TİCARİLEŞMEYE YÖNELİK AR-GE PROJELERİNİN BUNDAN SONRAKİ YOL HARİTAMIZ OLABİLMESİ İÇİN AR-GE YÖNETMELİĞİNİN YAYINLANMASINDA GECİKİLMEMELİ

Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK

Ar-Ge, Yenilik ve Tasarım Hibe Fonları,

Tasarım/Ar-Ge Merkezi Uygulayıcısı,

Öğretim Üyesi, Sorumlu Ortak Baş Denetçi, YMM

www.abdanmerymm.com

abdanmer@gmail.com

23.06.2016

 

 

GİRİŞ

– Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Sayın Faruk Özlü,  “Önümüzdeki dönemde, esas odaklanacağımız husus, bu projelerin ticarileşmesi olacak. Ar-Ge projelerini, müşterilere, tüketicilere, dünya pazarlarına hitap eden nihai ürünlere dönüştürmek, yeni dönemde en büyük önceliğimiz olacak.” Dedi (http://www.sanayi.gov.tr/NewsDetails.aspx?newsID=23784&lng=tr).

– KOSGEB Ar-Ge ve İnovasyon projelerinin(ya da TÜBİTAK-TEYDEB Ar-Ge projeleri) tamamlanması ile katma değeri yüksek teknolojik ürünlerin prototipi tamamlanmış oluyor. Bizler ise firmaları motive ederek bu safhada kalmamalarını, yenilikçi ürün prototipin ticarileşmesi ve seri üretime dönüştürülerek ekonomiye yüksek katma değer sağlamalarını öneriyoruz.2023 hedeflerine ulaşmak ancak piyasaya çıkacak katma değerli teknolojik yeni ürünlerin üretimi ile olur. Yalnızca Ar-Ge yapmak yeterli olmuyor, sürecin devam etmesi gerekiyor. Bu konu Ekim 2015’de güncellenen ve Ar-Ge kriterlerini belirleyen Frascati Kılavuzunda da kayda geçmiştir:

AR-GE PROJELERİNİN KARŞILAMASI GEREKEN BEŞ KRİTER YA DA ÖZELLİK:

– YENİ (NOVEL),

– YARATICI(CREATIVE),

– BELİRSİZ( UNCERTAIN),

– SİSTEMATİK(SYSTEMATIC),

– TRANSFER EDİLEBİRLİK VE/VEYA TEKRAR ÜRETİLEBİLİRLİK (TRANSFERABLE AND /OR REPRODUCIBLE).

Son kriterde piyasayı etkileyecek üretimden söz edilerek, ticarileşme ve seri üretim safhasına geçilmesi gerektiği vurgulanıyor.

Ar-Ge ile Ticarileşme arasındaki teorik ilişkiyi aşağıdaki grafikte görmek mümkündür:

Adsız

Not; Resmi net görebilmeniz için resmin üstünü tıklayın.

(kaynak: Australian Government-Australian Reneweable Energy Agency)

TÜBİTAK YA DA KOSGEB AR-GE VE İNOVASYON BAŞARI BELGESİ İLE SAĞLANAN TİCARİLEŞMEYE YÖNELİK TEŞVİKLER

Ar-Ge projelerinin tamamlanarak seri üretime geçişte tamamlama belgesinin ibrazı ile ne gibi seri üretim ve ticarileşme teşviklerinin mevcut olduğu bize sıkça soruluyor. Bize göre bu konuda aşağıda açıklanan teşvik programları mevcuttur.

A. KOSGEB ENDÜSTRİYEL UYGULAMA DESTEK PROGRAMI

TÜBİTAK ya da KOSGEB  ürün yenilik projeleri başarı ile tamamlanır ise, tamamlandığı tarihten itibaren 1 (bir) yıl içinde  KOBİ Firması, KOSGEB’in ENDÜSTRİYEL UYGULAMA DESTEK PROGRAMINA başvurarak prototip ürünün seri üretimi için gerekli olan ve Ar-Ge unsuru taşımayan standart makineler ve ekipmanlar yurtiçinden ve yurtdışından temin edilebilir.

PROGRAMIN ÖZELLİKLERİ

Bu program desteği, firmaya bir defaya mahsus olarak verilir.

– Destek oranı %75,Süre: 18 aydır. Mevzuatta en az süre belirtilmediği için firma alımlarını gerçekleştirebilirse proje süresi  bizce  6 aya kadar inebilir.

Destek Unsurları:

1.MAKİNETEÇHİZAT, DONANIM, SARF MALZEMESİ, YAZILIM VE TASARIM GİDERLERİ DESTEĞİ

– İşletmeye; test, analiz ve laboratuar ekipmanı ile bunlara yönelik sarf malzemesi giderleri, üretim hattı tasarım giderleri, üretime yönelik makine, teçhizat, donanım, kalıp ve yazılım giderleri için destek sağlanır.

– Destek ödemesi yapılmadan önce, KOSGEB uzmanı işletmeyi ziyaret ederek, Ar‐Ge, İnovasyon ve Endüstriyel Uygulama Programı Tespit Tutanağını düzenler.

– Destek kapsamında satın alınacak makine‐teçhizat yeni veya en fazla 3 (üç) yaşında olabilir.

– Bu desteğin üst limiti; geri ödemesiz  hibe olarak 150.000 (yüz elli bin) TL, geri ödemeli 200.000 TL’den  500.000 (beş yüz bin) TL’ye çıkarılmak   üzere toplam 650.000 (altıyüz elli bin) TL’dir.

– Geri ödemeli desteklerde, destek ödemesinin yapılabilmesi için; destek ödemesinden önce işletmeden, destek tutarı kadar, son geri ödeme tarihinden asgari 2 (iki) ay sonrasını kapsayacak şekilde Banka Teminat Mektubu alınır. Ancak işletmenin uzun süreli teminat mektubu temin edememesi halinde asgari 1 (bir) yıl süreli teminat mektubu kabul edilebilir.

– Geri ödemeli destekler kapsamında yapılacak geri ödemeler, proje bitiminden itibaren 6 (altı) ayı ödemesiz olmak üzere, 3 (üç)’er aylık dönemler halinde 8 (sekiz) eşit taksitte yapılır. İlk taksitin geri ödeme tarihi, 6. (altıncı) ayın bitimini takip eden ilk iş günüdür.

– Projeye konusu satın alınacak makine ve teçhizatın; yerli malı olması durumunda, bu destek oranlarına % 15 ilave edilerek, oran % 90 olur.

2.PERSONEL GİDERİ DESTEĞİ

– Personel Gideri Desteği, projede çalışması şartı ile yeni istihdam edilecek personel için sağlanır. Bu destek, işletmenin son 4 (dört) aylık SGK Sigortalı Hizmet Listesinde bulunmayan yeni istihdam edilecek personel veya Taahhütnamenin Hizmet Merkezinde kayda alındığı tarih itibarı ile son 30 (otuz) gün içinde istihdam edilmiş olan personel için verilir.

– Desteklenecek personelin sayısına, niteliğine ve destek süresine Kurul karar verir.

– Personel giderlerindeki toplam destek 100.000 TL’den 150.000 TL’ye çıkarılmıştır. Net ücret üzerinden aylık, üniversitelerin lisans programından bir yıl içinde mezun olabilecek durumdaki öğrencilere ve lisans mezunlarına 2.000TL, yüksek lisans mezunlarına 2.750TL ve doktora mezunlarına 3.500TL olmak üzere artırılarak değiştirilmiştir. Ön lisans mezunlarına net ücret üzerinden aylık 1.500TL, destek sağlanması da projede çalışan personel giderleri karşılığı olarak eklenmiştir.

 Teminat mektubu sorunu olmayan firmaların örneğin 600.000 TL’lik yabancı makine-teçhizat alımlarında 600.000×0,75=450.000 TL’lik 0 faizli kredi alması da büyük avantajdır.

 

B. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ   BAKANLIĞININ TEKNOLOJİK ÜRÜNLERİN YATIRIM DESTEK PROGRAMI

29 Nisan 2014 tarihinde ilgili Bakanlığı’n yayınlanan yönetmeliğinde, TÜBİTAK yada KOSGEB’e Ar-Ge ve Yenilik projeleri verilip onaylanarak tamamlanırsa, prototipi yapılan ürün yada yazılımın Bakanlıkça yılda birkaç kez ilan edilen çağrı kapsamında yer alan  NACE kodlu teknoloji listesinde yer alması halinde  seri üretimine geçilerek ticarileşmesinde  aşağıdaki desteklerden yararlanılmaktadır.

A) Makine, Teçhizat desteği

Yatırım proje tutarının 10.000.000 TL’ye kadar olan kısmı, yatırım harcamaları olarak desteklenir. Yatırım harcamaları üzerinden işletmelere en fazla aşağıdaki oranlar kadar geri ödemesiz destek sağlanır:

İthal alımlarda;

Büyük işletmelere % 10 Orta büyüklükteki işletmelere % 30 Küçük işletmelere % 40;

 Yerli alımlarda Büyük işletmelere % 20 Orta büyüklükteki işletmelere % 40 Küçük işletmelere % 50

Yerli makine ve teçhizat alımlarında, belirtilen destek oranlarının uygulanabilmesi için yatırımcının gerekli makine ve teçhizatı, “Yerli Malı Belgesi”ne sahip Türkiye’deki makine ve teçhizat üreticilerinden veya tedarikçilerinden satın alması gerekir.( TEKNOLOJİK ÜRÜN YATIRIM DESTEK PROGRAMI UYGULAMA USUL VE ESASLARI, madde 15).

B) Kredi faiz desteği

– Küçük ve Orta Ölçekli KOBİ’ler için 10 milyon TL.’ye kadar faizsiz yatırım kredisi imkanı, 10 milyon TL.’den sonrası için %50 indirimli kredi faiz desteği sağlanır.

-Makine ve teçhizat desteği ile kredi faiz destek unsurlarının her ikisinden de yararlanmak isteyen işletmenin, öncelikle makine ve teçhizat destek unsurundan yararlanmış ve tamamlama belgesini almış olması şarttır(Uygulama usul ve esasları madde 16/8).

-Sözleşmenin yapıldığı tarihten itibaren yatırımını tamamlayıncaya kadar geçen süre, destekleme süresi olan 36 aydan düşülür ve geriye kalan süre kadar kredi faiz desteğinden yararlandırılır (16/10).

C) İşletme gideri desteği

– Yalnızca küçük KOBİ’lerin yararlandığı işletme gideri desteği için Yatırım tamamlandıktan sonra alınan Tamamlama Belgesinin verildiği tarihten itibaren 1 yıl içinde başvuru yapılarak, 1 yıl süresince  gerekli olan enerji, personel ve kira giderinin %75’i hibe olarak ödeniyor.

Hibeli ve kredili desteklerin toplamı 10 milyon TL’yi geçemez.

Öte yandan Ar-Ge süreçleri  yurt içinde ve yurt dışında  öz kaynaklar kullanılarak yapılan  ve Türkiye için geçerli incelemeli patenti alınan teknolojik ürünün üretimine yönelik yatırımı da bu  program  kapsamında değerlendirilir. Ayrıca Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde başlatılıp sonuçlandırılan, Ar-Ge ve yenilik projeleri sonucunda ortaya çıkan teknolojik ürünlerin üretimine yönelik bölge içi ve dışı yatırımlar için de aynı desteklerden yararlanmak söz konusudur.

-Teknoyatırım desteği özellikle KOBİ’ler için büyük önem taşımaktadır. 2023 hedeflerine ulaşmada ana görev üstlenmiş niteliktedir. Bu bakımdan Ar-Ge projesi tanımını yaparken katma değerli teknolojik ürünün Bakanlıkça yayımlanan teknoloji tablosundaki NACE Koduna girip girmediği kontrol edilmeli(https://teknoyatirim.sanayi.gov.tr/Uploads/Documents/Templates/Oncelikli_Teknoloji.pdf)”, girmiyorsa tabloda en yakın ürün grubu için Ar-Ge projesi verilmeli ve buna göre NACE kodu değişikliği yapılmalı. Büyük işletmeler için yüksek orandaki teknoyatırım desteklerinden yararlanmak için ayrıca ortakları gerçek kişi olan KOBİ kurmalarını öneririz.

 

C. KARLI ÇALIŞAN FİRMALAR İÇİN EKONOMİ BAKANLIĞI 5.BÖLGE  YATIRIM TEŞVİK BELGESİ

TÜBİTAK  ya da KOSGEB’den ürün yeniliği Ar-Ge projesini gerçekleştirdikten sonra 3 yıl içinde EKONOMİ BAKANLIĞI’NA  5.BÖLGE  YATIRIM TEŞVİK BELGESİ DESTEKLERİ için başvuruda bulunmaktır.

Ar-Ge projeleri sonucunda oluşan çıktının patent ve faydalı belgesine sahip olması yanında bundan böyle bu belgeler düzenlenmemiş olduğu durumlarda da söz konusu çıktıların üretime yönelik yatırımların TÜBİTAK’ın görüşü alınmak suretiyle Hazine Müsteşarlığı yatırım teşvik belgesine bağlanarak firmaya 5.Bölge destekleri sağlanabilecektir. Buradaki temel şart, projenin destek sürecinin Ekonomi Bakanlığı müracaat tarihinden geriye dönük olarak 3 yıl içinde başarı ile tamamlanmış olması gerekmektedir.

Bilindiği gibi TÜBİTAK VE KOSGEB AR-GE projelerinin tamamlanmasından sonra bu kurumlardan alınacak yatırımın tamamlandığına dair bir yazı ile, ilgili sanayi odasına ya da Ekonomi Bakanlığına başvurularak örneğin İstanbul ya da Bursa’da asgari 1 milyon TL meblağlı arazi-arsa, bina-inşaat, makine ve teçhizat ile diğer yatırım harcaması kalemlerinin toplamından oluşan sabit yatırım tutarı için yatırım teşvik belgesi alınarak, HER YER 5. BÖLGE SLOGANI ile aşağıdaki  desteklerden yararlanılmaktadır:

5.BÖLGE DESTEKLERİ

İstanbul’da yada Bursa’da  sabit yatırım tutarı en az 1 milyon TL oluyor.  Sabit yatırım tutarı: Arazi-arsa, bina-inşaat, makine ve teçhizat ile diğer yatırım harcaması kalemlerinin toplamıdır. Ar-Ge projelerinde arsa, bina inşaat giderleri desteklenmez.

 – Gümrük vergisi muafiyeti: Üçüncü ülkelerden makine ithalatlarında.

– KDV istisnası.

– Faiz desteği: Bankalardan kullanılacak en az bir yıl vadeli yatırım kredilerinin teşvik belgesinde kayıtlı sabit yatırım tutarının yüzde yetmişine kadar olan kısmı için ödenecek faizin, Türk Lirası cinsi kredilerde beş puanı, döviz kredileri ve dövize endeksli kredilerde iki puanı Ekonomi Bakanlığınca toplam tutarı yedi yüz bin Türk Lirasını geçmemek üzere karşılanır.

– Sigorta primi işveren hissesi desteği: Yatırımın tamamlanmasını müteakip, yatırıma başlama tarihinden önceki son altı aylık dönemde (mevsimsel özellik taşıyan yatırımlarda bir önceki yıla ait mevsimsel istihdam ortalamaları dikkate alınır) Sosyal Güvenlik Kurumuna verilen aylık prim ve hizmet belgesinde bildirilen ortalama işçi sayısına teşvik belgesi kapsamında gerçekleşen yatırımla ilave edilen, istihdam için ödenmesi gereken sigorta primi işveren hissesinin asgari ücrete tekabül eden kısmı Bakanlık bütçesinden 6-7 yıl süre ile toplam sigorta desteğinin sabit yatırım tutarına oranı % 35’e ulaşıncaya kadar karşılanır.

– Yatırım yeri tahsisi: Desteklerden yararlanacak yatırımlar için, 29/6/2001 tarihli ve 4706 sayılı Kanunun ek 3 üncü maddesi çerçevesinde Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslara göre yatırım yeri tahsis edilebilir.

– Vergi indirimi: Gerçekleştirilecek yatırımlarda, 5520 sayılı Kanunun 32/A maddesi çerçevesinde gelir veya kurumlar vergisi, %30 yatırıma katkı tutarına ulaşıncaya kadar % 70 indirimli olarak uygulanır. Konunun anlaşılması için aşağıda İstanbul ili için bir örnek yer almaktadır.

İl: XXXXX

Yatırım Tutarı: 1.000.000TL

Yatırıma Başlama/Yatırımı Bitirme Tarihi: 01.10.2014 /30.09.2015

Yatırıma Katkı Oranı: %30

Kurumlar vergisi indirim oranı: %70

2014 yılındaki kurum kazancı: 100.000 TL

Hesaplamalar:

Yatırıma Katkı Tutarı: 300.000 (1.000.000X0,30) TL

2015 yılı için Hesaplanan Kurumlar Vergisi:100.000×0.20=20.000 TL

Hesaplanan indirimli Kurumlar Vergisi:100.000X0.20X0.30=6.000 TL

Tahsilinden Vazgeçilen Kurumlar Vergisi: 20.000- 6.000 =14.000 TL

Bu durumda indirimli oran nedeniyle tahsilinden vazgeçilen yukarıdaki 14.000 TL’lik vergi, 300.000 TL’ye ulaşıncaya kadar firma indirimli kurumlar vergisinden yararlanır.

 

D. EKONOMİ BAKANLIĞI TASARIM VE ÜRÜN GELİŞTİRME PROJELERİ DESTEK PROGRAMI

Bu destek programında Ar-Ge projesinin tamamlanmasının etkisi dolaylı şekilde olmaktadır. 2014 yılında ülkemizin ekonomik büyümesi  % 2.9 oranında gerçekleşmiş olup, genel kanı, nüfus artışı ve işsizlik oranı dikkate alındığında bu oranın % 5’in altına düşmemesi yönündedir. İstihdam ve ihracat artışında özelikle moda ağırlıklı tekstil ve konfeksiyon sektörü ile Ar-Ge ve tasarımı yapılarak seri üretime hazır imalat ve yazılım sektörlerinin önemi büyüktür. Ekonomi Bakanlığının 12.03.2015 tarihinde yürürlüğe giren 2008/2 SAYILI TASARIM DESTEĞİ HAKKINDA TEBLİĞE İLİŞKİN UYGULAMA USUL VE ESASLARINA AİT GENELGE ile ihracata dönük üretim yapan başta tekstil ve konfeksiyon olmak üzere imalatçı ve yazılım şirketlerinin bize göre araştırma faaliyetinden sonra yapacağı tasarım ve inovasyona yönelik tasarım ve ürün geliştirme projeleri desteği ekonomimize büyük katkıda bulunacaktır.

DESTEKLER

3 yıl süre ile Tasarım desteği ekindeki TASARIM ve ÜRÜN GELİŞTİRME PROJESİ BAŞVURU FORMU ile doğrudan Bakanlığa başvurup, kabul edilmesi halinde TASARIM DESTEĞİ HAKKINDA TEBLİĞ’in 6/A maddesine göre  aşağıdaki desteklerden yararlanacaktır:

a) İstihdam edilecek tasarımcı, modelist ve mühendislerin brüt maaşları toplam en fazla 1.000.000 ABD Doları,

b) Alet, teçhizat, malzeme ve yazılım giderleri toplam en fazla 250.000 ABD Doları,

c) Seyahat ve web sitesi üyeliğine ilişkin giderleri toplam en fazla 150.000 ABD Doları, olmak üzere proje bazında % 50 oranında desteklenir.

– Bir şirketin en fazla bir adet projesi desteklenir.”

Burada görüldüğü gibi nitelikli personel altyapısına büyük önem verilmektedir. Maaşlarının yarısının desteklendiği bu durumda mühendis, tasarımcı ve modelist istihdamı ve firmaların teknoloji kapasitesi artacaktır.

– Onaylanan projeler için 6 ayda bir ödemesi yapılmış harcama ve gider belgeleri için İhracatçı Birliklerine başvurulması gerekiyor.

– Bu kapsamda desteklenen tasarım ve ürün geliştirme projeleri; proje süresi boyunca, herhangi bir kamu kurumundan başka bir destek programı kapsamında destekten yararlandırılmazlar.

– Tasarım ve ürün geliştirme projeleri uygun görülen şirketler, destek kapsamına alındıkları tarihi müteakip her yılın ilk üç ayı içerisinde bir önceki yıla ait faaliyetlerini ve buna ilişkin değerlendirmelerini içeren bir raporu Bakanlığa intikal ettirir.

 

E. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ   BAKANLIĞININ AR-GE YA DA TASARIM MERKEZİ

1 Mart 2016 tarihindeki Yeni düzenleme ile Bakanlar Kurulu’nun belirleyeceği yazılım, ilaç ve tıbbi cihaz, tarım, gıda, biyoteknoloji, elektronik vb  alanların spesifik ve katma değeri yüksek alanlarda Ar-Ge merkezindeki teknik personel sayısı 30 dan 15’e inmektedir. Tasarım merkezlerinde ise tasarımcı ve teknisyen tam zamanlı 10 personel gerekiyor. Her iki merkezde de temel bilimlerden fizik, kimya, biyoloji ve matematik bölümlerinden mezun olanlardan teknik ya da tasarımcı sayısının % 10’nunu geçmemek üzere istihdamı halinde 2 yıl süre ile asgari ücrete tekabül eden kısım Bakanlıkça firmaya hibe olarak verilecektir. Merkezlerde Kısmi ve tam zamanlı üniversite hocaları görevlendirilebilecek, döner sermaye yöntemi ile hocalardan hizmet alınması halinde kesilen faturanın gelir vergisi ve damga vergisi dışında fatura bedelinin % 85’i hocaya verilecek. Merkez personelleri Ar-Ge projesi ile ilgili olarak üretim hattında ya da firma dışında geçirecekleri süreler Bakanlığın belirleyeceği kriterlere uyması halinde teşviklerden kısıntıya gidilmeyecektir.

– İstihdam edilen personele uygulanılacak olan gelir vergisi stopaj istisnası doktoralılar için %95,  yüksek lisanslar için %90 olmak üzere arttırılmış diğerleri için %80’de sabit tutulmuştur.

-Merkezlerde destekler: Ar-ge harcamalarının vergi matrahından % 100 indirilmesi, sigorta primi işveren hissesinin % 50 desteği, personelin %80/90/95 gelir vergisi stopaj desteği ve damga vergisi istisnası.

– Merkezlerde yabancı uyruklu nitelikli personelin istihdamında izin müessesesi işlemleri en aza indiriliyor.

– Ar-Ge ve Tasarım merkezleri tarafından siparişe dayalı olarak yürütülen Ar-Ge veya tasarım faaliyetlerine ilişkin olarak yapılan harcamaların sadece yüzde ellisi bu merkezler tarafından, bu harcamaların kalan yüzde ellisi ise siparişi veren gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri tarafından indirim olarak dikkate alınabilir. Özellikle bu hüküm beyaz eşya, mutfak eşyaları, otomotiv gibi markalara çalışan OEM firmaları için büyük avantajdır.

 

F. AR-GE PROJESİNİN TAMAMLANMA HAKKI İLE PATENT / FAYDALI MODEL HAKKININ DEVREDİLMESİYLE KAZANÇ İMKÂNI

-KOBİ’nin bu hakkını diğer firmasına ya da ilişkide olduğu 3. bir KOBİ’ye devretmek isteğine bağlı olarak aralarında yaptığı devir sözleşmesi ile devralan firma TEKNOYATIRIM  programına başvuruyor. Bunun mümkün olduğunu programın Usul ve Esaslar’ın aşağıdaki maddesinde görüyoruz (https://teknoyatirim.sanayi.gov.tr/Uploads/Documents/Templates/Usul_ve_Esaslar.pdf):

“10.1 İşletme sınıfının belirlenmesi

(3) Ar-Ge ve yenilik projesi/faaliyeti sahibi gerçek veya tüzel kişilik ile başvuru sahibi yatırımcı tüzel kişiliğin farklı olması halinde; yatırımcı ile Ar-Ge ve yenilik projesi/faaliyeti sahibi arasında Ar-Ge ve yenilik projesi/faaliyeti ve sonucunda ortaya çıkan teknolojik ürün ile ilgili, taraflara ilişkin hak tesisine dair noter tasdikli belge istenir. (4) Ar-Ge ve yenilik projesi/faaliyeti sahibi ile başvuru sahibi yatırımcı tüzel kişiliğin farklı olması halinde; Ar-Ge ve yenilik projesi/faaliyeti sahibi (hakları devreden taraf) tüzel kişilik ise, hakları devreden işletmeden son mali yıla ait YMM/SMMM onaylı ya da KOSGEB tarafından sağlanan KOBİ Bilgi Beyannamesi formu/formları istenir. (5) Büyük veya orta büyüklükteki işletmelerce tüm süreçleri yürütülen ve başarı ile tamamlanarak sonucunda teknolojik ürüne dönüşen Ar-Ge ve yenilik projesi/faaliyeti ve sonucunda ortaya çıkan teknolojik ürün ile ilgili hakların, daha küçük ölçekli işletmelere devredilmesi durumunda; yatırım konusu teknolojik ürün, büyük veya orta büyüklükteki işletmelere uygulanan yatırım desteği kapsamında değerlendirilir.”

Yorum: Mikro ve Küçük işletmeleri bir bütün olarak “KÜÇÜK ÖLÇEKLİ İŞLETME” olarak değerlendiren uygulama esasları, küçük işletmenin Ar-Ge hakkını diğer küçük işletmeye devirde aynı destek unsurlarının devredileceğini, ancak orta ölçekliye devredilmesi halinde orta ölçeklinin hakkı kadar, büyük ölçekliye devri halinde ise onun hakkı kadar daraltılarak devredileceğini ifade etmektedir.

Örneğin Otomotiv amortisörünü için bir prototipi, TÜBİTAK – TEYDEB hibe destekleri ile geliştirmiştir. Orta ölçekli bu firma, projenin endüstriyelleşme (seri imalat) için gerekli olan özel transfer makinası, kaplama tesisi, montaj makinası, lazer tezgahı ve paketleme hattını geliştirecek Ar-Ge alt yapısı bulunmamaktadır. Firmamızın Teknoyatırım programı ile de temin edecek maddi durumu da olmayabilir. Bu durumda Teknoyatırım desteklerinden yararlanma  hakkını sektörde bulunan başka bir firmaya satarak o firmanın 5 milyon TL.’ye kadar %40 hibe desteklerden yararlanarak bu tezgahları alma hakkını devredebilir.

İNCELEMELİ PATENT YA DA OLUMLU RAPORLU FAYDALI MODEL

KOBİ’lerle Ar-Ge proje çalışmasının başlangıcında ayrıca ürün yeniliği için patent ya da faydalı modele başvurulmasını öneriyoruz. Varsayalım bir sene süren araştırmadan sonra Türk Patent Enstitüsü(TPE) olumlu raporlu faydalı model belgesi veriyor, bu durumda ilgili firma Maliye Bakanlığına başvurarak Patent değerini 10 yıl için (örneğin 2-3 milyon TL) tespit ettirerek, bu hakkını Sanayi Bakanlığının destek program hakkını devrettiği firmaya devir ya da satarsa aşağıdaki kanun hükmüne göre kesilen fatura aynen ihracat faturası gibi KDV istisnasına tabidir:

19.02.2014 tarih 28918 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 06.02.2014 tarih 6518 Sayılı Kanun

MADDE 32 – 25/10/1984 tarihli ve 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 17 nci maddesinin dördüncü fıkrasına aşağıdaki bent eklenmiştir.

“z) 13/6/2006 tarihli ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 5/B maddesi kapsamındaki araştırma ve geliştirme, yenilik ile yazılım faaliyetleri neticesinde ortaya çıkan patentli veya faydalı model belgeli buluşa ilişkin gayri maddi hakların kiralanması, devri veya satışı (Bu kapsamda vergiden istisna edilen işlemler bakımından bu Kanunun 30 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi hükmü uygulanmaz.).”

G.KOSGEB KOBİGEL DESTEK PROGRAMI (1 Temmuz 2016 tarihinde müracaatı sona erecek)

KOSGEB KOBİGEL destek programının 6 Mayıs 2016 tarihinde kapanan ve büyük ilgi gören ilk çağrısının ardından 30 Mayıs-1 Temmuz dönemini kapsayan 3 yeni çağrı açılmıştır. TÜBİTAK-TEYDEB işlemlerindeki yavaşlamayı ikame etmek ve milli ekonomiye /ihracata yeni ürünleri hızlı şekilde sunmak için bu çağrıların önemi büyüktür. (Kaynak link: http://kosgeb.gov.tr/site/tr/genel/detay/5752/kobilere-kobigel-ile-300-milyon-tllik-destek-daha)

3 AYRI  ÇAĞRININ DETAYI

1. ÇAĞRI Bilişim Teknolojileri KOBİ’lerinin Geliştirilmesi,

– NACE REV.2 Sınıflamasına Göre;

  • 26 Bilgisayarların, elektronik ve optik ürünlerin imalatı
  • 62 Bilgisayar programlama, danışmanlık ve ilgili faaliyetler
  • 63.1 Veri işleme, barındırma ve ilgili faaliyetler; web portalları HEDEF alt sektörler.

– Verilecek proje önerisinde aşağıdaki konulardan bir ya da birkaçı yer almalıdır:

  • Bilişim teknolojileri sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin; üretim süreçlerini ve ürün kalitesini iyileştirilmesi ile üretim kapasitesi ve kabiliyetlerinin geliştirilmesine yönelik projeler,
  • Mevcut pazarlara başarıyla sunulabilecek ya da yeni pazarlar yaratabilecek; yeni bir ürün, hizmet, uygulama, yöntem veya iş modeli fikri ile oluşturulan süreçlere yönelik projeler,
  • Yeni teknolojilerin kullanımı konusunda yetkinliklerini artırmaya yönelik projeler,
  • Tasarım ve yeni ürün geliştirme yetkinliklerinin arttırılmasına yönelik projeler,
  • Yeni yazılım, oyun ve mobil uygulamalarının geliştirilmesine yönelik projeler,
  • Ulusal/uluslararası zorunluluklardan doğan kalite ve bilgi güvenliğine ilişkin belgelendirme/altyapı/e-imza entegrasyonunun oluşturulması ve güçlendirilmesine yönelik projeler,
  • Çevreye duyarlı ve enerji verimliliğini arttıran ürünlerin geliştirilmesine yönelik projeler,
  • İhracata başlama veya ihracatın artırılmasına yönelik projeler.

– Süre 6-12 ay arası.

– KOBİ başına Hibe Destekleri toplam 100.000 TL dökümü (0 faizli 2,5 yılda taksitli geri ödemeli kredi 150.000 TL):

A) Personel Giderleri 75.000 TL’ye kadar,

B) Makine-Teçhizat Giderleri 25.000 TL’ye kadar,

C) Yazılım Giderleri 50.000 TL’ye kadar,

D) Hizmet Alım Giderleri 75.000 TL’ye kadar.

– Hibe oranı; Tüm Bölgelerde %60, Makine-Teçhizat giderleri için; yerli malı belgeli firmadan satın alınması halinde destek oranlarına % 15 ilave edilir.

1.ÇAĞRI BAŞVURULARI İÇİN ÖZEL ŞARTLAR: 01.01.2016’dan önce kurulmuş olan,

  • 2015 Yılı mali verilerine göre net satış hasılatı en az 100.000 TL olan ve Bilanço Hesabı Esasına Göre defter tutan,
  • 2014-2015 yıllarından herhangi birinde “Brüt Satış Karı” elde eden, işletmeler başvurabilir.

– Çağrı Bütçesi 50.000.000 TL.

 

 2.ÇAĞRI Hızlı Büyüyen KOBİ’lerde Kapasite Geliştirme

 Toplam çağrı bütçesinin yarısı olan 150.000.000 TL ile bizce odaklanılacak çağrı budur.

 – NACE REV.2 Sınıflamasına Göre; 11.01 Alkollü içeceklerin damıtılması, arıtılması ve harmanlanması 12- Tütün ürünleri imalatı 41- Bina İnşaatı 42- Bina dışı yapıların inşaatı 43- Özel inşaat faaliyetleri hariç olmak üzere KOSGEB tarafından desteklenebilen Tüm Sektörler bu programa başvurabileceklerdir.

-Aşağıdaki konulardan bir ya da birkaçını içermelidir:

İşletme gelişimi için ihtiyaç duyulan kapasitenin (insan kaynağı, makine parkı, donanım vb) oluşturulmasına yönelik projeler,

  • Pazar payının arttırılmasına yönelik projeler
  • Ürün geliştirme ve çeşitlendirmesine yönelik projeler,
  • Hızlı büyümeyi destekleyici kurumsal altyapının oluşturulmasına yönelik projeler,
  • Tasarım ve yenilikçi ürün geliştirme yetkinliklerinin geliştirilmesine yönelik projeler,
  • Süreçlerin iyileştirmesi ve ürün kalitesinde sürekliliğin sağlanması amacıyla; belgelendirme, ölçüm, kontrol vb. altyapının oluşturulması veya güçlendirilmesine yönelik projeler,
  • İhracata başlama veya ihracatın artırılmasına yönelik projeler.

– Süre 6-12 ay arası.

– KOBİ başına Hibe Destekleri toplam 300.000 TL dökümü (0 faizli 2,5 yılda taksitli geri ödemeli kredi 300.000 TL):

A) Personel Giderleri 100.000 TL’ye kadar,

B) Makine-Teçhizat Giderleri 50.000 TL’ye kadar,

C) Yazılım Giderleri 50.000 TL’ye kadar,

D) Hizmet Alım Giderleri 100.000 TL’ye kadar.

E) Diğer Giderler 20.000 TL’ye kadar.

Hibe oranı: · 1.ve 2. Bölgelerde %60, 3., 4., 5. ve 6. Bölgelerde % 80. Makine-Teçhizat giderleri için; yerli malı belgeli firmadan satın alınması halinde  destek oranlarına % 15 ilave edilir.

NOT:  2.ÇAĞRI BAŞVURULARI İÇİN ÖZEL ŞARTLAR: 01.01.2014’ten önce kurulmuş olan ve Bilanço Hesabı Esasına Göre defter tutan,

  • 2015 Yılı verilerine göre; net satış hasılatı en az 500.000 TL, çalışan sayısı en az 5 olan,
  • 2014-2015 yıllarından herhangi birinde faaliyet karı elde eden,
  • 2013-2014-2015 yılları verilerine göre; – 2014 ve 2015 yıllarında istihdam veya net satış hasılatında bir önceki yıla göre artış sağlayan, – 2014 ve 2015 yılı istihdam veya net satış hasılatı artış ortalaması en az % 20 olan, işletmeler başvurabilir.

 

3. ÇAĞRI KOSGEB Destekli Girişimlere İvme

– Bu çağrıda, özellikle KOSGEB’in Ar-Ge İnovasyon ve Endüstriyel Destek Programı ve Girişimcilik Destek Programından yararlanarak 01.01.2016’dan önce kurulan ve başarı belgesi olan KOBİ’ler başvurabilecektir.

  • 2015 Yılı verilerine göre; net satış hasılatı en az 200.000 TL, çalışan sayısı en az 2 olan ve Bilanço Hesabı Esasına Göre defter tutan KOBİ’ler olmalıdır.

– KOSGEB’in “Ar-Ge, İnovasyon ve Endüstriyel Uygulama Programı”( ve “Girişimcilik Destek Programı”ndan yararlanarak kurulan) ve istihdam yaratma, ürün, hizmet ve iş modeli açılarından yenilik gerçekleştirme, ihracata katkı sağlama, uluslararası nitelikleri yüksek olan ve ekonomik büyümeye katkı sağlamada diğer işletmelerden daha başarılı olan hızlı büyüyen veya büyüme potansiyeline sahip işletmelerin rekabet güçlerinin ve sağladıkları katma değerin yükseltilmesi amacıyla aşağıda belirtilen konularda hazırlayacakları projelerin desteklenmesidir.

-Aşağıdaki konulardan bir ya da birkaçı, proje konusu ile ilişkilendirilmelidir:

İşletmenin kapasitesinin geliştirilmesi ve verimliliğin artırılmasına yönelik projeler,

  • Ürünün katma değerini arttırmaya yönelik geliştirme ve ürün çeşitlendirme faaliyetlerini içeren projeler,
  • Ürün/hizmet süreçlerini iyileştirme ve ürün/hizmet kalitesinde sürekliliği sağlama amacıyla; ölçüm, kontrol vb. altyapının oluşturulması veya güçlendirilmesine yönelik projeler,
  • Tasarım ve ürün geliştirme yetkinliklerinin artırılması ve ticarileştirilmesine yönelik projeler,
  • Nitelikli iş gücünün geliştirilmesi ve artırılmasına yönelik projeler,
  • İhracata başlama veya ihracatın artırılmasına yönelik projeler.

– Süre 6-12 ay arası.

– KOBİ başına Hibe Destekleri toplam 100.000 TL dökümü (0 faizli 2,5 yılda taksitli geri ödemeli kredi 150.000 TL):

A) Personel Giderleri 50.000 TL’ye kadar,

B) Makine-Teçhizat Giderleri 50.000 TL’ye kadar,

C) Yazılım Giderleri 50.000 TL’ye kadar,

D) Hizmet Alım Giderleri 25.000 TL’ye kadar.

E) Diğer Giderler 10.000 TL’ye kadar.

Hibe oranı: · 1.ve 2. Bölgelerde %60, 3., 4., 5. ve 6. Bölgelerde % 80. Makine-Teçhizat giderleri için; yerli malı belgeli firmadan satın alınması halinde  destek oranlarına % 15 ilave edilir.

– Çağrı Bütçesi 100.000.000 TL.

 

 

H. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ   BAKANLIĞININ TEKNOLOJİK ÜRÜN DENEYİM BELGESİ

TUBİTAK, EUREKA, KOSGEB, H2020, Ar-Ge ve Yenilik projeleri ile prototipi tamamlanıp seri üretime geçen ürünlerin Kamu İhale Kurumunca her yıl Ocak ayı başında yayınlayacağı orta ve yüksek teknolojili sanayi ürünleri listesinde yer alan ürünler için geçerli olmak üzere; ihalede talep edilen Yerli Malı Belgesi ve İş Bitirme Belgesi yerine geçen ve Bakanlık dan temin edilen  “Teknolojik Ürün Deneyim Belgesi” ile %15 fiyat avantajı getirilmiştir. Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin  16.08.2014 tarihinde yürürlüğe giren değişiklikle Ar-Ge ve Yenilik Projeleri yapan firmalar teşvik edilmektedir.

Öte yandan Ar-Ge Projesi ile prototip tamamlanıp seri üretime geçmek için makine ve teçhizata ihtiyacı olan firmalar Sanayi Bakanlığı’nın Teknoyatırım Destek Programı ile “Yerli İmal Belgesi”ne sahip firmalardan temin etmeleri halinde hibe oranları %10 arttırılmaktadır.

I. REKABET ÖNCESİ İŞBİRLİĞİ PROJELERİ

5746 sayılı Ar-Ge Kanunun 2/d maddesi ile gündeme gelen  “Rekabet öncesi işbirliği projeleri”: Birden fazla kuruluşun; ölçek ekonomisinden yararlanmak suretiyle yeni süreç, sistem ve uygulamalar tasarlayarak verimliliği artırmak ve mevcut duruma göre daha yüksek katma değer sağlamak üzere, rekabet öncesinde ortak parça veya sistem geliştirmek ya da platform kurabilmek amacıyla yürütecekleri, Ar-Ge veya tasarım faaliyetlerine yönelik olarak yapılan işbirliği anlaşması kapsamındaki bilimsel ve teknolojik niteliği olan projeleri”dir diye tanımlanmıştır.

İŞBİRLİĞİ TÜRLERİ

Bizim düşüncemize göre kuruluşlar arasındaki işbirliği projeleri yatay(horizontal) ya da dikey(vertikal) bazda yapılabilinir.

– Yatay işbirliğine örnek; yüzey kaplama sektörüne hizmet veren firmaların dış ortamda bulunan bina dış yüzey yapı elemanları için korozyona dayanıklı kaplama geliştirilmesinde bir laboratuvar kurulması söz konusu olduğunda aşağıdaki test ve deneyler için aşağıdaki ekipman ihtiyacı karşılanabilir.

(Yoğunluk Testi: Piknometre, Konsantrasyon ölçümü: Refraktometre, Çinko Tayini, Sodyum Hidroksit Tayini, Sodyum Karbonat Testi, Demir tayini, Kobalt  Tayini, 8.Krom +3 Tayini, RoHS Testi, Parlaklık Ölçüm Testi, Çinko Dağılım Oranı Testi, Kaplama kalınlığı testi, Görünüm kontrolü, Nitrat iyonu testi, Tuz testi).

– Dikey işbirliğine örnek; yeni tip ekmek geliştirebilecek pilot tesis verilebilir. Üniversitenin gıda ve/veya gıda makinaları bölümü, buğday tohumu geliştiren firma, gıda tünel tip fırınları geliştiren firma, karıştırıcı geliştiren birkaç tedarikçi ve ana sanayi firması ortak bir pilot tesis kurarak malzeme, ürün, makine veya proses geliştirebilirler.

DESTEKLER

Bakanlığın sunumunda;

Bakanlıgın Sunumunda

 

İŞLEYİŞİ

İşbirliğine girecek olan kuruluşlar bir araya gelerek Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına(BTS) bir proje sunarlar. Bu projenin Ar-Ge olup olmadığı hususu TÜBİTAK’a sorularak kanıtlanır.

Onaylandığında ortak bir banka hesabı açılarak, kuruluşlar vaad ettikleri bedelleri hesaba yatırırlar, bu iş ve oluşa yukarıdaki resimdeki teşvikler uygulanır. Bakanlık’tan  % 50 hibe verilecek olması büyük avantaj. Ayrıca kuruluşlar katkıları oranında da teşviklerden yararlanacak.

– Bu proje ile sektörlerin ortak ihtiyacı olan test platformları oluşturularak hem katma değerli ürünler üretilip hız artacak, döviz tasarrufu sağlanacak hem de dışa olan bağımlılığımız kalkacaktır. Dikey işbirliği projeleri ile yeni teknolojik ürünlerin prototipi pilot tesisler kurularak gerçekleştirilecek, buradan elde edilen deneyimle kuruluşlar kendi bünyelerinde seri üretime geçebileceklerdir. Bu süreçle kuruluşlar arasında rekabet içinde işbirliği kültürü gelişecektir.

SONUÇ

TÜBİTAK-TEYDEB veya KOSGEB Ar-Ge ve İnovasyon projelerinin tek başına hedeflenmesinin artık yeterli görülmediği mesajını yetkililer veriyor. Yol haritamızı buna göre belirlemeliyiz. Özellikle ürettiğimiz ürünün Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının teknolojik ürünler listesindeki NACE KODUNA-İMALAT GRUBUNA – girip girmediğini sorgulamalıyız. Çünkü çoğu ticarileşme teşvikleri bu kodda olanlara veriliyor. Ar-Ge projelerinin süresinin de bir an önce yenilikçi ürünün piyasa çıkıp ekonomiyi, ihracatı ve toplumsal gelişmeyi hızlandırma etkisi (impact) için fazla uzun tutulmaması- en fazla 7-8 ay gibi- görüşündeyiz. Yaşayıp görmemiz lazım. Ancak sektörün içinde olan bizlerin talebi, yukarıda açıklanan Ar-Ge sonrası ticarileşme yatırımlarının hayata geçirilmesi için güncellenmiş ar-ge yönetmeliğinin bir an önce çıkarılması yönündedir.