’si teminat istenmeden peşin veriliyor.

TÜBİTAK VİDEOSU: http://www.dailymotion.com/video/x1zc7ri_horizon-2020-webineri-29-05-2014_tech21 .

 

ALTINCI ADIM: BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ   BAKANLIĞININ TEKNOLOJİK ÜRÜNLERİN YATIRIM DESTEK PROGRAMI

29 Nisan 2014 tarihinde ilgili Bakanlığı’n yayınlanan yönetmeliğinde, TÜBİTAK yada KOSGEB’e Ar-Ge ve Yenilik projeleri verilip onaylanarak tamamlanırsa, prototipi yapılan ürün yada yazılımın Bakanlıkça yılda birkaç kez ilan edilen çağrı kapsamında yer alan NACE kodlu teknoloji listesinde yer alması halinde seri üretimine geçilerek ticarileşmesinde aşağıdaki desteklerden yararlanılmaktadır (file:///C:/Users/Toshiba/Downloads/d1107869-7537-4b3e-a244-5d26d83d9d65%20(4).

A) Makine, Teçhizat desteği

Yatırım proje tutarının 10.000.000 TL’ye kadar olan kısmı, yatırım harcamaları olarak desteklenir. Yatırım harcamaları üzerinden işletmelere en fazla aşağıdaki oranlar kadar geri ödemesiz destek sağlanır:i

İthal alımlarda;

Büyük işletmelere %10 Orta büyüklükteki işletmelere %30 Küçük işletmelere %40;

Yerli alımlarda Büyük işletmelere %20 Orta büyüklükteki işletmelere %40 Küçük işletmelere %50

Yerli makine ve teçhizat alımlarında, belirtilen destek oranlarının uygulanabilmesi için yatırımcının gerekli makine ve teçhizatı, “Yerli Malı Belgesi” ne sahip Türkiye’deki makine ve teçhizat üreticilerinden veya tedarikçilerinden satın alması gerekir (TEKNOLOJİK ÜRÜN YATIRIM DESTEK PROGRAMI UYGULAMA USUL VE ESASLARI, madde 15).

B) Kredi faiz desteği

– Küçük ve Orta Ölçekli KOBİ’ler için 10 milyon TL.’ye kadar faizsiz yatırım kredisi imkânı, 10 milyon TL.’den sonrası için %50 indirimli kredi faiz desteği sağlanır.

-Makine ve teçhizat desteği ile kredi faiz destek unsurlarının her ikisinden de yararlanmak isteyen işletmenin, öncelikle makine ve teçhizat destek unsurundan yararlanmış ve tamamlama belgesini almış olması şarttır (Uygulama usul ve esasları madde 16/8).

-Sözleşmenin yapıldığı tarihten itibaren yatırımını tamamlayıncaya kadar geçen süre, destekleme süresi olan 36 aydan düşülür ve geriye kalan süre kadar kredi faiz desteğinden yararlandırılır (16/10).

C) İşletme gideri desteği

– Yalnızca küçük KOBİ’lerin yararlandığı işletme gideri desteği için Yatırım tamamlandıktan sonra alınan Tamamlama Belgesinin verildiği tarihten itibaren 1 yıl içinde başvuru yapılarak, 1 yıl süresince gerekli olan enerji, personel ve kira giderinin %75’i hibe olarak ödeniyor.

Hibeli ve kredili desteklerin toplamı 10 milyon TL’yi geçemez.

Öte yandan Ar-Ge süreçleri yurt içinde ve yurt dışında öz kaynaklar kullanılarak yapılan ve Türkiye için geçerli incelemeli patenti alınan teknolojik ürünün üretimine yönelik yatırımı da bu program kapsamında değerlendirilir. Ayrıca Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde başlatılıp sonuçlandırılan, Ar-Ge ve yenilik projeleri sonucunda ortaya çıkan teknolojik ürünlerin üretimine yönelik bölge içi ve dışı yatırımlar için de aynı desteklerden yararlanmak söz konusudur.

PROGRAMA BAŞVURU ŞEKLİ, İŞLEYİŞİ VE SONUÇLANDIRILMASI

Bu programdan yararlanmak isteyen firmalar uygulama esaslarına, öncelikli teknolojik alanlar listesine, başvuru ile ilgili detaylı bilgiye ve başvuru formuna https://teknoyatirim.sanayi.gov.tr/ internet adresinden ulaşabilmektedirler.

Bizce işleyiş TÜBİTAK-TEYDEB Ar-Ge proje işleyişine benzemektedir, şöyle ki;

-TÜBİTAK veya KOSGEB’den Ar-Ge projesinin tamamlandığına dair yazı alınır ve bu yazı ile Bakanlığın ilgili Genel Müdürlüğü’ne internet üzerinden TEKNOLOJİK ÜRÜN YATIRIM DESTEK PROGRAMI BAŞVURU FORMU doldurulup online gönderilir, daha sonra kaşe ve imzalı basılı evrak halinde Genel Müdürlüğe gönderilir. Başvurular, yılda bir veya birden fazla dönemde Genel Müdürlükçe belirlenen tarihlerde alınır. Başvuru tarihleri Bakanlık web sitesinden ilan edilir.

-Başvuru üzerine “Ön Değerlendirme Formu” hazırlanır. Uygun bulunan başvurular için en 2 öğretim üyesi görevlendirerek, firmayı ziyaret ederler ve denetim sonrası “Teknik ve Mali İnceleme Rapor”u hazırlarlar. Ayrıca Genel Müdürlükten en az 2 proje sorumlusu, yapılacak yatırımı yerinde inceler.

-Tüm raporlar tamamlandıktan sonra, Değerlendirme Komisyon üyeleri toplanarak kararını verir. Başvuru sahibi firma, karar toplantısının yapılacağı yer ve tarihte, yatırım projesini sunmak üzere Komisyon toplantısına katılır.

-Desteklenmesine karar verilmesi halinde 30 gün içinde sözleşme imzalanır. Sözleşmenin imzalandığı tarih, yatırımın başlangıç tarihi olup, destekleme süresi 36 aydır.

– Komisyonca destekleme kararı alınan yatırım projesinin yatırım sürecinin 6 ay ve üstü olması halinde Genel Müdürlükçe en az 2 öğretim üyesi görevlendirilebilir ve dönemsel “Yatırım İzleme Raporu” hazırlatılarak yatırım 6 aylık dönemlerde izlenir. Ayrıca yatırımını tamamlayan işletme, “Sonuç Raporunu” hazırlayarak Genel Müdürlüğe yazılı olarak bildirmesi durumunda en az iki proje sorumlusu personel ve/veya öğretim üyesi, işletmeyi yerinde ziyaret ederek harcama belgelerini inceler, denetler ve Genel Müdürlük onayına sunmak üzere “Tamamlama Belgesi” düzenleyerek imzalar.

-Tamamlama belgesi alındıktan sonra makine ve teçhizat desteği hibe ödemesi yapılır.  Kredi faiz desteği, Bakanlık ile aracı kurumlar arasında yapılacak protokollerle belirlenir ve uygulanır. İşletme gideri desteği için mikro ve küçük işletmenin “Tamamlama Belgesi”nin verildiği tarihten itibaren 1 (bir) yıl içerisinde Genel Müdürlüğe yazılı olarak başvuruda bulunması gerekmektedir.

NOT: Firmalar makine teçhizat desteği için ya aşağıda açıklanan Ekonomi Bakanlığının 5. Bölge destek Programına ya da Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının bu programına başvurabilir. Aynı makine/teçhizat yatırımı için iki programa aynı anda başvuramaz.

 

YEDİNCİ ADIM: PATENT YA DA FAYDALI MODEL UYGULAMASI İLE GETİRİLEN VERGİ İSTİSNALARI

KURUMLAR VERGİSİ İSTİSNASI 

6 Şubat 2014 tarihinde TBMM Genel Kurulunda kabul edilen 6518 sayılı Kanun’un 32 ve 82. maddeleri çerçevesinde 13/6/2006 tarihli ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 5/A maddesinden sonra gelmek üzere bir  madde eklenerek Türkiye’ de gerçekleştirilen araştırma ve yenilik faaliyetleriyle yazılım faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan çıktılara ilişkin incelemeli patent ya da olumlu raporlu faydalı model alınmasından sonra 01.01.2015 yılından itibaren seri üretime geçilmesi elde edilecek gelirler,  koruma süresi olan örneğin 10 yıl boyunca % 50 kurumlar vergisi istisnası yararlanacaklardır.

 

SEKİNZİ ADIM AR-GE VE TASARIM MERKEZLERİ

10 Ağustos 2016 tarihli Ar-Ge yönetmeliği ile Motorlu kara taşıtı, treyler (römork) ve yarı treyler (yarı römork) imalatı bölümü altındaki tüm sınıflar Motorlu kara taşıtı, treyler (römork) ve yarı treyler (yarı römork) imalatı bölümü altındaki tüm sınıflar, Hava taşıtları ve uzay araçları ile bunlarla ilgi makinelerin imalatı, Askeri savaş araçlarının imalatı, Motosiklet imalatı alanları hariç tüm alanlardaki Ar-Ge merkezindeki teknik personel sayısı 30 dan 15’e inmektedir.

Tasarım merkezlerinde ise tasarımcı ve teknisyen tam zamanlı 10 personel gerekiyor.

Her iki merkezde de temel bilimlerden fizik, kimya, biyoloji ve matematik bölümlerinden mezun olanlardan teknik ya da tasarımcı sayısının %10’nunu geçmemek üzere istihdamı halinde 2 yıl süre ile asgari ücrete tekabül eden kısım Bakanlıkça firmaya hibe olarak verilecektir. Merkezlerde Kısmi ve tam zamanlı üniversite hocaları görevlendirilebilecek, döner sermaye yöntemi ile hocalardan hizmet alınması halinde kesilen faturanın gelir vergisi ve damga vergisi dışında fatura bedelinin % 85’i hocaya verilecek. Merkez personelleri Ar-Ge projesi ile ilgili olarak üretim hattında ya da firma dışında geçirecekleri süreler Bakanlığın belirleyeceği kriterlere uyması halinde teşviklerden kısıntıya gidilmeyecektir.

– İstihdam edilen personele uygulanılacak olan gelir vergisi stopaj istisnası doktoralılar için %95, yüksek lisanslar için %90 olmak üzere arttırılmış diğerleri için %80’de sabit tutulmuştur.

– Merkezlerde yabancı uyruklu nitelikli personelin istihdamında izin müessesesi işlemleri en aza indiriliyor.

– Ar-Ge ve Tasarım merkezleri tarafından siparişe dayalı olarak yürütülen Ar-Ge veya tasarım faaliyetlerine ilişkin olarak yapılan harcamaların sadece yüzde ellisi bu merkezler tarafından, bu harcamaların kalan yüzde ellisi ise siparişi veren gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri tarafından indirim olarak dikkate alınabilir. Özellikle bu hüküm beyaz eşya, mutfak eşyaları, otomotiv gibi markalara çalışan OEM firmaları için büyük avantajdır.

 

DOKUZUNCU ADIM: TÜBİTAK ya da KOSGEB’den ürün yeniliği ar-ge projesini gerçekleştirdikten sonra 3 yıl içinde EKONOMİ BAKANLIĞI’NA 5.BÖLGE YATIRIM TEŞVİK BELGESİ DESTEKLERİ için başvuruda bulunmaktır.

13 Ekim 2012 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca, Bölgesel Teşvik Uygulamaları çerçevesinde desteklenen yatırım projeleri kapsamında ilave olarak istihdam edilecek personel için ödenmesi gereken sigorta primi işveren hissesinin asgari ücrete tekabül eden kısmı için Ağrı, Ardahan, Batman, Bingöl, Bitlis, Diyarbakır ve Mardin’in de aralarında bulunduğu 6. Bölgede “sabit yatırım tutarı oranı” kaldırılarak, tamamı 10-12 yıl süreyle Ekonomi Bakanlığı tarafından karşılanması söz konusudur.

Ayrıca aynı kararın 2. Maddesi ile;

– “h) Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, TÜBİTAK ve KOSGEB tarafından desteklenen AR-GE projeleri neticesinde geliştirilen ürünlerin veya parçaların üretimine yönelik yatırımlar” ifadesi ile TÜBİTAK ve KOSGEB AR-GE projelerinin net ve açık bir şekilde Yatırım Teşvik sistemi ile bütünleştirilebileceği belirtilmektedir. Bu şekilde 19/06/2012 tarihindeki Yatırım Teşvik kararının 17.maddesinin 1.fıkrasının h) bendindeki “Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından desteklenen AR-GE projeleri neticesinde geliştirilen ürünlerin üretimine yönelik yatırımlar” ibaresine açıklık getirilmektedir.

Ar-Ge projeleri sonucunda oluşan çıktının patent ve faydalı belgesine sahip olması yanında bundan böyle bu belgeler düzenlenmemiş olduğu durumlarda da söz konusu çıktıların üretime yönelik yatırımların TÜBİTAK’ın görüşü alınmak suretiyle Hazine Müsteşarlığı yatırım teşvik belgesine bağlanarak firmaya 5.Bölge destekleri sağlanabilecektir. Buradaki temel şart, projenin destek sürecinin Ekonomi Bakanlığı müracaat tarihinden geriye dönük olarak 3 yıl içinde başarı ile tamamlanmış olması gerekmektedir.

Bilindiği gibi TÜBİTAK VE KOSGEB AR-GE projelerinin tamamlanmasından sonra bu kurumlardan alınacak yatırımın tamamlandığına dair bir yazı ile, ilgili sanayi odasına ya da Ekonomi Bakanlığına başvurularak örneğin İstanbul ya da Bursa’da asgari 1 milyon TL meblağlı arazi-arsa, bina-inşaat, makine ve teçhizat ile diğer yatırım harcaması kalemlerinin toplamından oluşan sabit yatırım tutarı için yatırım teşvik belgesi alınarak, HER YER 5. BÖLGE SLOGANI ile aşağıdaki  desteklerden yararlanılmaktadır:

5.BÖLGE DESTEKLERİ

İstanbul’da ya da Bursa’da sabit yatırım tutarı en az 1 milyon TL oluyor.  Sabit yatırım tutarı: Arazi-arsa, bina-inşaat, makine ve teçhizat ile diğer yatırım harcaması kalemlerinin toplamıdır. Ar-Ge projelerinde arsa, bina inşaat giderleri desteklenmez.

– Gümrük vergisi muafiyeti: Üçüncü ülkelerden makine ithalatlarında.

– KDV istisnası.

– Faiz desteği: Bankalardan kullanılacak en az bir yıl vadeli yatırım kredilerinin teşvik belgesinde kayıtlı sabit yatırım tutarının yüzde yetmişine kadar olan kısmı için ödenecek faizin, Türk Lirası cinsi kredilerde beş puanı, döviz kredileri ve dövize endeksli kredilerde iki puanı Ekonomi Bakanlığınca toplam tutarı yedi yüz bin Türk Lirasını geçmemek üzere karşılanır.

– Sigorta primi işveren hissesi desteği: Yatırımın tamamlanmasını müteakip, yatırıma başlama tarihinden önceki son altı aylık dönemde (mevsimsel özellik taşıyan yatırımlarda bir önceki yıla ait mevsimsel istihdam ortalamaları dikkate alınır) Sosyal Güvenlik Kurumuna verilen aylık prim ve hizmet belgesinde bildirilen ortalama işçi sayısına teşvik belgesi kapsamında gerçekleşen yatırımla ilave edilen, istihdam için ödenmesi gereken sigorta primi işveren hissesinin asgari ücrete tekabül eden kısmı Bakanlık bütçesinden 6-7 yıl süre ile toplam sigorta desteğinin sabit yatırım tutarına oranı % 35’e ulaşıncaya kadar karşılanır.

– Sigorta primi desteği: Sigorta Primi Desteği ise teşvik belgesi kapsamı yatırımla sağlanan ilave istihdam için ödenmesi gereken sigorta primi işçi hissesinin asgari ücrete tekabül eden kısmının Bakanlık bütçesinden tamamlama vizesinin yapılmasını müteakip 10 yıl süreyle karşılanır.

– Gelir vergisi stopaj desteği: Gelir Vergisi Stopajı Desteği, Yatırım Teşvik Belgesi kapsamı yatırımla sağlanan ilave istihdam için ödenmesi gereken gelir vergisi stopajının asgari ücrete tekabül eden kısmının yatırımın kısmen veya tamamen işletilmesine başlanılan tarihten itibaren 10 yıl süreyle verilecek muhtasar beyanname üzerinden tahakkuk edecek vergiden terkin edilmesidir.

– Yatırım yeri tahsisi: Desteklerden yararlanacak yatırımlar için, 29/6/2001 tarihli ve 4706 sayılı Kanunun ek 3’üncü maddesi çerçevesinde Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslara göre yatırım yeri tahsis edilebilir.

– Vergi indirimi: Gerçekleştirilecek yatırımlarda, 5520 sayılı Kanunun 32/A maddesi çerçevesinde gelir veya kurumlar vergisi, %30 yatırıma katkı tutarına ulaşıncaya kadar %70 indirimli olarak uygulanır. Konunun anlaşılması için aşağıda İstanbul ili için bir örnek yer almaktadır.

İl: XXXXX

Yatırım Tutarı: 1.000.000TL

Yatırıma Başlama/Yatırımı Bitirme Tarihi: 01.10.2013 /30.09.2015

Yatırıma Katkı Oranı: %30

Kurumlar vergisi indirim oranı: %70

2014 yılındaki kurum kazancı: 100.000 TL

Hesaplamalar:

Yatırıma Katkı Tutarı: 300.000 (1.000.000X0,30) TL

2014 yılı için Hesaplanan Kurumlar Vergisi:100.000×0.20=20.000 TL

Hesaplanan indirimli Kurumlar Vergisi:100.000X0.20X0.30=6.000 TL

Tahsilinden Vazgeçilen Kurumlar Vergisi: 20.000- 6.000 =14.000 TL

Bu durumda indirimli oran nedeniyle tahsilinden vazgeçilen yukarıdaki 14.000 TL’lik vergi, 300.000 TL’ye ulaşıncaya kadar firma indirimli kurumlar vergisinden yararlanır.

 (Kaynak: Ekonomi Bakanlığı, Yatırım Teşvik Belgesi kapsamında devlet destekleri, Adım adım uygulama rehberi).

Not: Görüldüğü gibi yatırım teşvikinde örneğin 1. Bölge desteği sadece KDV istisnası ve 3. Ülkelerden makine ve teçhizat ithalatında gümrük vergisi muafiyeti sağlarken yani yatırım teşvik proje maliyetinin %20 si kadar teşvik sağlarken, yukarıdaki 5. Bölge destekleri ile bizim hesaplamalarımıza göre bu oran %50’nin üzerine çıkabilmektedir.

 

ONUNCU ADIM: EKONOMİ BAKANLIĞI PROJE BAZLI YATIRIM TEŞVİK BELGESİ

Yatırımların Proje Bazında Desteklenmesi ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına dair 7 Eylül 2016 tarihinde Resmî Gazetede Yayınlanan 6745 Sayılı Kanun’un aşağıdaki 80. Maddesine göre tanımlanan yatırımlara önemli teşvikler geldi.

PROJE BAZINDA DESTEK

Usul ve esaslarını Bakanlar Kurulu’nun belirleyeceği ve Ekonomi Bakanlığı’nın destekleyeceği proje bazlı yatırımlar için aşağıdaki kriterlerin birini ya da birden fazlasının bulunması halinde çok önemli teşvikler gelmiştir.

PROJELERDEN BEKLENEN ÇIKTI HEDEFLER:

-Ülkemizin mevcut veya gelecekte ortaya çıkabilecek ihtiyaçlarını karşılama,

– Arz güvenliğini sağlama,

– Dışa bağımlılığını azaltma,

– Teknolojik dönüşümü sağlama, yenilikçi, Ar-Ge yoğun ve katma değeri yüksek ürün üretmeye yönelik yatırımlar.

TEŞVİKLER

Bakanlar Kurulu’nca aşağıdaki teşviklerin bir veya birden fazlası yatırımcıya verilecektir.

1.Kurumlar vergisi istisnası: Yatırımın işletmeye geçmesinden itibaren 10 yıl süre ile kurumlar vergisi ödenmemesi söz konusudur. Ya da Kurumlar vergisi oranını %100’e kadar indirimli uygulatmaya ve yatırıma katkı oranını %200’ü geçmemek üzere kurumlar vergisi istisna ediliyor. Örneğin yatırım tutarı 10 milyon TL, yatırıma katkı oranı %200 dersek 20 milyon TL, %100 indirimli oranla ödeyeceğimiz vergi 20 milyon TL’ye buluncaya kadar vergi ödenmeyecek.

2.“Gelir vergisi stopajı teşviki: Şu an 6. Bölge illerinde uygulanan 31/12/2023 tarihine kadar gerçekleşen yatırımlarda teşvik belgelerinde öngörülen ve fiilen istihdam edilen işçilerin ücretlerinin sanayi kesiminde çalışan 16 yaşından büyük işçiler için uygulanan asgari ücretin brüt tutarına tekabül eden kısmı üzerinden hesaplanan gelir vergisi, yatırımın kısmen veya tamamen işletilmesine başlanılan tarihten itibaren 10 yıl süreyle verilecek muhtasar beyanname üzerinden tahakkuk eden vergiden terkin edilir.

3.Üçüncü ülkelerden ithalatta gümrük vergisi alınmayacak,

4.Hazineden yer tahsisi yapılabilecek,

5.20,5 oranındaki SGK işveren payının 10 yıl süre ile alınmayacak,

6.İşletme döneminde 10 yıla kadar enerji tüketim harcamasının yarısı kadarı ödenmeyecek,

7.Sabit yatırım tutarının finansmanında kullanılan yatırım kredisi için 10 yıla kadar faiz veya kâr payı desteği ya da hibe desteği sağlanmasına,

8.Nitelikli eleman için 5 yılı geçmemek üzere asgari ücretin 20 katına kadar ücret desteği sağlanacaktır.

 

ONBİRİNCİ ADIM: KOSGEB TEKNOPAZAR PROGRAMI

2016 Mart ayında yürürlüğe giren Ar-Ge paketi ile Sanayi Bakanlığından KOSGEB’e transfer edilen TEKNOPAZAR (Teknolojik Ürün Tanıtım ve Pazarlama) destek programı ile destek tutarı 75.000 TL’den %100 arttırılarak 150.000 TL’ye çıkarılarak uygulamaya geçti. Bu programın muadili olan Ekonomi Bakanlığı örneğin fuar desteğinde %50 hibeli Katılımcıya fuar bazında ödenecek destek tutarı, yurt dışı fuarın genel nitelikli uluslararası fuara Milli Katılım veya Türk İhraç Ürünleri Fuarı olması halinde 10.000 ABD Dolarını; sektörel nitelikli uluslararası fuara Milli Katılım, Yabancı Firma Katılımlı Sektörel Fuar veya Sektörel Türk İhraç Ürünleri Fuarı olması halinde ise 15.000 ABD Dolarını geçemez. Bu bakımdan bu program çok daha avantajlıdır.

DESTEK ÜST LİMİTİ

– Bu Program kapsamında destek üst limiti 150.000 (yüz elli bin) TL olup, yurt dışındaki tanıtım ve pazarlama faaliyetleri için 100.000 (yüz bin) TL’ye kadar, yurt içindeki tanıtım ve pazarlama faaliyetleri için ise 50.000 (elli bin) TL’ye kadar geri ödemesiz destek sağlanır. Program kapsamında uygulanacak desteklerin oranı tüm bölgelerde %100 (yüz) olarak uygulanır.

DESTEKLENEN GİDERLER

Bu Program kapsamında aşağıdaki giderler desteklenir:

a) Basılı veya elektronik tanıtım materyalleri (desteğin üst limiti 10.000 (on bin) TL’yi geçemez.).

b) Fuarlara katılım (Yurt içi Fuar Katılımlarında 25.000 (yirmi beş bin) TL – Yurt dışı Fuar Katılımlarında 50.000 (elli bin) TL’dir).

c) Yurt dışı fuarlarda Gümrük işlem giderleri (desteğin üst limiti 5.000 (beş bin) TL’yi geçemez).

ç) Elektronik ticaret (e-ticaret) sitelerine üyelik giderleri(desteğin üst limiti yurt içi merkezli e-ticaret siteleri için 5.000 (beş bin) TL’yi yurt dışı merkezli e-ticaret siteleri için 15.000 (on beş bin) TL’yi aşamaz.

d) Yazılı medyada teknolojik ürün ya da prototipin tanıtımına ilişkin giderler (İşletmeye sağlanacak desteğin üst limiti yurt içinde 5.000 (beş bin) TL, yurt dışında 15.000 (on beş bin) TL’yi geçemez)

e) Tanıtım ve pazarlama faaliyetleri ile ilgili seyahatlerde işletmenin en fazla iki çalışanının 7 günü geçmeyen konaklama ve ulaşım giderleri(desteğin üst limiti yurt içinde 5.000 (beş bin) TL, yurt dışında 15.000 (on beş bin) TL’yi geçemez).

İŞLEYİŞİ

  1. Programdan yararlanmak isteyen işletme TÜBİTAK yada KOSGEB Ar-Ge ve İnovasyon programının başarı ile tamamladıktan sonra KOSGEB’e başarı belgesini aldığı tarihten itibaren 3 yıl içinde (Patentli başvuruda patentin başvuru tarihi güncel olması şartıyla), Teknopazar Destek Programı Başvuru Formuile müracaatını yapar.
  1. Başvurusu kabul edilen işletmeden taahhütname alınır.
  2. Taahhütnamenin KOSGEB Biriminde kayda alındığı tarih itibariyle Program süresi başlamış kabul edilir.
  3. Süre 12 aydır.
  4. İşletmenin aynı teknolojik ürün veya prototipi için bir kere destek verilir.

ONİKİNCİ ADIM: BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ   BAKANLIĞININ TEKNOLOJİK ÜRÜN DENEYİM BELGESİ

TUBİTAK, EUROKA, KOSGEB, H2020, Ar-Ge ve Yenilik projeleri ile prototipi tamamlanıp seri üretime geçen ürünlerin Sanayi Bakanlığı’nın her yıl ocak ayında yayınlayacağı listede yer alıp bu ürünler için “Teknolojik Ürün Deneyim Belgesi” alınması halinde Kamu İhale alımlarında teklif %15 pahalı olsa bile tercih edilme zorunluluğu getirilmiştir. Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 16.08.2014 tarihinde yürürlüğe giren değişiklikle Ar-Ge ve Yenilik Projeleri yapan firmalar teşvik edilmektedir.

Öte yandan Ar-Ge Projesi ile prototip tamamlanıp seri üretime geçmek için makine ve teçhizata ihtiyacı olan firmalar Sanayi Bakanlığı’nın Teknoyatırım Destek Programı ile “Yerli İmal Belgesi”ne sahip firmalardan temin etmeleri halinde hibe oranları %10 arttırılmaktadır.

 

ONÜÇÜNCÜ ADIM: REKABET ÖNCESİ İŞ BİRLİĞİ PROJELERİ

5746 sayılı Ar-Ge Kanunun 2/d maddesi ile gündeme gelen  “Rekabet öncesi işbirliği projeleri”: Birden fazla kuruluşun; ölçek ekonomisinden yararlanmak suretiyle yeni süreç, sistem ve uygulamalar tasarlayarak verimliliği artırmak ve mevcut duruma göre daha yüksek katma değer sağlamak üzere, rekabet öncesinde ortak parça veya sistem geliştirmek ya da platform kurabilmek amacıyla yürütecekleri, Ar-Ge veya tasarım faaliyetlerine yönelik olarak yapılan işbirliği anlaşması kapsamındaki bilimsel ve teknolojik niteliği olan projeleri”dir diye tanımlanmıştır.

İŞ BİRLİĞİ TÜRLERİ

Bizim düşüncemize göre kuruluşlar arasındaki iş birliği projeleri yatay(horizontal) ya da dikey(vertikal) bazda yapılabilinir.

– Yatay iş birliğine örnek; yüzey kaplama sektörüne hizmet veren firmaların dış ortamda bulunan bina dış yüzey yapı elemanları için korozyona dayanıklı kaplama geliştirilmesinde bir laboratuvar kurulması söz konusu olduğunda aşağıdaki test ve deneyler için aşağıdaki ekipman ihtiyacı karşılanabilir.

(Yoğunluk Testi: Piknometre, Konsantrasyon ölçümü: Refraktometre, Çinko Tayini, Sodyum Hidroksit Tayini, Sodyum Karbonat Testi, Demir tayini, Kobalt Tayini, 8.Krom +3 Tayini, RoHS Testi, Parlaklık Ölçüm Testi, Çinko Dağılım Oranı Testi, Kaplama kalınlığı testi, Görünüm kontrolü, Nitrat iyonu testi, Tuz testi).

– Dikey iş birliğine örnek; yeni tip ekmek geliştirebilecek pilot tesis verilebilir. Üniversitenin gıda ve/veya gıda makinaları bölümü, buğday tohumu geliştiren firma, gıda tünel tip fırınları geliştiren firma, karıştırıcı geliştiren birkaç tedarikçi ve ana sanayi firması ortak bir pilot tesis kurarak malzeme, ürün, makine veya proses geliştirebilirler.

DESTEKLER

Bakanlığın sunumunda;

 Bakanlıgın Sunumunda

İŞLEYİŞİ

İşbirliğine girecek olan kuruluşlar bir araya gelerek Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına(BTS) bir proje sunarlar. Bu projenin Ar-Ge olup olmadığı hususu sanıyorum TÜBİTAK’a sorularak kanıtlanır.

Onaylandığında ortak bir banka hesabı açılarak, kuruluşlar vaad ettikleri bedelleri hesaba yatırırlar, bu iş ve oluşa yukarıdaki resimdeki teşvikler uygulanır. Bakanlık’tan %50 hibe verilecek olması büyük avantaj. Ayrıca kuruluşlar katkıları oranında da teşviklerden yararlanacak.

Bu proje ile sektörlerin, MAKİNE İMALATÇILARININ ortak ihtiyacı olan test platformları oluşturularak hem katma değerli ürünler üretilip hız artacak, döviz tasarrufu sağlanacak hem de dışa olan bağımlılığımız kalkacaktır. Dikey iş birliği projeleri ile yeni teknolojik ürünlerin prototipi pilot tesisler kurularak gerçekleştirilecek, buradan elde edilen deneyimle kuruluşlar kendi bünyelerinde seri üretime geçebileceklerdir. Bu süreçle kuruluşlar arasında rekabet içinde iş birliği kültürü gelişecektir.

 

ONDÖRDÜNCÜ ADIM: EKONOMİ BAKANLIĞININ TASARIM VE ÜRÜN GELİŞTİRME PROJESİ İÇİN TASARIM DEPARTMANI KURULUMU

Bu departmanda bize göre Ar-Ge projesiyle gerçekleşen katma değeri yüksek ürün yeniliği prototipinin ihracat için seri üretimi ve ticarileşmesi, pazarlanması için yapılacak faaliyetler söz konusu olmaktadır. Başka bir deyişle OSLO Kılavuzuna göre mevcut ürünün fonksiyonel özelliklerinde ve kullanıcı kolaylıklarında yapılan iyileştirmeler ile gerçekleştirilen ürün yeniliğinin ihracat için pazarlama yeniliğinde bulunulması söz konusudur. OSLO Kılavuzunun 189.Paragrafında verilen örneğe göre; nefes alabilir, su sızdırmaz, vb. gibi yeni kumaşlar kullanılarak üretilen giysiler ürün yenilikleri olmakla birlikte, yeni bir müşteri grubuna yönelik olarak öngörülen giysiler için ya da ürüne daha yüksek derecede kişiye özellik kazandırarak daha yüksek kâr marjı sağlamak amacıyla yeni bir şeklin ilk kez piyasaya sürülmesi, bir pazarlama yeniliğidir. Pazarlama yeniliğinde (Paragraf 169), ürün tasarımı ve ambalajlaması (Product), ürün konumlandırılması (Place), ürün tanıtımı (Promotion) veya fiyatlandırmasında (Price) mevcut duruma göre önemli derecede değişiklikler söz konusudur (4 P’lerde önemli değişiklik). Burada kullanılan ürün tasarım değişiklikleri, ürünün fonksiyonel ve kullanıcı özelliklerini değiştirmeyip, ürün biçimindeki ve görünüşündeki, ambalajındaki değişiklikleri ifade etmektedir (Paragraf 172). Başka bir deyişle modelde ya da ürünün endüstriyel tasarımında önemli derecede bir değişikliğin gerçekleştirilmesi söz konusudur.

Ekonomi Bakanlığının Tasarım Tebliğindeki Tasarım ve Ürün Geliştirme Projeleri için yürütülecek Tasarım Merkezi ya da Departmanı için aşağıdaki personel istihdam edilecektir:

– Tasarımcı: Faaliyet alanına göre ilgili mesleki örgüte üye olan veya tasarım ya da tasarımla ilgili alanlarda yükseköğrenim görmüş Türk tasarımcıları,

– Modelist: Tasarımı ve çizimi belirlenmiş olan konfeksiyon ürünlerinin üretilebilmesi için şablon ve kalıpların hazırlanmasını, ürüne uygun malzeme yapısının tespit edilmesini ve numune dikiminin yapılmasını takip eden, ilgili alanlarda mesleki eğitim görmüş kişileri,

– İlgili alanına göre Mühendisler.

AVANTAJLAR

Tasarım merkezinde istihdam edilecek personel için Ar-Ge Merkezlerinde olduğu gibi SGK, Stopaj ve %100 Ar-Ge indirimi desteği söz konusu olmayıp, tasarım ve ürün geliştirme projelerine ilişkin aşağıdaki maliyet kalemlerinde %50 geri ödemesiz hibe desteği söz konusudur:

– İstihdam edilecek tasarımcı, modelist ve mühendislerin brüt maaşları toplam en fazla 1.000.000 ABD Doları (başka bir deyişle 2.000.000 ABD Dolarlık toplam brüt ücretin %50’si),

– Alet, teçhizat, malzeme ve yazılım giderleri toplam en fazla 250.000 ABD Doları,

– Seyahat ve web sitesi üyeliğine ilişkin giderleri toplam en fazla 150.000 ABD Doları,

olmak üzere proje bazında desteklenir.

 

ONBEŞİNCİ ADIM: EKONOMİ BAKANLIĞI MARKLAŞMA/TURQUALITY DESTEĞİ

Orta ölçekli 2 milyon doların üzerinde ihracatı olan olgun KOBİ’ler ile büyük işletmelerde ar-ge merkezi ya da tasarım merkezi kurarken, bu firmaların Ekonomi Bakanlığı’nın marka ya da turqualıty desteği için aranan stratejik planlama, finansal performans, marka performansı, marka yönetimi, pazarlama, satış ve ticaret yönetimi, tedarik zinciri yönetimi, ürün geliştirme, insan kaynakları yönetimi, kurumsal yönetim, bilgi teknolojileri yönetimi alanlarındaki düzeylerinin de olumlu etkileşim içinde olduklarını gözlemlediğimizden, bu programa danışmanlığa daha yoğunlaşmaya başladık.

Merkez kurulumunda fikri mülkiyet hakları, patent, faydalı model, marka tescili konuları önem taşıyor. Her iki programda da örneğin tasarımcı desteği var. Ortak alanların çokluğu bizleri ve firmaları ateşliyor.

Bu bağlamda Ekonomi Bakanlığı sitesindeki “Markalaşma ve Turquality” desteği dokümanından sizler için aşağıdaki açıklayıcı bilgileri derledik.

Turquality Nedir?

Turquality, ülkemizin rekabet avantajını elinde bulundurduğu ve markalaşma potansiyeli olan ürün gruplarına sahip firmalarımızın, üretimlerinden pazarlamalarına, satışlarından satış sonrası hizmetlerine kadar bütün süreçleri kapsayacak şekilde yönetsel bilgi birikimi, kurumsallaşma ve gelişimlerini sağlayarak uluslararası pazarlarda kendi markalarıyla global bir oyuncu olabilmeleri ve söz konusu markalar aracılığıyla olumlu Türk malı imajının oluşturulması ve yerleştirilmesi amacıyla oluşturulmuş devlet destekli ilk ve tek markalaşma programıdır.

Turquality Başvurusu Ön Koşulu

Müracaat edecek olan markanın Türkiye’de tescilinin yapılmış olması ve yurt dışı hedef pazarlarının en az birinde, aynı markanın tescil edilmiş olması gerekmektedir

Firma Ön İnceleme Çalışması

Turquality programı’na dahil olabilmek için firmalar bir ön inceleme çalışması sürecinden geçmektedirler. Ön inceleme çalışmalarını ekonomi bakanlığı adına 6 firma (Deloitte Danişmanlik, Ernst & Young, Pwc, Mckinsey, Kpmg Ve Boston Consulting Group) yürütmektedir. Gerçekleştirilen ön inceleme çalışması’nda firmalar 3 ana bölümde, 10 farklı performans alanı bazında incelenmektedir.

İncelemede: firmaların operasyonel ve organizasyonel seviyesini, firmaların finansal performansını, Turquality programı kapsamında incelenen markanın yıllar bazında göstermiş olduğu performansını tespit etmeye yönelik bir çalışma gerçekleştirilmektedir

İnceleme sırasında, aşağıdaki başlıklarda firmaların belirli bir olgunluk seviyesinde olması beklenir.

  • Stratejik Planlama
  • Kurumsal Performans Yönetimi
  • Marka Yönetimi ve Marka Performansı
  • Tedarik Zinciri Yönetimi
  • Pazarlama, Müşteri ve Ticaret Yönetimi
  • Ürün Tasarım/Araştırma ve Geliştirme
  • Finansal Performans
  • İnsan Kaynakları Yönetimi
  • Kurumsal Yönetim (yönetim)
  • Bilgi Sistemleri Yönetimi

Turquality incelemesi öncesi firmaların aşağıdaki konularda yetkin olmaları, hazırlık sırasında büyük avantaj yaratacaktır

  • Etkin bir bütçe yönetim sisteminin olması
  • Satış fonksiyonundan ayrı bir Pazarlama biriminin olması
  • Firmanın Ar-Ge Merkezi yada Tasarım Merkezinin bulunması ve / veya TÜBİTAK TEYDEB desteklerinden faydalanmış olması
  • Üst yönetimin kurumsal yönetim ilkelerini benimsemiş olması
  • Etkin bir IT yazılım alt yapısının olması (ERP)
  • ISO 9001 / 27001 /10002 yönetim sistemlerinin etkin olarak uygulanması

TURQUALİTY DESTEKLERİ

turquality-destekleri

TURQUALİTY / MARKA DESTEKLERİ

turquality-marka-destekleri

SONUÇ

Firmaların sağlıklı büyümeleri için sadece öz kaynaklarını kullanmaları yeterli olmayıp, Ar-Ge, Yenilik ve Tasarım faaliyetlerinin hareket noktası oluşturduğu yukarıdaki on beş adımlı büyüme modeli ile hem prototip imalatının hem de seri üretim yatırımlarının neredeyse yarısı hibe fonları ile karşılanabilmekte, geri kalanı için ise faizsiz yatırım kredisi temin edebilmektedir. Ayrıca SGK ve Stopaj istisnası destekleri ile Ar-Ge indirimi destekleriyle de teşvikler artabilmektedir. Burada dikkat edilmesi gereken husus bizce, bu modelin işlemesine bir Ar-Ge projesi ile başlayıp en kısa sürede aynı anda yürüyen 3-4 Ar-Ge projesiyle yola devam etmektir. Aksi halde yukarıda açıklanan modelin performansı düşüyor.