EKONOMİ BAKANLIĞI 1.4 MİLYON DOLAR HİBELİ TASARIM VE YENİLİK PROJELERİ BAŞLATIYOR

 

Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK

Ulusal ve Uluslar arası Ar-Ge ve Yenilik Hibe

Fonları Uygulayıcısı, YMM

www.abdanmerymm.com

abdanmer@gmail.com

 

 

 

GİRİŞ

 

Şimdiye kadar Ar-Ge ve Yenilik projeleri genelde Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’na bağlı TÜBİTAK ve KOSGEB vasıtasıyla yürütülüyordu. Bu kez 21 Aralık 2014 tarihindeki Para-Kredi ve Koordinasyon Kurulunun TASARIM DESTEĞİ HAKKINDA TEBLİĞ (TEBLİĞ NO: 2008/2)’DE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR TEBLİĞ (TEBLİĞ NO: 2014/4) ile Ekonomi Bakanlığınca yürütülmek üzere firmaların moda, endüstriyel tasarım ve inovasyon kapasitelerinin artırılarak, ihracata dönük katma değerli ürün üretmeleri amacıyla “TASARIM VE ÜRÜN GELİŞTİRME PROJELERİ” uygulamasına başlanılmaktadır (http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2014/12/20141221-4.htm).

TASARIM VE ÜRÜN GELİŞTİRME PROJELERİ

 

İhracata dönük üretim yapan imalatçı ve yazılım şirketlerinin bize göre araştırma faaliyetinden sonra yapacağı tasarım ve inovasyona yönelik projeleri için 3 yıl süre ile  Bakanlığa başvurup, kabul edilmesi halinde  madde 6/A’ya göre  aşağıdaki desteklerden yararlanacaktır:

 

 a) İstihdam edilecek tasarımcı, modelist ve mühendislerin brüt maaşları toplam en fazla 1.000.000 ABD Doları,

 b) Alet, teçhizat, malzeme ve yazılım giderleri toplam en fazla 250.000 ABD Doları,

 c) Seyahat ve web sitesi üyeliğine ilişkin giderleri toplam en fazla 150.000 ABD Doları,

olmak üzere proje bazında % 50 oranında desteklenir.

– Bir şirketin en fazla bir adet projesi desteklenir.”

 

Burada görüldüğü gibi nitelikli personel altyapısına büyük önem verilmektedir. Maaşlarının yarısının desteklendiği bu durumda mühendis, tasarımcı ve modelist istihdamı ve firmaların teknoloji kapasitesi artacaktır.

 

-Onaylanan projeler için 6 ayda bir ödemesi yapılmış harcama ve gider belgeleri için İhracatçı Birliklerine başvurulması gerekiyor.

 

-Bu kapsamda desteklenen tasarım ve ürün geliştirme projeleri; proje süresi boyunca, herhangi bir kamu kurumundan başka bir destek programı kapsamında destekten yararlandırılmazlar.

 

– Tasarım ve ürün geliştirme projeleri uygun görülen şirketler, destek kapsamına alındıkları tarihi müteakip her yılın ilk üç ayı içerisinde bir önceki yıla ait faaliyetlerini ve buna ilişkin değerlendirmelerini içeren bir raporu Bakanlığa intikal ettirir.

-Bu hususlar ile ilgili olarak Bakanlıkça Uygulama Usul ve Esasları Genelgesi yayınlanacaktır.

 

BİZİM YORUMUMUZ

 

-Ekonomi Bakanlığı’nca yürütülecek ihracata yönelik tasarım ve ürün geliştirme projeleri uygulaması bizce oldukça iyi bir uygulama olup, ihracatımızı arttıracaktır.

-Tasarım ve inovasyon projeleri, bize göre ihracata sunulabilecek katma değeri yüksek yenilik projeleri şeklindedir. Bu konuda çeşitli kaynakları analiz etmekte yarar var.

 

1.AVRUPA BİRLİĞİ H22020 ‘DE İNOVASYON FAALİYETLERİNİN TANIMI

 

Innovation actions :

 

Description: Action primarily consisting of activities directly aiming at producing plans and arrangements or designs for new, altered or improved products, processes or services. For this purpose they may include prototyping, testing, demonstrating, piloting, large-scale product validation and market replication.

A ‘demonstration or pilot’ aims to validate the technical and economic viability of a new or improved technology, product, process, service or solution in an operational (or near to operational) environment, whether industrial or otherwise, involving where appropriate a larger scale prototype or demonstrator.

A ‘market replication’ aims to support the first application/deployment in the market of an innovation that has already been demonstrated but not yet applied/deployed in the market due to market failures/barriers to uptake. ‘Market replication’ does not cover multiple applications in the market of an innovation that has already been applied successfully once in the market. ‘First’ means new at least to Europe or new at least to the application sector in question. Often such projects involve a validation of technical and economic performance at system level in real life operating conditions provided by the market.

Projects may include limited research and development activities.

 

(Kaynak:Horizon 2020  Work Programme 2014-2015 ,18.General Annexes sayfa 8).

 

Yenilik Faaliyetlerin Tanımı: Faaliyet ağırlıklı olarak yeni, değiştirilmiş ya da iyileştirilmiş ürün, süreç ya da hizmetlerin plan ve düzenleme ya da tasarımının oluşturulmasına doğrudan yardım eden faaliyetleri kapsar. Bu amaçla, prototip, test, demonstrasyon, pilot tesis, büyük ölçekli ürün doğrulama ve piyasa kopyasını içerir.

 

“Demonstrasyon ya da pilot tesis” yeni ya da iyileştirilmiş teknoloji, ürün, süreç, hizmet ya da çözümünün teknik ve ekonomik uygunluğunun gerçek ( ya da gerçeğe yakın )sınai ya da başka çalışma ortamında büyük ölçekli prototip ya da demo olarak kanıtlanmasına yardım eder.

 

“Pazar kopyası” daha önceden performans gösterimi yapılmış, ancak pazar engelleri yada hataları kaldırma nedeniyle piyasaya uygulaması/dağıtımı yapılmamış yeniliklerin ilk piyasaya sunumu/ dağıtımını desteklemeye yardım eder. Daha önce piyasaya başarı ile sunulmuş yeniliklerin yeniden çoklu olarak piyasaya sunulması, yenilik faaliyeti değildir. Bu anlamda “ilk”in anlamı Avrupa piyasasına ya da ilgili sektöre ilk sürülmesi demektir. Çoğu kez projeler piyasadaki gerçek çalışma şartlarında sistem seviyesinde teknik ve ekonomik performanslarının kanıtlanmasını  içerir. Projeler sınırlı ölçüde araştırma ve geliştirme faaliyetleri içerebilir.

 

NOT: Son paragrafta dikkat edilirse, yenilik projelerinin sınırlı ölçüde de olsa, Ar-Ge faaliyeti içerebileceği belirtiliyor.

 

2.TOS’DA YENİLİK FAALİYETLERİNİN YERİ

 

Araştırma, tasarım ve İnovasyon faaliyetleri  ardışık olarak , Teknoloji Olgunluk Seviyeleri (TOS) Tablosunda yer alır., İngilizcesi  (TECHNOLOGY READİNESS LEVELS (TRL). Yeni bir ürün yada sürecin fikir-düşünce aşamasından ürünün ya da sürecin görevini başarı ile yerine getirmesine kadarki tüm teknolojik faaliyetleri kapsar şeklinde TOS’u tanımlayabiliriz. Bu kavram, destek kuruluşlarının  projeden beklentilerini  açıklığa kavuşturduğu ve değerlendirmede kilit rol oynadığı için anlaşılması ve uygulanması büyük önem taşımaktadır. TOS, ardışık olarak aşağıdaki 9 seviyeden oluşur:

 

TOS 1 -Temel prensiplerin gözlenmesi,

TOS 2 -Teknoloji konseptinin formüle edilmesi,

TOS 3 – Teknolojik Konseptin  deneysel  ya da analitik  kanıtlanması,

TOS 4 – Laboratuvar seviyesinde teknolojinin geçerliliğinin onaylanması

TOS 5 – Bütün ve/veya alt bileşenler itibariyle teknolojinin bilgisayar ortamında tasarımının doğrulanması,

TOS 6 -Teknolojinin  çalışma ortamına benzetilmiş ortamda denenmesi,

TOS 7 – Sistem prototipin  ya da pilot tesisin  gerçek çalışma ortamında denenmesi,

TOS 8 – Sistem prototipin  ya da pilot tesisin  tamamlanması ve kalifiye edilmesi,

TOS 9 – Prototipin ya da pilot tesisin  gerçek imalat şartlarında geçerliliğinin kanıtlanması.

 

Ar-Ge faaliyetlerinin bu seviyelerin 1-5 arası olduğunu, yenilik faaliyetlerinin minimum 6’ıncı seviyeden başladığını, 1-5 arası seviyelerin alt kırılımında; TOS 1-literatür tarama, TOS 2-3 uygulamalı araştırma, TOS 4-5 deneysel geliştirme(teknoloji geliştirme ya da tasarım ve doğrulama).Yenilik TOS  6-9 arası, TOS  6 Teknolojinin  çalışma ortamına benzetilmiş ortamda denenmesi, TOS 7 prototipin gerçek çalışma ortamında denenmesi, TOS 8 gerçek ürünün testi, TOS 9 gerçek ürünün kullanım yerinde imalat koşullarında geçerliliğinin kanıtlanması. Bu işlemler tamamlandıktan sonra, seri üretim şartlarında ekonomik ölçekli üretime sıra geliyor.

 

3.TÜBİTAK-TEYDEB 1507-1501 DESTEK PROGRAMLARI

 

Bu programda hem Ar-Ge unsuru hem de yenilik unsuru birlikteliği vardır.

 

4.KOSGEB AR-GE VE İNOVASYON PROGRAMI

 

Yine bu programda Ar-Ge ve yenilik unsuru yer almaktadır.

 

5.ULUSLARARASI KILAVUZLAR

 

Yenilik faaliyetlerinin referansı Oslo Kılavuzu’dur. Ancak Bakanlığın desteklenecek proje ismi “Tasarım ve inovasyon projeleri” olduğu için yenilik faaliyeti için araştırma ve tasarım gerektirdiğinden proje yazarken mutlaka Ar-Ge’yi tanımlayan Frascati Kılavuzu’nu da referans almak gerekmektedir.

 

SONUÇ

 

AB H2020,TÜBİTAK ve KOSGEB yenilik (kısmen ar-ge karışımlı) projelerinin formatına ve mantığına hakim isek, bize göre Tasarım ve inovasyon projelerinde kolaylık söz konusu olacaktır. Genelge yayınlandığında bu konudaki bilgimiz şeffaf hale gelecektir.

 

 

 

Etiketler: