TÜBİTAK-TEYDEB AR-GE PROJE ÖNERİSİ SONUÇLARININ SON 4 AYDIR BİLDİRİLMEMESİ MORALLERİ BOZUYOR, ÇOĞU FİRMA PROJE VERMEKTEN VAZGEÇİYOR, HATTA DÖNEM RAPORU VERMEYEN FİRMALAR VAR | AB YMM | Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK

TÜBİTAK-TEYDEB AR-GE PROJE ÖNERİSİ SONUÇLARININ SON 4 AYDIR BİLDİRİLMEMESİ MORALLERİ BOZUYOR, ÇOĞU FİRMA PROJE VERMEKTEN VAZGEÇİYOR, HATTA DÖNEM RAPORU VERMEYEN FİRMALAR VAR

Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK

Ulusal ve Uluslar arası Ar-Ge ve Yenilik

Hibe Fonları Uygulayıcısı, YMM,

Sorumlu Ortak Baş Denetçi

www.abdanmerymm.com

abdanmer@gmail.com

30.03.2016

 

 

 

GİRİŞ

Ben şahsen bilim adamı olarak firmaları ziyaret ederek, moral vermeye, zorluklardan fırsatlar çıkar diyerek ülke çıkarımız için katma değeri yüksek ürünler üretmeleri için ar-ge, yenilik ve tasarım çalışmaları yaparak proje vermelerini tavsiye ediyorum. Yenilik yapmak risklidir diyerek TÜBİTAK, KOSGEB, EUREKA gibi kurumlara ar-ge projelerinin sunulması halinde kısmi fonlama yapabileceklerini açıklıyorum. Ayrıca ar-ge projelerinin tamamlanması ile seri üretim, ticarileşme ve satış safhaları için birtakım geri ödemeli ve ödemesiz desteklerden yararlanabileceklerini anlatmaya başlayınca, firma yetkilileri konuşmamı keserek 4 aydır TÜBİTAK’tan proje sonucu beklediklerini, iletişime geçemediklerini, verilen proje önerisinin güncelliğini yitirdiğini, belki geri çekeceklerini ve şu anda proje vermek istemediklerini belirtiyorlar. Ben de bir şey diyemeden çayımızı içip gidiyoruz.

Bu mevcut durum ülkemizin aşağıdaki grafikte görülen zaten düşük olan 0,95 ar-ge oranını daha da aşağı çekecek niteliktedir.

 Spendis on R&D

Kaynak: https://www.linkedin.com/hp/update/6120087860730224640

Biz yine de moralimizi bozmadan, bunlar da geçer diyerek son mali rapor ve YMM çalışmalarından deneyimlediğimiz ar-ge konusunda firmaların yapısal özellikleri ile kronik sorunlarını analiz etmeye devam ediyoruz.

MALİ RAPORLARDA KRONİK SORUNLAR

  1. Bizler yazılarımızda Ar-Ge projesi ile devamındaki teşviklerden en iyi şekilde yararlanmak için,  her an yürüyen 3 TEYDEB projesinin varlığından söz ediyoruz. Gözlemlediğimiz kadarıyla firmalar 1 Ar-Ge projesi, en fazla 2 Ar-Ge projesiyle yetiniyorlar. Fazla arzu ve istek yok.
  2. Onaylanan Ar-Ge projeleri nedeniyle denetlenen firmaların % 90’ına yakını 5746 sayılı Ar-Ge kanunu ile firmalara tanınan SGK işveren payı, stopaj desteği ile Ar-Ge indirimlerinden yararlanmıyorlar. Buna bağlı olarak da Ar-Ge harcama ve giderlerinin kayıtlarını Ar-Ge hesaplarında değil, üretim hesaplarının içinde gösterenlerin payı % 25 civarında. Haliyle projenin onaylanıp onaylanmadığına dair destek karar yazılarının geç gelmesi de harcama ve giderlerin üretim hesaplarında gösterme eğilimini artıracaktır. Oysa Ar-Ge muhasebesini tutulmasının firmalara çok faydası var.
  3. Ar-Ge harcama ve giderlerinin ödenmesinde fatura bazlı çalışanların payı %30, cari hesap bazlı çalışanların payı %70. Geçmiş döneme göre Ar-Ge faturalarının dahil olduğu satıcılar hesabının ödenmesinde fatura bazlı ödemelere yönelme olduğunu gözlemliyoruz. Fatura bazlı ödemelerde halen dekontun açıklama kısmına fatura numarası yazılmadığı fakat ödemenin faturayla birebir olduğunu görüyoruz. Fatura numarası yazılmadığından her ne kadar birebir olsa da cari hesaba istinaden yapıldığını varsayıp ilave ödeme yapılması gerekmektedir.
  4. Ar-Ge proje faaliyeti baştan sona bir ekip işi. Ar-Ge merkezi ile teknokent firmaları dışında denetlediğimiz firmalarda ekip ruhu ile çalışanların payı % 40’ı geçmez. Diğerleri dağınık ve birbirinden kopuk çalışıyor. Hele bu dağınıklık personel ücretlerinin mahremiyetinin başkalarınca bilinmemesi durumunda, insan kaynakları YMM’ye evrakları vermek istemiyor. Firmaların söyledikleri şirket prensibi gereği SGK Hizmet listelerini ve ücret bordrolarını vermedikleri. Durum böyle olunca ne yazıkki mali raporlar kontrol edilirken personel maliyet hesaplarında sıkıntılar yaşanıyor.
  5. Bize gelen mali raporlarda malzeme sıralaması proje önerisindeki sıraya göre genelde düzenlenmemesi yanında hangi faturaların hangi malzemeye ait olduğuna ilişkin fatura üzerinde bir işaretleme olmadığı için bol bol gelgit oluyor. Bu konuyu maalesef ilk defada ve her zaman çözemedik. Bu konuyla çok uğraşıyoruz.
  1. Firmalara Mali Raporun ve YMM raporunun kontrolü ve hazırlanması için istenilen evraklar listesi detaylı olarak gönderiliyor. Buna rağmen halen firmalar eksik doküman gönderiyor. Bazı firmalara bu evraklar gereksiz görünüyor.
  2. Firmadan malzeme alımları ile ilgili 320 muavin dökümü ve ödemeleri vermek ek bir yük gibi geliyor. Firmanın söylediği bu evrakları hazırlamak en az üç ayımızı alır. Bir proje yapıyoruz, hibe almak için angarya işlerle uğraşıyoruz. İstenilen evraklar gereksiz diye söyledi ve projeden vazgeçti.

 

FİRMA – ÜLKE EKONOMİSİ İLİŞKİSİ

Bir ekonomide firmalar içlerindeki düşünce ve fikirlerini değiştirmediği sürece ekonomide bir iyileşme olmayacağı ileri sürülür. Bu bakış açısı bizce de doğru. Bu durumda yukarıdaki firmaların kronik sorunların çözümünde bir ilerleme olmadan Ar-Ge kanunundaki son iyileşme nedeniyle Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının çok güzel hazırlanmış olduğu sunumdaki aşağıdaki hedeflere nasıl ulaşılacağını merak ediyoruz.

  1. Tasarım faaliyetlerini desteklemek,
  2. Ar-Ge yatırımlarını özendirmek, Nitelikli üretim yapısına geçilmesini sağlamak, Katma değeri yüksek ürünlerin üretilmesini sağlamak
  3. Ar-Ge personelinin niteliğini ve istihdamını artırmak,
  4. Ar-Ge faaliyetlerini ticarileştirmek; teknoloji şirketlerini ortaya çıkarmak ve desteklemek,
  5. Üniversite-sanayi işbirliğini geliştirmek ve kurumsallaştırmak
  6. Ar- Ge ve yenilik desteklerinin etkin koordinasyonunu sağlamak ve ekosistemi güçlendirmek.

ANLAMLI SÖZ: GEORGE BERNARD SHAW Eğer yürüdüğün yolda engeller yoksa o yol seni bir yere götürmez.