TÜBİTAK-TEYDEB’DEN GELEN HİBELER DE NAZIM HESAPLARDA İZLENMELİ

 Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK

Ulusal ve Uluslar arası Ar-Ge ve Yenilik Hibe
Fonları Uygulayıcısı, YMM

www.abdanmerymm.com

abdanmer@gmail.com

Buse ARSLAN

Ar-Ge ve Yenilik Mali Rapor Uzmanı

busekabal@gmail.com

 

 

 

GİRİŞ

Tübitak-Teydeb Ar-Ge projelerinden gelen hibelerin 5746 sayılı Ar-Ge teşvik kanununa göre 549 nolu hesaba kaydı gerekir. Ar-ge indirimi için ise 263 Ar-Ge giderleri hesabından hibe havaleleri mahsup edilerek, vergi matrahından düşülür. Bu işlemlerin bütününü izlemek için ise muhasebenin akıl defteri olan nazım hesaplarda takibi yapılır.

Örnek verirsek, firmanın 2014 yılında 263 nolu Ar-Ge giderleri hesabında Ar-Ge harcaması olarak 300.000 TL gözükmekte, TÜBİTAK’tan  gelen hibenin kaydedildiği hesap olan 549 özel fonlar hesabında ise  200.000 TL bulunmaktadır. Firma 300.000 – 200.000 = 100.000 TL’yi % 100 Ar-Ge indirimi olarak kurumlar vergisi matrahından indirebilecektir. 2014  yılında kar yetersizliği nedeniyle 100.000 TL’nin ancak 60.000 TL’sini indirerek % 20 Kurumlar vergisi oranıyla 12.000 TL kurumlar vergisini istisna nedeniyle ödememiştir. Artan 40.000 TL’lik Ar-Ge indiriminden 2015 yılında ve/veya  takip eden yıllarda faydalanacaktır.

Firma 2015 yılında kar yapmış ve indiremediği  40.000 TL’lik (endeksleme farkı ilave edilmiş olarak) Ar-Ge indirimini uygulamak istemektedir. Ancak, firmanın bu indirim hakkını kullanabilmesi için 40.000.- TL’nin ve 2014 yılına ait  yeniden değerleme oranı ile değerlenen endeksleme  farkı ile birlikte 2014 Nazım hesaplarında gösterilmiş olarak 2015 yılına taşınarak devredilmesi gerekir ve dolayısıyla Ar-Ge indiriminin 2014 yılı nazım hesaplarında gösterilmediği takdirde firma bu hakkını kaybetmiş olur.

Ayrıca, ilgili yılda kar yetersizliği nedeniyle uygulanamayan Ar-Ge İndirimi o ilgili yıla ait Kurumlar Vergisi Beyannamesinin ilgili satırında devreden Ar-Ge İndirimi olarak yer alması gerekir.

 

 

 

İNDİRİME ESAS ARGE HARCAMALARININ NAZIM HESAPLARDA İZLENMESİ

Ar‐Ge  indirimlerinin  NAZIM HESAPLAR’da  izlenmesi gerekir. Örnek  Nazım Hesaplar (yukarıdaki tutarlara göre 2014 – 2015 – 2016 kayıtları) aşağıdaki ana ve  yardımcı hesaplarda gösterilebilir:

 

ANA                YARDIMCI

HESAP              HESAP      

________           __________

 

940                                                       AR-GE  İNDİRİMİ

100                     YARARLANILACAK AR-GE  İNDİRİMİ

200                     YARARLANILAN AR-GE  İNDİRİMİ

300                     DEVREDEN AR-GE  İNDİRİMİ

400                     2015’E DEVREDEN  ENDEKSLEME FARKI

941                                                          AR-GE  İNDİRİMİ KARŞILIĞI

100                     YARARLANILACAK AR-GE  İNDİRİMİ KARŞILIĞI

200                     YARARLANILAN AR-GE  İNDİRİMİ   KARŞILIĞI

300                     DEVREDEN AR-GE İNDİRİMİ KARŞILIĞI

400                     2015’E DEVREDEN ENDEKSLEME FARKI KARŞILIĞI

 

__________________    / 2014 _______________

940 100 Yararlanılacak  Ar‐Ge İndirimi   100.000.-

941 100 Yararlanılacak Ar‐Ge indirimi Karşılığı                      100.000.-

(Ar‐Ge Giderleri Kaydı)

__________________    / 2014 _______________

940 200  2014 de  Yararlanılan Ar‐Ge İndirimi     60.000.-

941 200 Yararlanılan   Ar‐Ge İndirimi   karşılığı                    60.000.-

(Yararlanılan Ar‐Ge indiriminin kaydı)

__________________    / 2014 _______________

940 300 2015 yılına  Devreden Ar-Ge indirimi   40.000.-

941 300  2015 yılına devreden Ar‐Ge İndirimi   karşılığı          40.000.-

(2014 de uygulanamayan Ar-Ge indiriminin kaydı)

____________________/______________________________

 

2014 döneminden devreden Ar-Ge indirim tutarının  yeniden değerlendirme oranı olan % 10,11   ile endekslenmesi kaydı                                    (40.000 X 0.1011 = 4.044 TL):

__________________    / 2014 _______________

940 400 2015’e devreden endeksleme farkı      4.044.-

941 400 2015’e devreden endeksleme farkı karşılığı                    4.044.-

(endeksleme farkı    Kaydı)

____________________/______________________________

 

2015 kayıtları

 

__________________    / 2015_______________

941.100 yararlanılacak Ar-Ge indirimi karşılığı       100.000.-

940.100 yararlanılacak  Ar‐Ge indirimi                 100.000.-

 

__________________    / 2015_______________

941 200  2014 Yararlanılan   Ar‐Ge İndirimi   karşılığı       60.000.-

940 200  2014 de  Yararlanılan Ar‐Ge İndirimi            60.000.-

____________________/______________________________

 

2015 yılında kar’ımız olduğundan ve başka Ar-Ge harcaması bulunmadığından, devreden Ar-Ge indirimi ile endeksleme farkıyla birlikte kurumlar vergisi matrahından düşülüyor.

 

 

2016 YILI BAŞINDA KAYITLAR

 

__________________    / 2016_______________

941 300  2015 yılına devreden Ar‐Ge İndirimi karşılığı   40.000.

940 300 2015 yılına  Devreden Ar-Ge indirimi          40.000.-

__________________    / 2016_______________

941 401   2015 ‘e devreden endeksleme farkı karşılığı     4.044.-

940 400 2015 ‘e devreden endeksleme farkı  4.044.-

____________________/______________________________

 

SONUÇ

Aynı yıl içinde Ar-Ge indiriminin tamamı yeterli kar nedeniyle kurumlar vergisi matrahından düşülüp bir sonraki yıla devretmiyor ise, yaptığımız işlemler 263 ve 549 nolu hesaplarda görüldüğünden ayrıca nazım hesaplarda gösterilmeyebilir. Bizce devir olduğunda mutlaka nazım hesaplarının kullanılması şart. 5746 sayılı kanuna göre 549 nolu hesapta tutulan hibe tutarları 5 yıl süre ile kar dağıtımına tabi olamaz. Dağıtılırsa %15 stopaja tabi, ancak sermaye arttırımında stopaj vergisine tabi değil.

Eğer firmalar 5520 sayılı kurumlar vergisi kanununa göre Ar-Ge indirimini uyguluyorlar ise; Ar-Ge harcamaları 263 nolu hesapta gözükmekte. Tübitak’tan gelen hibeler 602 nolu diğer gelirler hesabında gösterilerek vergiye tabi tutuluyorlar. Bu durumda 263 teki Ar-Ge harcamalarının tamamı kurumlar vergisi matrahından düşülür. Kurumlar vergisi mevzuatına göre devredilen Ar-Ge indirimine endeksleme farkı uygulanmaz.

Uygulamada deneyimlediğimiz gibi, örneğin Tübitak’a Ar-Ge yardımı istek formu 2014 -Kasım ayında yazılarak, onaylanan Ar-Ge harcamaları belli oluyor, ancak hibe havalesi 2015 şubat ayında geldiğinden, tahsil esasına göre Ar-Ge harcamasından Tübitak hibesini 2014 yılında indiremiyoruz .

Bizce bu durumda 5746 sayılı yasaya göre hareket edersek, onaylanan Ar-Ge harcama tutarını nazım hesaplar ve kurumlar vergisi beyannamesi ile 2015’e taşıyarak hibe geldiğinde mahsup ederek, geçici vergi matrahından düşeriz .

5520 sayılı yasaya göre hareket ederek, Ar-Ge harcamasının tamamını kar’lı geçen 2014 yılında vergi matrahından indirerek, 2015 yılında hibe geldiğinde 602 nolu diğer gelirler hesabına kaydederek, % 20 geçici vergisini öderiz.

Bu son paragrafı yazarken, ünlü İrlandalı yazar Bernard Shaw’ın şu sözü aklımıza geldi:

“İnsanlar kendi durumlarıyla ilgili olarak her zaman koşulları suçlar. Ben koşullara inanmam. Bu dünyada yol alan kişiler, ayağa kalkıp istedikleri koşulları arayan ve bulamadıklarında yaratan insanlardır”.

Etiketler: