TEMMUZ AYI KOBİLER İÇİN KOSGEB AR‐GE VE İNOVASYON PROJESİ VERME AYI (TÜM KOBİLER İÇİN BU BİR MİLLİ GÖREV)

Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK

Ulusal ve Uluslar arası Ar-Ge ve Yenilik Hibe Fonları Uygulayıcısı,

YMM, Sorumlu Ortak Baş Denetçi

www.abdanmerymm.com

abdanmer@gmail.com

 

 

 

GİRİŞ

 

Son KOSGEB desteklerinde yapılan iyileştirmeler ile KOSGEB Ar-Ge ve İnovasyon destek programındaki harcama ve gider kalemlerinde önemli artışlar oldu.1 Temmuz 2015’’den itibaren uygulanmak üzere bu programın yeni destekleri aşağıdaki gibidir:

(http://www.kosgeb.gov.tr/Pages/UI/b.aspx?ref=271):

KOSGEB’in bu programındaki iyileştirmeler ile geri ödemesiz “Makine-Teçhizat, Donanım, Hammadde, Yazılım ve Hizmet Alımı Giderleri Desteği” nin 100.000 TL’den 150.000TL’ye, personel giderlerinin 100.000 TL.’den 150.000 TL.’ye çıkartılması bu programın avantajını TÜBİTAK desteklerine yaklaştırmaktadır. Ayrıca bu program kapsamında gerekli olabilecek patent alınması, test analiz belgelendirme bedeli, yurtiçi/yurtdışı fuarlara bireysel katılınması gibi giderlere verilen 100.000 TL.’lik geri ödemesiz destekler de öne çıkmaktadır. Böylece toplam hibeli destek 400.000 TL.’ye yaklaşabilmektedir. (TÜBİTAK 1507’de hibe üst limiti 500.000×0,75= 375.000TL). bu açıdan TÜBİTAK yanında mutlaka KOSGEB Ar-Ge Projesi de verilmeli.

PROJE SÜRESİ

Ar-Ge ve İnovasyon Programı için en az 12 (on iki), en çok 24 (yirmi dört) ay,

Program için de Kurul kararı ile 12 (on iki) aya kadar ek süre verilebilir.

 

  AR-GE İNOVASYON DESTEK PROGRAMI Destek Üst Limiti (TL) DESTEK ORANI (%)
% 75
Makine-Teçhizat, Donanım, Hammadde, Yazılım ve Hizmet Alımı Giderleri Desteği 150.000
Makine-Teçhizat, Donanım, Hammadde, Yazılım ve Hizmet Alımı Giderleri Desteği (Geri Ödemeli,2.5 yıl vadeli,8 taksitte,faizsiz kredi) 300.000
Personel Gideri Desteği 150.000
Proje Geliştirme  Desteği Proje Danışmanlık Desteği 25.000    % 75
Eğitim Desteği 10.000
Sınai ve Fikri Mülkiyet Hakları Desteği 20.000
Proje Tanıtım Desteği 5.000
Yurtdışı Kongre/Konferans/Fuar Ziyareti/Teknolojik İşbirliği Ziyareti Desteği 15.000
Test, Analiz, Belgelendirme Desteği 25.000

 

 

 

ÖZET HALİNDE YÖNLENDİRİCİ BİLGİLER

 

  1.  Hibeli ve kredili destekleri Makine-teçhizat, donanım ve yazılımın tek kalemi için birleştirerek birlikte  kullanılması söz konusu olmayıp,hibeli ve kredili desteği ayrı ayrı kalemlerde kullanmak gerekiyor.
  2. Projeye konusu satın alınacak makine ve teçhizatın; yerli malı olması durumunda, bu destek oranlarına % 15 ilave edilerek destek oranı %90 olarak uygulanacaktır.
  3. Teminat mektubu sorunu olmayan firmaların örneğin 400.000 TL’lik yerli makine-teçhizat giderlerinde 400.000×0,90=360.000 TL, ancak üst limit 300.000 TL’lik 0 faizli kredi alması da büyük avantajdır.
  4. Personel giderlerinde:net ücret üzerinden aylık, üniversitelerin lisans programından bir yıl içinde mezun olabilecek durumdaki öğrencilere ve lisans mezunlarına 2.000TL, yüksek lisans mezunlarına 2.750TL ve doktora mezunlarına 3.500TL olmak üzere artırılarak değiştirilmiştir. Ön lisans mezunlarına net ücret üzerinden aylık 1.500TL, destek sağlanması da projede çalışan personel giderleri karşılığı olarak eklenmiştir.
  5. Bize göre KOBİ firması bu programla 150.000 TL’lik hibe desteği için ürün ya da ürün/süreç yeniliği yapmalı, bu yenilikleri gerçekleştirmek için de yurt içinden alacakları özellikli makineler için 300.000 TL’lik 0 faizli geri ödemeli destek almalı. 12 aydan aşağı olmayan personel desteklerinden yararlanmalı, örneğin bir makine mühendisi alarak aylık maaşının 2.000 TL’sini KOSGEB’den almalı, teknoloji fuarlarına bireysel katılarak % 75 hibeli 15.000 TL desteğe niyetlenmeli, CE gibi belgelendirme desteklerine verilen 25.000 TL hibeden yararlanmalı. Yurt içi ve yurt dışı incelemeli patent ve faydalı model masraflarının % 75’ine verilen 20.000 TL hibeden istifade etmelidir.

 

BİZİM DENEYİMLERİMİZE GÖRE KOSGEB AR-GE VE İNOVASYON PROJE ÖNERİSİ NASIL YAZILMALI?

 

Aşağıda “KOSGEB ARAŞTIRMA-GELİŞTİRME, İNOVASYON VE ENDÜSTRİYEL UYGULAMA DESTEK PROGRAMI PROJE HAZIRLAMA KILAVUZU’ndaki format dikkate alınarak projenin kalbi olarak gördüğümüz “3. PROJENİN TEKNİK AÇIDAN DEĞERLENDİRİLMESİ” hakkında açıklamalarımız yer almaktadır.

 

SORUN Adımı

Proje yazmaya önce KOSGEB’in proje formatındaki;

3.5. Proje Konusu Ürün/Hizmeti Ortaya Çıkarma İhtiyacının Kaynağı Nedir?:

Uygun kutu/kutular işaretlenmelidir.

ile  başlarız.

Sözgelimi Pazar payımızın düşmesi, reklamasyonların çokluğu, küresel rekabetle teknolojinin ve sektörel rekabetin gerisinde kalınması, yeni müşteri talepleri, maliyetlerin düşürülmesi, kalitenin arttırılmasının sağlanması, yeni yada önemli derecede iyileştirilmiş bir ürünün üretilmesi için yeni bir süreç hattı, makine ve otomasyon ihtiyacı gibi. Ar‐Ge Projemizin başlangıç noktası olan mevcut sorunumuzun iyi tanımlanması için; Japon yazar Masaaki İmai’ın sürekli iyileştirme anlamına gelen “KAIZEN” modeline göre, neden sorusunun 5 kez arka arkaya tekrarlayıp sorulmasıyla ancak gerçek kök sebebin bulunabileceği yaklaşımını, bir yöntem olarak benimseyebiliriz.

 

Örnek;

Soru 1: Makine neden durdu?

Cevap 1: Çünkü aşırı yüklemeden dolayı sigorta attı

Soru 2 : Neden aşırı yükleme oldu?

Cevap 2 : Çünkü yağlama yetersizdi.

Soru 3 : Neden yetersiz?

Cevap 3 : Çünkü yağlama pompası düzgün çalışmıyordu.

Soru 4 : Neden düzgün çalışmıyordu?

Cevap 4 : Çünkü pompanın mili aşınmıştı

Soru 5 : Neden aşınmıştı?

Cevap 5 : Çünkü içine pis su girmişti.

Bu soru‐cevaplardan sonra yağlama pompasına bir süzgeç ekleyerek kök sorun halledilmiş oluyor. Böyle düşünmeseydik çoklukla gözlendiği gibi sadece sigortayı değiştirmekle yetinseydik problemin tekrarı söz konusu olacaktı. Aslında projenin başlangıç noktası, sorunu iyi tanımlamaktır. Brüksel’deki Ar‐Ge toplantılarında şu sözleri sık sık duyduğumu hatırlıyorum: ”hibe almak için proje yapıp Brüksel’e gelmeyin, sorununu çözmek ve riskinizi paylaşmak için bizden destek isteyin”. Başka bir deyişle:” no problem =no Project= no Money”. Bizim AB projeleri yazarken öğrendiğimiz bir husus; projenin başlatılma gerekçesi bölümünde (state of the art) aşağıdaki 5 soruyu cevaplayarak en fazla iki paragraflık bir açıklama ile değerlendiriciyi 15 saniye içinde devamını okuma konusunda olumlu ya da olumsuz etkileyerek, projenin tümünün etki altına alınmasıdır:

‐ Sıkıntı nedir? Hangi problemi çözmeyi deniyoruz?

‐ Problem sektörel, lokal, ulusal ya da uluslar arası boyutta mı?

‐ Problem halihazırda yerli ve/veya yabancı muadiller (rakipler) tarafından çözümlendi mi? Yetersiz kalınan hususlar nelerdir?

‐ Niye şimdi proje veriyoruz? Projeyi şu anda tamamlamayıp geciktirirsek nelerle karşılaşırız?

‐ Niye biz sorunun çözümüne talibiz? Yeterli personel ve ekipman alt yapısı ve tecrübemiz projeyi gerçekleştirmeye müsait mi?

Kaynak: Sean McCarthy,how to write a competitive proposal for framework 7, watermans printers ltd,cork, Ireland,2007.

DENEME ÇÖZÜMLERİ (DÇ) Adımı

Daha sonraki proje adımı;

3.7. Projenin Amacı ve Gerekçesini Açıklayınız: Projede ne yapılmak istendiği kısa ve öz olarak açıklanmalıdır ile 3.8. Projenin Konusu ve Kapsamını Açıklayınız:

Daha sonra proje yazmanın esas kalbi olarak gördüğümüz  “3.1. Proje Ne Tür Bir Yenilik İçeriyor? ile

3.11. Proje Konusu Ürün/Hizmet Üretim Yönteminin Ulusal ve Uluslararası Bazda Gelişmeye Katkısı Ne Olacaktır? Açıklayınız” kısmına geliriz.

 

Projenin yenilikçi unsurları analiz edilir. Kendi mevcudumuza ve yerli/yabancı muadillere göre kıyaslama yapılır.

 

Burada önemli olan mevcut durumumuza ve yerli ve yabancı muadillere göre komponent (bölüm bazında, proses bazında) mukayese etmektir.

Einstein’ın izafiyet teorisine göre: Dünyadaki her şey, ancak başka bir şey ile olan mukayesesine göre gerçektir. Mukayese veya referans yoksa ileri sürdüğümüz yenilik boş bir ifadedir. İncelemeyi yapacak olan KOSGEB uzmanı ile değerlendirmeyi yapacak Komite üyelerine daha iyi mukayese imkânı verebilmek için eklerde bölümler bazında eskilerin resimleri ve yenilerin katı modelleri verilir. Her projede ürün ve bu ürünü üretecek süreci birlikte ele almak daha rasyoneldir.

Bir bütünü diğer bir bütüne göre bütün halinde kıyaslama yapmak zor olduğu için, makineleri yada proses hattını yenilikçi yönleri itibariyle 5‐7 arası alt gruba, teknolojik bileşene ya da bölüme ayırırız. Her bir proje alt bölümünü mevcudumuz ya da yerli/yabancı muadil alt bölümü ile kıyaslayarak, yenilikçi yönleri ortaya çıkarırız. Eğer proje konusu, PROSES HATTI gibi bir sistem ise bu kez projenin bütünü, sistem alt elemanlarına ve aşamalarına bölünür.

Özgün Katkılar; Çıktının, Muadillerden olan üstünlüklerini sağlayan ve çıktıya ulaşmada kullanılan malzeme, yazılım, alet‐teçhizat, yöntem ve tekniklerde, başka bir deyişle amaca ulaştıracak araç ve izlenecek yollarda uyguladığımız farklılıklardır.

 

ARGE Kapsamı; Projede ön görülen Ana faaliyetler örneğin; Kavram Geliştirme, Tasarım, Prototip İmalat ve Test olarak ana iş paketlerine bölünebilinir.

Görüldüğü gibi buradaki bölümler POPPER analizindeki Deneme Çözümüne (DÇ) karşılık gelmektedir

HATA ELEME (HE) Adımı

 

POPPER analizindeki (HE) süreç adımına karşılık gelen KOSGEB’İN  proje alt bölümlerini yazmaya sıra gelir. Tasarım/proses FMEA (Failure Mode Effect Analysis) risk analizleri, sonlu elemanlar yöntemi ile statik, dinamik, termal, yorulma, akış analizleri, test ve mühendislik analizleri, laboratuvar çalışmaları ile ÜRETİME GEÇMEDEN TASARIM aşamasında birden çok üretim yönteminin yanlışlanması (falsify) ve bizim parametrelere göre uygun bulup seçtiğimiz bir yöntemin doğrulama faaliyeti yapılır (verify). İmalat aşamasında ise uygun bulduğumuz yöntemin tüm şartları karşıladığını göstermek için fiziksel uygunluk testleri yapılarak tasarım geçerli kılınır (validity).

Hata eleme adımları;

Hata eleme adımları iki aşamada gerçekleştirilir. Birincisi birden fazla yönteme ilişkin deneme çözümü içinden bir tanesi hariç diğerlerinin ortadan kaldırılması süreci ile ortaya çıkan ve bize göre uygun bulunan bir yöntemin her bir tasarım girdisinin tasarım çıktısını doğrulaması(verify)dır. Bu adım genelde tasarım aşamasında gerçekleşir ve Analizleri, Mühendislik hesaplamalarını vs. kapsar. İkincisi proje çıktısının kullanım şartlarında tüm girdilerin tüm çıktıları karşıladığının fiziksel doğrulanmasıdır. Diğer bir ifade ile uygunluk testleridir.

Bu anlattıklarımız ile ilgili bölüm “3.10. Proje Konusuna İlişkin Olarak; İş Akışı Doğrultusunda Hangi

Teknolojilerin/Yöntemlerin Kullanılması Planlanmaktadır?”ile “3.13. Ürün/Hizmetin Standartlara Uygunluğunu Tespit Etmek için Uygulayacağınız Test ve Analizleri Var mı? Varsa Açıklayınız:

 

KOSGEB Ar-ge ve Yenilik projesinde literatür tarama,tasarım ve doğrulama,üretim ve test faaliyetler yer almaktadır..Bu faaliyetlerin tanımında  Teknoloji Olgunluk (ya da Hazırlık )Seviyeleri (TRL-Technology Readiness Levels) tablosu baz alınır. Bu tablodaki her bir seviyedeki yapılacak çalışmaların bir tablo halinde verilmesinde fayda vardır.

– TRL 1 – temel teorik prensiplerin gözlenmesi,

– TRL 2 – teknoloji kavram geliştirme ve neden-sonuç ilişkilerinin formüle edilmesi,

– TRL 3 – teknoloji kavram geliştirme ve ilişkilerinin analitik ve deneysel kanıtlanması,

– TRL 4 – Laboratuvar ortamında teknolojinin doğrulanması,

– TRL 5 –Prototipin çalışma ortamına benzetilmiş ortamda doğrulanması,

– TRL 6 – Prototip ürünün çalışma ortamına benzetilmiş ortamda denenmesi,

– TRL 7 –Prototip ürünün gerçek çalışma ortamında performans gösterimi,

– TRL 8 – Prototip ürünün tamamlanması ve fiziksel testlerle standartlara olan uygunluğunun kalifiye edilmesi,

– TRL 9 –Prototip ürünün gerçek ortamda geçerliliğinin kanıtlanması.

Bu tablo Avrupa Birliği H2020 Araştırma ve Yenilik programında kullanılmaktadır.Bize göre referans olarak kullanılabilir.Ayrıca bu destek programında Araştırma ve Yenilik faaliyetlerin tamamı ile sadece Yenilik Faaliyetlerinin kapsamı aşağıdaki gibidir:

1.Araştırma ve Yenilik Faaliyetleri

Research and innovation actions :

Description: Action primarily consisting of activities aiming to establish new knowledge and/or to explore the feasibility of a new or improved technology, product, process, service or solution. For this purpose they may include basic and applied research, technology development and integration, testing and validation on a small-scale prototype in a laboratory or simulated environment.

Projects may contain closely connected but limited demonstration or pilot activities aiming to show technical feasibility in a near to operational environment.

(Kaynak:Horizon 2020  Work Programme 2014-2015 ,18.General Annexes sayfa 8).

Araştırma ve Yenilik Faaliyetlerin Tanımı: Faaliyet öncelikle yeni bilginin oluşturulmasına ve/veya yeni ya da iyileştirilmiş teknoloji, ürün, süreç, hizmet ve çözümüne dair yapılabilirliğin araştırılmasına(keşfedilmesine) yardım eden faaliyetlerden meydana gelir. Bu amaçla, temel ve uygulamalı araştırmayı, teknoloji geliştirme ve entegrasyonu, laboratuar ya da simüle edilmiş (çalışma ortamına benzetilmiş) ortamdaki küçük çaplı prototipler için test ve doğrulamayı içerebilir. Projeler, gerçek çalışma ortamına yakınlık içinde teknik yapılabilirliğini göstermeye yardımcı olmak amacıyla sınırlı ölçüde demonstrasyon (performans gösterimi) ya da pilot faaliyetleri kapsayabilir.

2.Yenilik Faaliyetleri

Innovation actions :

 

Description: Action primarily consisting of activities directly aiming at producing plans and arrangements or designs for new, altered or improved products, processes or services. For this purpose they may include prototyping, testing, demonstrating, piloting, large-scale product validation and market replication.

A ‘demonstration or pilot’ aims to validate the technical and economic viability of a new or improved technology, product, process, service or solution in an operational (or near to operational) environment, whether industrial or otherwise, involving where appropriate a larger scale prototype or demonstrator.

A ‘market replication’ aims to support the first application/deployment in the market of an innovation that has already been demonstrated but not yet applied/deployed in the market due to market failures/barriers to uptake. ‘Market replication’ does not cover multiple applications in the market of an innovation that has already been applied successfully once in the market. ‘First’ means new at least to Europe or new at least to the application sector in question. Often such projects involve a validation of technical and economic performance at system level in real life operating conditions provided by the market.

Projects may include limited research and development activities.

(Kaynak:Horizon 2020  Work Programme 2014-2015 ,18.General Annexes sayfa 8).

 

Yenilik Faaliyetlerin Tanımı: Faaliyet ağırlıklı olarak yeni, değiştirilmiş ya da iyileştirilmiş ürün, süreç ya da hizmetlerin plan ve düzenleme ya da tasarımının oluşturulmasına doğrudan yardım eden faaliyetleri kapsar. Bu amaçla, prototip, test, demonstrasyon, pilot tesis, büyük ölçekli ürün doğrulama ve piyasa kopyasını içerir.

“Demonstrasyon ya da pilot tesis” yeni ya da iyileştirilmiş teknoloji, ürün, süreç, hizmet ya da çözümünün teknik ve ekonomik uygunluğunun gerçek ( ya da gerçeğe yakın )sınai ya da başka çalışma ortamında büyük ölçekli prototip ya da demo olarak kanıtlanmasına yardım eder.

“Pazar kopyası” daha önceden performans gösterimi yapılmış, ancak pazar engelleri yada hataları kaldırma nedeniyle piyasaya uygulaması/dağıtımı yapılmamış yeniliklerin ilk piyasaya sunumu/ dağıtımını desteklemeye yardım eder. Daha önce piyasaya başarı ile sunulmuş yeniliklerin yeniden çoklu olarak piyasaya sunulması, yenilik faaliyeti değildir. Bu anlamda “ilk”in anlamı Avrupa piyasasına ya da ilgili sektöre ilk sürülmesi demektir. Çoğu kez projeler piyasadaki gerçek çalışma şartlarında sistem seviyesinde teknik ve ekonomik performanslarının kanıtlanmasını  içerir. Projeler sınırlı ölçüde araştırma ve geliştirme faaliyetleri içerebilir.

KOSGEB’in Ar-Ge ve Yenilik programı için yukarıdaki araştırma ve yenilik faaliyetleri dökümü  referans olarak dikkate  alınabilir.

Yukarıda da belirttiğimiz gibi Ar‐Ge; bilimsel ve teknik belirsizliklerin ve risklerin belirlenmesi ve giderilmesi ile alakalıdır, risk ve belirsizlik yoksa kavram geliştirme ve tasarım belli olduğu için Ar‐Ge değil bir yatırım faaliyetidir.3.9 bölümünde belirlenen belli başlı  başarı kriterlerine  proje süresince ulaşılmasındaki olası belirsizliklerin giderilme yolları (ArGe sistematiği) ve doğrulama faaliyetleri de 3.10 ile 3.13 bölümlerinde işlenir.

 

ArGe Sistematiği: Risk ve problemleri çözme, olası fırsatları yakalama yolunda Bilimsel Yöntemleri kullanarak (örneğinliteratür tarama, risk analizi, Sonlu Elemanlar Yöntemi – SEY (İngilizcesi: The finite element method (FEM) kullanılarak yapılan çeşitli tasarım doğrulama ve optimizasyon çalışmaları, benzeşim çalışmaları ve/veya deneysel çalışmalar, TESTLER) deneme yanılma sürecini kısaltan, çözüme ulaşma olasılığının artıran, belirli bir sistematiğe sahip çalışmalardır. Testler şu bölüme yazılır “3.13. Ürün/Hizmetin Standartlara Uygunluğunu Tespit Etmek için Uygulayacağınız Test ve Analizleri Var mı? Varsa Açıklayınız”:

Daha sonra “3.12. Ürün/Hizmete İlişkin Yasal Zorunluluklar ve Standartlar Nelerdir? Varsa Açıklayınız, “3.14. Geliştirilecek Ürün/Hizmete Yönelik Edinilen Bilgiyi Rakiplerin Kullanımından Nasıl Korumayı Düşünüyorsunuz”, “3.15. Ürün/Hizmet Üretim Yöntemine İlişkin Tarafınızca Sahip Olunan Patent, Faydalı Model vb. Koruma Var mı? Varsa adı ve belge numaralarını yazınız”, “3.16. Ürün/Hizmet Üretim Yöntemine İlişkin Başkalarına Ait Patent, Faydalı Model vb. Koruma Var Mıdır? Varsa belge numaralarını yazınız”:

  Sıra SONUCA geldiğinde, PROJE ÇIKTILARI; “3.9. Proje ile Elde Edilmek İstenilen Çıktılar ve Kullanım Alanlarını Açıklayınız: kısmına yazılır.

 

 

 

Etiketler: