EKONOMİ BAKANLIĞI’NIN 1.4 MİLYON DOLAR HİBELİ TASARIM VE ÜRÜN GELİŞTİRME PROJELERİ DESTEK PROGRAMI 12.03.2015 TARİHİNDE YÜRÜRLÜĞE GİRDİ

Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK

Ulusal ve Uluslar arası Ar-Ge ve Yenilik Hibe Fonları Uygulayıcısı, YMM,

Sorumlu Ortak Baş Denetçi

www.abdanmerymm.com

abdanmer@gmail.com

 

GİRİŞ

2014 yılında ülkemizin ekonomik büyümesi  % 2.9 oranında gerçekleşmiş olup, genel kanı, nüfus artışı ve işsizlik oranı dikkate alındığında bu oranın % 5’in altına düşmemesi yönündedir. İstihdam ve ihracat artışında özelikle moda ağırlıklı tekstil ve konfeksiyon sektörü ile Ar-Ge ve tasarımı yapılarak seri üretime hazır imalat ve yazılım sektörlerinin önemi büyüktür. Ekonomi Bakanlığının 12.03.2015 tarihinde yürürlüğe giren 2008/2 SAYILI TASARIM DESTEĞİ HAKKINDA TEBLİĞE İLİŞKİN UYGULAMA USUL VE ESASLARINA AİT GENELGE ile ihracata dönük üretim yapan başta tekstil ve konfeksiyon olmak üzere imalatçı ve yazılım şirketlerinin bize göre araştırma faaliyetinden sonra yapacağı tasarım ve inovasyona yönelik tasarım ve ürün geliştirme projeleri desteği ekonomimize büyük katkıda bulunacaktır.

 

DESTEKLER

3 yıl süre ile Tasarım desteği ekindeki TASARIM ve ÜRÜN GELİŞTİRME PROJESİ BAŞVURU FORMU ile doğrudan Bakanlığa başvurup, kabul edilmesi halinde TASARIM DESTEĞİ HAKKINDA TEBLİĞ’in 6/A maddesine göre  aşağıdaki desteklerden yararlanacaktır:

a) İstihdam edilecek tasarımcı, modelist ve mühendislerin brüt maaşları toplam en fazla 1.000.000 ABD Doları,

b) Alet, teçhizat, malzeme ve yazılım giderleri toplam en fazla 250.000 ABD Doları,

c) Seyahat ve web sitesi üyeliğine ilişkin giderleri toplam en fazla 150.000 ABD Doları, olmak üzere proje bazında % 50 oranında desteklenir.

– Bir şirketin en fazla bir adet projesi desteklenir.”

Burada görüldüğü gibi nitelikli personel altyapısına büyük önem verilmektedir. Maaşlarının yarısının desteklendiği bu durumda mühendis, tasarımcı ve modelist istihdamı ve firmaların teknoloji kapasitesi artacaktır.

– Onaylanan projeler için 6 ayda bir ödemesi yapılmış harcama ve gider belgeleri için İhracatçı Birliklerine başvurulması gerekiyor.

– Bu kapsamda desteklenen tasarım ve ürün geliştirme projeleri; proje süresi boyunca, herhangi bir kamu kurumundan başka bir destek programı kapsamında destekten yararlandırılmazlar.

– Tasarım ve ürün geliştirme projeleri uygun görülen şirketler, destek kapsamına alındıkları tarihi müteakip her yılın ilk üç ayı içerisinde bir önceki yıla ait faaliyetlerini ve buna ilişkin değerlendirmelerini içeren bir raporu Bakanlığa intikal ettirir.

– Bu ve benzeri hususlar ilgili Uygulama Usul ve Esasları Genelgesinde açıklanmıştır.

 

PROJE BAŞVURU FORMU DOLDURULURKEN YARARLANILACAK DOKÜMANLAR

– Ekonomi Bakanlığı’nca yürütülecek ihracata yönelik tasarım ve ürün geliştirme projeleri uygulaması bizce oldukça iyi bir uygulama olup, ihracatımızı arttıracaktır.

– Tasarım ve İnovasyon projeleri, bize göre ihracata sunulabilecek katma değeri yüksek yenilik projeleri şeklindedir. Yenilik faaliyetleri için bize göre aşağıdaki uluslararası ve ulusal kaynaklardan yararlanabilinir.

1.AVRUPA BİRLİĞİ H2020 ‘DE İNOVASYON FAALİYETLERİNİN TANIMI

 

Yenilik Faaliyetlerin Tanımı: Faaliyet ağırlıklı olarak yeni, değiştirilmiş ya da iyileştirilmiş ürün, süreç ya da hizmetlerin plan ve düzenleme ya da tasarımının oluşturulmasına doğrudan yardım eden faaliyetleri kapsar. Bu amaçla, prototip, test, demonstrasyon, pilot tesis, büyük ölçekli ürün doğrulama ve piyasa kopyasını içerir.

“Demonstrasyon ya da pilot tesis” yeni ya da iyileştirilmiş teknoloji, ürün, süreç, hizmet ya da çözümünün teknik ve ekonomik uygunluğunun gerçek ( ya da gerçeğe yakın )sınai ya da başka çalışma ortamında büyük ölçekli prototip ya da demo olarak kanıtlanmasına yardım eder.

“Pazar kopyası” daha önceden performans gösterimi yapılmış, ancak pazar engelleri yada hataları kaldırma nedeniyle piyasaya uygulaması/dağıtımı yapılmamış yeniliklerin ilk piyasaya sunumu/ dağıtımını desteklemeye yardım eder. Daha önce piyasaya başarı ile sunulmuş yeniliklerin yeniden çoklu olarak piyasaya sunulması, yenilik faaliyeti değildir. Bu anlamda “ilk”in anlamı Avrupa piyasasına ya da ilgili sektöre ilk sürülmesi demektir. Çoğu kez projeler piyasadaki gerçek çalışma şartlarında sistem seviyesinde teknik ve ekonomik performanslarının kanıtlanmasını  içerir.  Projeler sınırlı ölçüde araştırma ve geliştirme faaliyetleri içerebilir.

(Kaynak:Horizon 2020  Work Programme 2014-2015 ,18.General Annexes sayfa 8).

NOT: Son paragrafta dikkat edilirse, yenilik projelerinin sınırlı ölçüde de olsa, Ar-Ge faaliyeti içerebileceği belirtiliyor.

2.TOS’DA YENİLİK FAALİYETLERİNİN YERİ

Araştırma, tasarım ve İnovasyon faaliyetleri  ardışık olarak , Teknoloji Olgunluk Seviyeleri (TOS) Tablosunda yer alır., İngilizcesi  (TECHNOLOGY READİNESS LEVELS (TRL). Yeni bir ürün yada sürecin fikir-düşünce aşamasından ürünün ya da sürecin görevini başarı ile yerine getirmesine kadarki tüm teknolojik faaliyetleri kapsar şeklinde TOS’u tanımlayabiliriz. Bu kavram, destek kuruluşlarının  projeden beklentilerini  açıklığa kavuşturduğu ve değerlendirmede kilit rol oynadığı için anlaşılması ve uygulanması büyük önem taşımaktadır. TOS, ardışık olarak aşağıdaki 9 seviyeden oluşur:

TOS 1 -Temel prensiplerin gözlenmesi,

TOS2 -Teknoloji konseptinin formüle edilmesi,

TOS3 -Teknolojik Konseptin  deneysel  ya da analitik  kanıtlanması,

TOS4- Laboratuvar seviyesinde teknolojinin geçerliliğinin onaylanması

TOS5-Bütün ve/veya alt bileşenler itibariyle teknolojinin bilgisayar ortamında tasarımının doğrulanması,

TOS6 -Teknolojinin  çalışma ortamına benzetilmiş ortamda denenmesi,

TOS7 – Sistem prototipin  ya da pilot tesisin  gerçek çalışma ortamında denenmesi,

TOS8 – Sistem prototipin  ya da pilot tesisin  tamamlanması ve kalifiye edilmesi,

TOS9 – Prototipin ya da pilot tesisin  gerçek imalat şartlarında geçerliliğinin kanıtlanması.

Ar-Ge faaliyetlerinin bu seviyelerin 1-5 arası olduğunu, yenilik faaliyetlerinin minimum 6’ıncı seviyeden başladığını, 1-5 arası seviyelerin alt kırılımında; TOS 1-literatür tarama, TOS 2-3 uygulamalı araştırma, TOS 4-5 deneysel geliştirme(teknoloji geliştirme ya da tasarım ve doğrulama).Yenilik TOS  6-9 arası, TOS  6 Teknolojinin  çalışma ortamına benzetilmiş ortamda denenmesi, TOS 7 prototipin gerçek çalışma ortamında denenmesi, TOS 8 gerçek ürünün testi, TOS 9 gerçek ürünün kullanım yerinde imalat koşullarında geçerliliğinin kanıtlanması. Bu işlemler tamamlandıktan sonra, seri üretim şartlarında ekonomik ölçekli üretime sıra geliyor.

3.ULUSLARARASI KILAVUZLAR

Yenilik faaliyetlerinin referansı Oslo Kılavuzu’dur. Ancak Bakanlığın desteklenecek proje ismi “Tasarım ve inovasyon projeleri” olduğu için yenilik faaliyeti için araştırma ve tasarım gerektirdiğinden proje yazarken mutlaka Ar-Ge’yi tanımlayan Frascati Kılavuzu’nu da referans almak gerekmektedir.

4.TÜBİTAK-TEYDEB DESTEK PROGRAMLARI İLE KOSGEB AR-GE VE İNOVASYON PROGRAMI

Bu programlarda hem Ar-Ge unsuru hem de yenilik unsuru birlikteliği olduğundan ilgili mevzuatlara hakim olmak bizce büyük önem taşımaktır.

SONUÇ

AB H2020, TÜBİTAK ve KOSGEB yenilik projelerinin formatına ve mantığına hakim isek, bize göre yukarıda açıklanan Tasarım ve Ürün Geliştirme projelerinde de büyük başarı sağlanır.