FİRMALARIN İÇİNDE YAŞADIKLARI NEGATİF ENERJİYLE MÜCADELEDE BİZCE EN İYİ TEDAVİ YÖNTEMİ TÜBİTAK’A AR-GE PROJESİ VERMEK

Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK

Ulusal ve Uluslar arası Ar-Ge ve Yenilik Hibe

Fonları Uygulayıcısı, YMM, Sorumlu Ortak Baş Denetçi

www.abdanmerymm.com

abdanmer@gmail.com

GİRİŞ

Ar-Ge ve Yenilik faaliyetleri konusunda  proje verilmesine ilişkin firma ziyaretlerinde çoklukla şu şikayetleri duyuyoruz:

– Biz üretimle uğraşıyoruz, Ar-Ge’ye ayıracak zaman ve elemanımız yok, bu işe bir mühendis ayıramayız,

– Biz şimdiye kadar devletten beş kuruş hibe almadık, hep kendi öz kaynaklarımızla yaptık,

– Proje yazmak zor, kabul edilse bile hibeyi almak için çok doküman hazırlamak lazım, prosedürü ağır,

– Proje yazmada yardımcı olan danışmanlar var, nasıl güvenelim? Önce hibe çıksın sonra hakkınızı alın diyoruz, kabul etmiyorlar,

– Proje yapanlardan duyuyoruz, bazen alınan hibeyi faiziyle geri istiyorlar,

– Proje bütçesinin çok az kısmını alan firmalar var, bu durumda uğraşmaya değmez,

– Mevzuat sık sık değişiyor, nasıl takip edelim? Takip edemediğimizden dolayı projelerin bir kısmı ret oluyor,

– Bu ve benzeri şikâyetler daha da artabiliyor

BU ŞİKAYETLERİ DUYUNCA MEMNUN OLUYORUZ

Çünkü, firma bir karar aşamasına gelmiş, farkındalığı artmış, bu çelişkiyi çözme noktasındadır. Burada bütün mesele, doğru yönlendirme ile firmanın negatif enerjiden pozitif enerjiye dönüşümüne yardımcı olmak, problem ya da sıkıntıdan fırsat yaratmaktır.

Bizce hissedilen bu tür duygulara karşı en kuvvetli ilaç, panzehir TÜBİTAK’a ürün/süreç yeniliği için Ar-Ge projesi vermektir. Bu yolla firmaların hem kendilerine güvenleri artmakta hem de TÜBİTAK Ar-Ge projelerinin tamamlanması ile prototipin seri üretimi ve ticarileşmesi için birçok teşviklerden özellikle Bilim ,Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının Teknoyatırım destek programından yararlanmaktadır. Örneğin şu anda danışmanlığını yaptığımız bazı  firmalarımız TÜBİTAK Ar-Ge projesini tamamlayarak Teknoyatırım programına başvurmuş,sürecin son aşamasına gelinerek Bakanlıkta son sunumlarını yapmak için Ankara’ya gitmektedirler.Bu pozitif enerji bizleri memnun etmektedir.

 

NEGATİF ENERJİYLE MÜCADELEDE BİZCE EN ETKİN ÇARE OLARAK TÜBİTAK AR-GE  PROJESİ VERMEK

Piyasadaki deneyimlerimize göre firmalar TÜBİTAK-TEYDEB Ar-Ge proje destek programlarından çoğunlukla 1507 ile 1501 destek programlarına başvurmaktadırlar. Bu programlar firmaların kendi proje fikirlerine göre başvurabildiği 1511 gibi çağrıya bağlı olmayan (bottom up) projelerdir. Ar-Ge projelerin tamamlanması ile elde edilen prototiplerin seri üretilerek ticarileşmesi için yararlanılan teşvikler için de 1507-1501 projelerinin tamamlanması söz konusu olmaktadır..

 TÜBİTAK-TEYDEB 1507-1501 HİBE ORANLARI

 KOBİ Tanımı:Küçük ve Orta Büyüklükte İşletme (KOBİ) 18.11.2005 tarihli ve 25997 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan KOBİ Yönetmeliğine ve 4 Kasım 2012 tarihindeki son değişikliğe göre; 10 kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı ya da mali bilançosu bir milyon TL´yi aşmayan çok küçük işletmeler mikro işletme, 50 kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı ya da mali bilançosu sekiz milyon TL´yi aşmayan işletmeler küçük işletme, 250 kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı ya da mali bilançosu kırk milyon TL´yi aşmayan işletmeler de orta büyüklükteki işletme olarak belirlendi.

 1507 -TÜBİTAK KOBİ Ar-Ge Başlangıç Destek Programı ile proje bütçe limiti 500.000,00.-TL.’ye kadar en az ikisi ortaklı başvuru olmak şartıyla ilk beş projeden %75 oranında hibe desteği alabilme olanağı mevcuttur (başka bir deyişle, 3 tekil+2 ortaklı proje ya da 3 tekil 1507 proje ve sonrasında % 40-60 destek oranlı sayı ve bütçe limiti olmayan 1501 sanayi projeleri ).

 1501 –TÜBİTAK Sanayi AR-GE Projeleri Destekleme Programına KOBİ dışındaki büyük firmaların ilk projeleri ile KOBİ olup da ortaksız başvurularda üçüncü projeden sonra, en az iki ortaklı projelerde altıncı projeleri için başvurulur. Bu programın hibe destek oranı % 40-60 arasıdır. Hibe destek oranını % 40’dan % 60’a kadar çıkaran parametreler şöyledir(hibe oranı maksimum % 60’dır):

 -Personel maliyetleri:1501 Sanayi AR-GE projelerinde Personel harcamaları, büyük işletmelerin projelerinde %60, orta ölçekli KOBİ niteliğindeki işletmelerin projelerinde %75, mikro ve küçük ölçekli KOBİ niteliğindeki işletmelerin projelerinde ise %90 oranında destek kapsamına alınır. Projenin Ar-Ge faaliyetinde doktoralı araştırmacı istihdam edilmesi durumunda ise bu personele ilişkin harcamanın %100’ü destek kapsamına alınır.Projede görev alan personele SGK,Stopaj desteği  uygulanır.Ayrıca  ar-ge harcama ve giderler için ar-ge indirimi söz konusudur.

Ar-Ge Muhasebesi: Kuruluşun, bir önceki yıla veya bir önceki hesap dönemine ait Ayrıntılı Bilançosunda aktifleştirilen net Araştırma ve Geliştirme Giderleri (263 nolu hesap) ile Ayrıntılı Gelir Tablosundaki 630 nolu hesapta gerçekleşen Araştırma ve Geliştirme Gideri kaydı olması halinde ek destek oranı % 5-10 arası arttırılır.

Ortak Projeler: Ortak başvurulan ve yürütülen projeler için her bir kuruluşun temel destek oranı %10 oranında arttırılır,

Öncelikli Alanlar: Öncelikli alanlardaki projeler için sağlanan temel destek oranı %10 oranında arttırılır.. Öncelikli alanlar “enformatik, esnek üretim/esnek otomasyon, uzay ve havacılık teknolojileri, gen mühendisliği/biyoteknoloji, ileri malzeme teknolojileri, çevreye duyarlı teknolojiler” olarak belirlenmiştir. Burada dikkat edilecek husus, dolaylı olarak öncelikli alana girdiği düşünülen projeler için bu değerlendirmenin söz konusu olmayıp, ilişkinin doğrudan olması gerektiğidir.

Üniversiteden ya da Teknokent firmasından hizmet alımı: Kuruluşun belirli bir proje bazında Türkiye’deki bir üniversiteden, kamu araştırma merkez ve enstitülerinden veya üniversitelerdeki öğretim elemanlarından üniversite elemanlarından üniversite döner sermayesi üzerinden veya Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde yerleşik şirketler üzerinden projedeki Ar-Ge çalışması ile ilişkili danışmanlık, test, deney, analiz vb hizmet alımları için sağlanan destek oranı %100 oranında arttırılır, bir başka deyişle KDV’siz fatura bedelinin % 80’i destek kapsamına alınır.

YMM hizmet bedeli: Son döneme ait YMM hizmet faturası, AGY 500 raporunun yazılmasına kadar düzenlenip, ödemesi yapılırsa, destek kapsamına dahil edilmektedir.

KOBİ’lerde Fikir sahibi araştırmacılara destek: 1501 ile 1507 Programlarının her birinde uygulanmak üzere; KOBİ’lerin başarıyla tamamlanan projelerinde; proje fikrini çıkaran ve proje boyunca kuruluşta çalışan, “fikir sahibi araştırmacı”ya 7.500 TL teşvik ödülü verilmektedir.

AVANS(TRANSFER ÖDEMESİ) İMKANI
Bazı firmalar, TÜBİTAK projesi onaylanmasına rağmen, mali zorluklar nedeniyle projelerini tamamlayamamakta veya uzatma talep ederek, TUBİTAK süreçlerini uzatmaktadır. TÜBİTAK’ın bu tip durumlar için geliştirmiş olduğu Transfer Ödemesi sistemi bilinmediği veya aşılamayacak mevzuat zorlukları varsayımı algılaması nedeniyle bu uygulamadan yararlanamamaktadırlar.

TÜBİTAK’dan Ar-Ge projesi onaylanarak destek karar yazısının alınması ve sözleşmenin TÜBİTAK tarafından imzalanmasından sonra dönemsel olarak proje bütçesinin % 25’i kadar ve 2.000.000 TL ile sınırlı ön ödeme alma imkanı bulunmaktadır.

İlk transfer ödemesi talebi projenin herhangi bir döneminde yapılabilir.  İlk transfer ödemesinin yapıldığı dönemi izleyen dönemlerde, önceki dönemlerin raporlarının TÜBİTAK tarafından kabulünü takiben firmadan transfer ödemesi talebi beklenmeksizin yeni transfer ödemesi yapılır. Yeni transfer ödemesi miktarı, destek kapsamına alınan proje bütçesinden geçmiş dönemlerin desteklemeye esas harcama tutarları çıkarıldıktan sonra kalan bütçenin yüzde yirmi beşi (%25) üzerinden, bir önceki dönemin destek tutarı ile yapılan mahsuplaşmayı takiben, transfer hesabında kalan tutar dikkate alınarak havale gerçekleştirilir. Bir bakıma sistem bir defaya mahsus teminat mektubu verilerek, otomatik mobil hale gelmektedir.

SONUÇ

Firmaların yaşadığı sıkıntı ve problemler aslında ürün ve/veya süreçte yenilik yapmak konusunda  ar-ge projesi  vermek için bir başlangıç noktasıdır, bir bakıma problemlerle baş edebilme konusunda bir imtihanla karşı karşıya olunmasıdır. İmtihandan başarı ile  geçmek için bizim tecrübelerimize göre TÜBİTAK’a Ar-Ge projesi vermek en uyumlu araç.