SANAYİ 4.0 SÜRECİNE UYUMLU OLARAK MEVCUT TÜBİTAK MEVZUATI İLE NASIL AR-GE PROJELERİ DANIŞMANLIĞI YAPIYORUZ?

Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK

Ar-Ge, Yenilik ve Tasarım Hibe Fonları,

Tasarım/Ar-Ge Merkezi Uygulayıcısı,

Öğretim Üyesi, Sorumlu Ortak Baş Denetçi, YMM

www.abdanmerymm.com

abdanmer@gmail.com

24.06.2016

 

 

GİRİŞ

Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Sayın Faruk Özlü Ankara Sanayi Odası (ASO) 22.06.2016 tarihindeki Meclis Toplantısı’nda yaptığı konuşmada, Türkiye’nin, rekabet gücünü, Ar-Ge, inovasyon, tasarım, markalaşma gibi alanlarda yakalayacağı başarıyla artırabileceğini belirtti.

Özlü ,”… enerji, sağlık, havacılık, uzay, otomotiv, raylı sistemler, bilişim ve savunma gibi öncelikli sektörlerde, teknolojik ürün yatırımlarını ve kümelenme çalışmalarını artıracak adımlar atıyoruz. Sanayi 4.0 sürecine damga vuracak olan robot teknolojisi, yapay zeka, nesnelerin interneti gibi alanlarla ilgili çalışmaları artık daha ön plana çıkarıyoruz.” (http://www.sanayi.gov.tr/NewsDetails.aspx?newsID=23784&lng=tr).

SANAYİ 4.0 SÜRECİNİN TÜBİTAK MEVZUATINDA ÖNGÖRÜLMESİ ŞANSI NE DEMEK?

TÜBİTAK mevzuatında Otomasyon süreç geliştirme projelerinde, geliştirilen süreç içinde yer alan alet, teçhizat veya sistemlerin tasarım ve geliştirme faaliyetlerinin firma bünyesinde yapılması koşuluyla proje onaylanır denilmektedir.

Böylece Sanayi 4.0 süreci için önemli olan otomasyon, robot, yazılım vb için yapılacak süreç iyileştirme projelerinde makine, alet, teçhizat ya da sistemlerin tasarımının ve geliştirilmesinin bizzat firma tarafından  yapılması halinde, buna ait Ar-Ge ve harcama giderlerinin hibe desteği kapsamına alınması bizce önemli bir bakış açısı ve yeniliktir.

UYGULAMADA NE YAPIYORUZ?

Ar-Ge projelerinde kılavuz olan Frascati 2015 ‘in sayfa 48’deki açıklamasına göre “Ürün standardının hazırlanması, gerçekleştirilmesi ve korunması amacıyla süreçte makine, otomasyon, hat, kalıp vb. üzerinde yenilik yapılsa dahi, kapsam dışına alınmaktadır” denildiğinden süreç yeniliği sonucu ortaya çıkacak üründe piyasada yıkıcı etkiye sahip yenilik unsuru taşımasına önem veriyoruz. Mukayeseli ürün yeniliği yoksa, süreç yeniliği projelerinin danışmanlığını kabul etmiyoruz.

– PROJE ÇIKTISI ÜRÜNÜN MALİYETİ 100.000 TL’NİN ÜZERİNDE  İSE

Bu koşulda firma, ihtiyacı varsa program ve bilgisayar talebi ile birlikte ürün yeniliği içeren örneğin bir makinenin tasarımı, prototip imalatı ve testi için Ar-Ge projesini  1507 destek programına KOBİ ise 500.000 TL’ye kadar üst limitli 3  tekli proje(ya da ortaklı projelerde 2 ortaklı,3 tekli olmak üzere 5 proje)hakkını TÜBİTAK-TEYDEB’e vererek proje maliyetinin %75’ine kadar hibe alabilmekte, ayrıca proje onayından sonraki dönemde projede görev alan personeller için projedeki süresine yani adam /ay oranına göre %80 stopaj desteği, SGK işveren payının yarısının istisna edilmesi ile kurum vergi matrahından indirilmek üzere % 100 Ar-Ge indirimi sağlamaktadır. KOBİ için proje 3 ya da 5’den sonra veya büyük işletmelerde ilk projede 1501 Sanayi Ar-Ge destek programına başvurularak hibe oranı %40-60 bandında yer almaktadır.

– PROJE ÇIKTISININ MALİYETİ DÜŞÜK İSE

Ürün yeniliği  örneğin pvc kapı sisteminde bir parça, vida, otomotivde bir aparat, mobilyada bir yay gibi fiyatı sözgelimi 2-3 bin TL’nin altında bir çıktı ise, bu durumda ürün yeniliği bütçesi çok düşük kalmakta olup, ürün yeniliği için proseste özel bir makine, otomasyon, ekipmana ihtiyacı olup, bu makinenin tasarımını yapacak mühendis kadrosu ve çekirdek teknolojik yeteneği mevcut ise, firma süreç yeniliği maliyetini projeye dahil edebilir. Bu durumda verilecek proje ürün+süreç yeniliği projesi olur. Firma mevcut mühendis kadrosu ve teknolojik alt yapısı ile özel makinenin tasarımını ve prototip imalatını kendi firma bünyesinde yapabileceği gibi alternatif bir seçenek olarak makinenin  araştırmasını ve tasarımını bizzat içselleştirerek  kendisi yaparak imalat çizimine göre malzeme imalatını firma dışındaki yerli firma/firmalara yaptırabilir. Yabancı firmaya makine imalatı yaptırmak, destek kuruluşları tarafından olumlu değerlendirilmiyor, böyle durum için KOSGEB Endüstriyel uygulama ya da Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın Teknoyatırım programını öneririz.

SONUÇ

Görüldüğü gibi, ürün+süreç yeniliği projelerinde Sanayi 4.0 sürecinin önemli bir unsuru olan otomasyonun imali için çalışmalara halen devam etmekteyiz, tasarımı proje veren firmaya ait otomasyonun firma dışında üretilmesine mevzuatımız onay vermektedir. Bu durum, Sanayi 4.0 sürecine uyumlu çok yenilikçi bir paradigmadır. Artık iş firmalarımıza düşüyor.