TÜBİTAK-TEYDEB AR-GE PROJELERİNDE AR-GE GİDERİNİN HESABI İLE GELEN HAVALENİN İŞLEMİNDE YÖNTEM FARKLILIKLARI GİDERİLEREK TEK KANUN UYGULAMASINA GEÇİLDİ

Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK

Ar-Ge, Yenilik ve Tasarım Hibe Fonları,

Tasarım/Ar-Ge Merkezi Uygulayıcısı,

Öğretim Üyesi, Sorumlu Ortak Baş Denetçi, YMM

www.abdanmerymm.com

abdanmer@gmail.com

01.09.2016

 

 

 

GİRİŞ

9 Ağustos 2016 tarihinde yürürlüğe giren 6728 sayılı YATIRIM ORTAMININ İYİLEŞTİRİLMESİ AMACIYLA BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN’un 58’inci maddesine göre 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 10/1-a maddesindeki % 100 Ar-Ge indirimine ilişkin hükmü yürürlükten kaldırılarak tüm Ar-Ge faaliyetleri sadece 5746 Ar-Ge Kanununa tabi kılınarak, uygulamadaki yöntem farklılıkları giderilmiştir.

ŞİMDİYE KADARKİ UYGULAMA

– Mükellefler bünyelerinde yürüttükleri Ar‐Ge projesi kapsamında faydalanmak istedikleri “Ar‐Ge İndirimi” konusunda, 1 Seri No.lu 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Genel Tebliği’ndeki “10.2. Ar‐Ge indirimi” kısmında tanımlanan düzenlemeyi ya da 5746 Sayılı Kanuna bağlı olarak çıkarılan Uygulama ve Denetim Yönetmeliği’nde açıklanan esas ve uygulamaları seçebilir veya uygulamada gözlemlediğimiz gibi, Ar‐Ge indiriminden yararlanmayıp, sadece Ar‐Ge fonundan yararlanmayı tercih edebilir. Söz konusu iki düzenlemenin kapsam ile uygulama usul ve esasları birbirinden farklılıklar içermekteydi.. Aynı Ar‐Ge projesi için iki uygulamayı birlikte Ar‐Ge indiriminde kullanmaları mümkün değildir. 5520 Sayılı Kanun uygulamasını tercih edip 263’de aktifleştirilen Ar‐Ge harcamalarının % 100’ünü kurum kazancından indiren mükellef, Kamu Kurum ve Kuruluşlarından (örneğin TÜBİTAK’dan) gelen hibeyi bilanço pasif kalemi olan 549 özel fon hesabına kaydetmeyerek, 602 numaralı Diğer Gelirler Hesabının alacağına kaydederek vergilendiriyordu.

10 Ağustos 2016 tarihinde güncellenmeden öceki 5746 sayılı Kanunun ilgili Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesine İlişkin Uygulama ve Denetim Yönetmeliğin 8/3 maddesinde; “Kanun kapsamında Ar‐Ge indiriminden yararlananlar, Gelir Vergisi Kanununun 89 uncu maddesinin (9) numaralı bendi ile Kurumlar Vergisi Kanununun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi hükmünden ayrıca yararlanamazlar” denilmektedir.

Mükellef, bünyelerinde yürüttükleri Ar‐Ge Projesi kapsamında faydalanmak istedikleri “Ar‐Ge İndirimi” konusunda, 5746 sayılı Kanun uygulamasını seçebilir. Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesine İlişkin Uygulama ve Denetim Yönetmeliği’nin 24 üncü maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen “Bu hesapta yer alan tutarlar, Gelir Vergisi Kanunu ve Kurumlar Vergisi Kanununa göre vergiye tabi kazancın tespitinde gelir, Ar‐Ge İndirimi tutarının tespitinde Ar‐Ge harcaması olarak dikkate alınmaz. Bu şekilde sağlanan karşılıksız fonlardan yapılan harcamalar yapıldığı yere göre doğrudan gider ya da amortismana tabi iktisadi kıymet olarak muhasebeleştirilir” hükmüne göre hareket edilmesi zorunludur. Bu durumda Kamu Kurum ve Kuruluşlarından (örneğin TÜBİTAK’dan) gelen hibe, 549 numaralı özel fon hesabına kaydedilerek ticari kazanç matrahına dâhil edilmez, 549’daki bu fon hesabı  5 yıl süre ile sermaye artışı dışında örneğin kar dağıtımına konu olursa vergiye tabidir.

263’deki aktifleştirilen Ar‐Ge harcamalarından TÜBİTAK’dan gelen hibe düşülerek, kalan tutar ilgili dönemde net yapılan “Ar‐Ge İndirimi” olarak kabul edilir ve Kurumlar Vergisi ya da Geçici Vergi matrahından indirime gidilir. Kuruluş yukarıda belirtilen işlemler dışında dönem içinde Geçici Vergi matrahından Ar‐Ge indirimini düşmesi durumunda, her geçici vergi döneminde 751 yansıtma hesabı üzerinden 263 nolu Araştırma ve Geliştirme Giderleri Hesabına aktifleştirme kaydının yapılması söz konusudur.

YENİ UYGULAMA

TÜBİTAK PROJELERİNDE;

9 Ağustos tarihindeki KVK’daki 10 maddenin 1. Fıkrasının a bendinin iptali ile bundan böyle TÜBİTAK-TEYDEB Ar-Ge projesi yapan mükellefler 10 Ağustos 2016 tarihinde güncellenen Ar-Ge yönetmeliğine göre işlem yapacaklar. Şöyle ki;

1.Ar-Ge harcama ve giderleri 750 hesap üzerinden 263 Ar-Ge giderleri hesabında proje adı ve numarası belirtilerek kayıt yapılır.

2.TÜBİTAK’tan gelen hibe 549 özel fonlar hesabına alınarak, vergilendirilmez. Hibenin karşılığı aktif hesaptadır. Sermaye artırımı hariç 5 yıllık sürede ortaklara dağıtılırsa % 15 stopaja tabi olur.

3.263’deki hesapta toplanan Ar-Ge giderinden TÜBİTAK’tan gelen ya da gelecek hibe çıkarıldıktan sonra kalan meblağ 3 aylık geçici dönemler ile Nisan ayında verilen Kurumlar vergisi beyannamesinde vergi matrahından indirilir. TÜBİTAK’tan gelecek hibe geciktiğinde yani tahsilat gerçekleşmediğinde tahakkuk esasına göre Ar-Ge indirimi hesaplanır, farklılık olduğunda düzeltme beyannamesi verilir.

AR-GE VE TASARIM MERKEZLERİNDE;

– Hibe söz konusu değilse 263’te biriken Ar-Ge harcama ve giderleri geçici dönemlerde ve Kurumlar Vergisi beyannamesinde vergi matrahından düşülür. Kar yetersiz ise nazım hesaplarda takip edilerek müteakip döneme devredilerek yeniden değerleme oranıyla güncellenir.

– Eğer Merkez TÜBİTAK projesi veriyorsa Ar-Ge harcama ve giderlerinde mükerrer Ar-Ge indirimi teşvikini kullanmadan kayıtlarını yapar, beyannamede de hibe fonunu tahakkuk esasına göre Ar-Ge indirim matrahından düşerek, vergi matrahından indirir.

MERKEZ OLMADAN, TÜBİTAK’A BAŞVURMADAN KENDİ ÖZEL İMKÂNLARI İLE AR-GE FAALİYETİ YAPLIR İSE

6728 Sayılı Kanunun 60 maddesi ile Ar-Ge Kanununa şu madde eklenmiştir:

MADDE 3/A – (1) Gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin, işletmeleri bünyesinde gerçekleştirdikleri münhasıran yeni teknoloji ve bilgi arayışına yönelik araştırma ve geliştirme harcamaları tutarının %100’ü, bu kapsamdaki projelerin Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından Ar-Ge ve yenilik projesi olarak değerlendirilmesi şartıyla, 5520 sayılı Kanunun 10 uncu maddesi ve 193 sayılı Kanunun 89 uncu maddesi uyarınca kazancın tespitinde indirim konusu yapılır. Ayrıca bu harcamalar, 213 sayılı Kanuna göre aktifleştirilmek suretiyle amortisman yoluyla itfa edilir, bir iktisadi kıymet oluşmaması hâlinde ise doğrudan gider yazılır.

(2) Kazancın yetersiz olması nedeniyle ilgili vergilendirme döneminde indirim konusu yapılamayan tutar, sonraki vergilendirme dönemlerine devredilir. Devredilen tutar, takip eden yıllarda 213 sayılı Kanuna göre her yıl belirlenen yeniden değerleme oranında artırılarak dikkate alınır.

(3) Araştırma ve geliştirme faaliyetleri ile doğrudan ilişkili olmayan giderlerden Ar-Ge indirimi hesaplanmaz. Ar-Ge indirimi tutarının hesabında tamamen araştırma ve geliştirme faaliyetlerinde kullanılan amortismana tabi iktisadi kıymetler için hesaplanan amortismanlar ile başka faaliyetlerde de kullanılan makine ve teçhizat için hesaplanan amortismanların bu kıymetlerin araştırma ve geliştirme faaliyetlerinde kullanıldıkları gün sayısına isabet eden kısmı dikkate alınabilir. Bu madde kapsamında Ar-Ge indiriminden yararlanılacak harcamaların kapsamını ve uygulamadan yararlanılabilmesi için gerekli belgeler ile usulleri belirlemeye Maliye Bakanlığı ile Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı müştereken yetkilidir.”

Böylece Merkez kurmadan ve TÜBİTAK’a Ar-Ge projesi vermeden kendi öz kaynakları ile Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerini projelendiren firmalar, bu projelerinin değerlendirilmesi ve onayı için Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına başvurarak, kabul edilmesi halinde % 100 Ar-Ge indiriminden yararlanmaları olanaklı hale getirilmiştir.