PORTALA GİRİŞLER AÇILDIĞINDAN TASARIM MERKEZİ KURULUM ÇALIŞMALARINA HIZ VERİLMELİ

Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK

Ar-Ge, Yenilik ve Tasarım Hibe Fonları,

Tasarım/Ar-Ge Merkezi Uygulayıcısı,

Öğretim Üyesi, Sorumlu Ortak Baş Denetçi, YMM

www.abdanmerymm.com

abdanmer@gmail.com

Gülçin GÖKÇEYREK

Ar-Ge, Yenilik ve Tasarım Projeleri,

Tasarım/Ar-Ge Merkezi Mali Rapor Uzmanı

www.abdanmerymm.com

ggokceyrek@gmail.com

01.11.2016

 

GİRİŞ

Bilim, Sanayi ve Teknoloji (BST) Bakanlığına bağlı Tasarım Merkezi çalışmaları tamamlandıysa, şifre alıp portala girilebiliyor. Yeni yıla mutlu ve huzurlu ve etkin iş planları ile başlamak için bu sene merkez kurulumunun tamamlanması bizce önem taşıyor. Aşağıda bu konuda uygulamalarımızda öne çıkan pratik bilgileri tartışılmak ve daha fazla bilgilenerek içselleştirmek için sunuyoruz.

TASARIM MERKEZİ KURULUMUNDA ÖNE ÇIKAN PRATİK BİLGİLER

Tasarım Faaliyeti denilince bizce: “Ar-Ge’si tamamlanmış prototip ürünün farklı müşteri gruplarının değerleri, ihtiyaçları göz önüne alarak ürünün işlevsel özelliklerinde, kullanım kolaylıklarında (sınırlı ölçüde olsa da ürünün dışsal özelliklerinde) mukayeseli yenilik sağlamak için tasarım oluşturma ve doğrulama faaliyetidir.”

– 2017 teşviklerinden yararlanmak için ticarileşme ve seri üretim desteklerin başlangıç noktası görebileceğimiz tasarım merkezini kurup, belgesini almak ana hedef (desired output) olmalı. Kasım ayında başvuru yapılırsa, yıl sonuna kadar tasarım merkezi belgesinin alınabileceğini tahmin ediyoruz.

– Bizce 2 destek personel, 1-4 arası mühendis, 7-8 meslek lisesi ve meslek yüksek okulu mezunu teknisyen olmak üzere 14-15 personel yeterli. Personel başına en az 10 m2 den 150 m2 ofis ve laboratuvar lokasyon olarak gerekiyor, giriş çıkışlar turnike ya da kartlı vb ile kayıt için kamera uygun.

– Bizce başvuru formatında (http://btgm.sanayi.gov.tr/ServiceDetails.aspx?dataID=113)  2013, 2014 ve 2015 yıllarına ait kendi kaynaklarımızla gerçekleştirdiğimiz tasarım projelerini başvuru formunda özetlenmeli. 2016’da halen devam etmekte olan ile planladığımız tasarım projelerinin toplamı bizce 5-7 proje olması uygundur.

– Bu 5-7 projenin yıllık toplam harcama ve gider toplamı 1-1.5 milyon TL civarında olabileceğini deneyimliyoruz. Bundan 1 milyon X %20 vergi oranı ile ortalama 200 bin vergi avantajı; personele ait SGK ve stopaj istisnası desteği yıllık toplam 150 bin TL, aktifleştirilen 1 milyon Ar-Ge harcamasının aktifleştirilerek 5 yılda amortisman yoluyla itfası ile yıllık yaklaşık 40-50 bin TL vergi avantajı nedeniyle toplam firmaya 400 bin TL menfaat sağlamaktadır. Bu bağlamda merkez kurarak salt mali teşviklerden istifade edilir. Hibeler için TÜBİTAK ve KOSGEB’e başvurulmalıdır.

– Yaptığımız araştırmalara göre, tasarım projelerinde TÜBİTAK-TEYDEB formatı kullanmak uygundur. Devam eden ve planlanan tasarım projelerinin başvuru formatına işlenmesinde, bizce Ar-Ge’si daha önceden yapılıp Ar-Ge unsuru ve sistematiği belli olduğundan TÜBİTAK-TEYDEB Ar-Ge ve yenilik projeleri Tasarım Merkezi projelerine dahil edilmemelidir. Tasarım Merkezi faaliyeti dışında TÜBİTAK’a hibe desteği için başvurmalıdır. Tasarım merkezi personeli adam/ay oranı dikkat edilerek TÜBİTAK projelerinde de görev alabilir. Teşviklerden mükerrerlik yapılarak cezalı duruma düşülmemek için, proje mantığını da bilen bir YMM ile çalışılmasını öneririz.

– Bizce Tasarım Projelerindeki iş paketleri, personelin aşağıda tanımlanan merkez dışında çalışma olanakları dikkate alınarak şu şekilde olabilir:

– Konsept geliştirme,

 – Laboratuvar seviyesinde teknolojinin geçerliliğinin kanıtlanması,

– Tasarım ve doğrulama,

 – Yenilik (prototip imalat ve testler).

Merkez dışında aşağıdaki konularda geçirilen süreler izin alındığında mali teşviklerden yararlanıyor:

a) Laboratuvar, analiz, test ve deney çalışmaları.

b) Diğer Ar-Ge veya tasarım merkezlerinde yapılan çalışmalar.

c) Saha araştırması.

ç) Prototip geliştirmeye yönelik faaliyetler.

d) Projelerde görev alan personel ile sınırlı olmak kaydıyla bilimsel içerikteki etkinlikler.

– Tasarım projelerinde personele ait SGK, Stopaj istisnaları aylık raporlanmalı, geçici vergi matrahından %100 Ar-Ge indirimini uygulamak bağlamında tüm harcama ve giderlere ait mali raporlama üç ayda bir oluşturulmalıdır.

– Tasarım merkezi başvuru formatında tanımlanan projelerden biri, fikri mülkiyet hakkı müşteriye ait olarak sipariş üzerine tasarım projesi olmalı. Bu şekilde sipariş öncesi numune çalışma masraf ve giderleri fatura edilip yurt içi müşteri olması durumunda fatura bedelinin %50:50 oranında, yurt dışı olması durumunda faturanın tamamı %100’ü Ar-Ge indirimi olarak vergi matrahından düşülüyor. Böylece merkez, sadece kendi ihtiyacı için değil aynı zamanda piyasaya da çalışan kar merkezi haline dönüşerek ekonomiye ve topluma önemli teknolojik katkı sağlıyor.

– Kimya, fizik, matematik ve biyoloji temel bilimler fen fakültelerinden mezun bizce 2 personel belge alındıktan sonra merkezde istihdam edilerek, 2 yıl boyunca asgari ücrete karşılık gelen kısmını Bakanlık karşılıyor. Böylece örneğin aşağıda da gösterilen performans kriterlerinden birinde en az %20 artış sağlanarak, bir önceki yıla göre arttırılan tasarım harcamalarının yarısı da %100 Ar-Ge indirimi olarak vergi matrahından düşülüyor.

performans kriterleri

Kaynak: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın “Ar-Ge Reform Paketi ve İkincil Mevzuatı” (http://btgm.sanayi.gov.tr/userfiles/file/arge%20reform%20paketi/5746%20Say%C4%B1l%C4%B1%20Kanun%20ve%20Uygulama%20Y%C3%B6netmeli%C4%9Fi%20Sunumu%20.pdf

– Döner sermaye kesintisinin kalkması nedeniyle merkezde kısmi zamanlı üniversite hocasının istihdamına gidilerek, üniversite-sanayi iş birliğine önem veriliyor.

– Ar-Ge Muhasebesinin mevcut muhasebe sistemi içerisinde ayrı bir alt sistem olarak bağımsız şekilde yapılandırılması ve bu yolla mali teşviklerin sıhhatli olarak yürütülmesi sağlanmalıdır. Bize göre Ar-Ge muhasebesinin tali hesaplarının aşağıdaki şekilde olması uygundur:

750.10                Tasarım Merkezi Personel Giderleri
750.10.001         Ödenecek Net Ücret
750.10.002         %15 Sigorta Primleri İşçi Hissesi
750.10.003         Terkinler Sonrası Ödenecek Vergi
750.10.004         %7,75 Sigorta Primi İşveren Hissesi
750.10.005         %2 İşsizlik Sigortası İşveren Hissesi
750.10.006         SGD Primi

750.20                Malzeme Sarfları
750.20.001         xxxx
750.20.002         xxxx

750.30                Dışarıdan Sağlanan Fayda ve Hizmetler
750.30.001         Diğer giderler olarak yazılmaz, gider isimleri yazılacak
750.30.002         Personel Taşıma Giderleri Ar-Ge indirimi kapsamında gider değildir.

750.40                Genel Giderler
Yönetmelikte belirtilen giderlere ait tali hesaplar isim isim açılacak.
(Hangilerine ait gider olursa o tali hesap kullanılmak üzere).

SONUÇ

Müşteri odaklı ve kısa sürede (5-6 ay gibi) piyasaya yenilik sürecek olan, mühendis ve teknisyen sayısı fazla bulunmayan KOBİ’ler için bizce mutlaka Tasarım Merkezi kurularak işverenlerin üzerinden vergi ve SGK yükleri kısmen de olsa kaldırılmalı. Merkezden inovasyon ruhu ve heyecanı firmadaki herkesi sarmalı ve büyüdükçe daha üst boyut olan Ar-Ge merkezi kurma çalışmaları hayal edilmelidir.