TÜBİTAK-TEYDEB DESTEK PROGRAMLARI İLE KOSGEB DESTEK PROGRAMLARI VASITASIYLA KOBİ’LERDEKİ AR-GE YENİLİK VE TASARIM FAALİYETLERİ VE PROJELERİ İÇİN GEREKLİ OLAN MÜHENDİSLERİN MAAŞLARI % 75-90 ORANINDA HİBE YOLUYLA NASIL FİNANSE EDİLEBİLİR?

 Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK

Ar-Ge, Yenilik ve Tasarım Hibe Fonları,

Tasarım/Ar-Ge Merkezi Uygulayıcısı,

Öğretim Üyesi, Sorumlu Ortak Baş Denetçi, YMM

www.abdanmerymm.com

abdanmer@gmail.com

08.06.2016

 

MEVCUT DURUM

Son birkaç haftadır firma ziyaretlerimiz arttı, yetkililerle olan görüşmelerimizde özellikle KOBİ Küçük İşletme Statüsünden Orta Ölçekli firma statüsüne geçmekte olan ya da geçen firmalar, ihracat yapıyorlar, bünyelerinde ortalama 60-70 personel istihdam edip, bunların içinde de makine, elektrik, elektronik, kimya, endüstri mühendisi gibi ortalama 10 mühendis çalıştırıyorlar. Bu yapıdaki firmaların ortak problemi mevcut ücret seviyeleri ve vergi/sigorta yükleri ile bu mühendisleri firmada tutamayacakları, dış rekabet nedeniyle de ücretleri artıramadıklarını ileri sürüyorlar, kar marjları çok düşük.

 

ÇÖZÜM 1 TÜBİTAK

Benden çözüm istediler, ben de ilk etapta TÜBİTAK’a her ay birer Ar-Ge projesi verilerek kısa vadede her an yürüyen 3 Ar-Ge projesi olması halinde (her bir projede kısmi kullanım 1/3 yani adam ay oranı 0.33 olursa, toplam adam ay oranı (1) olur) şu avantajları elde edeceklerini belirtiyorum:

1) Maaşlarının ortalama %60’nın TÜBİTAK, KOSGEB, H2020 Araştırma ve Yenilik destek programlardan karşılanması söz konusudur (KOBİ 1507 TÜBİTAK programında %75’e kadar çıkabilmektedir).

2) Proje üst limitinin olmadığı 1501 TÜBİTAK Sanayi projelerinde örneğin malzemelere  %40 destek oranı uygulanır iken, büyük işletmelerin projelerinde personel giderleri %60, orta ölçekli KOBİ niteliğindeki işletmelerin projelerinde %75, mikro ve küçük ölçekli KOBİ niteliğindeki işletmelerin projelerinde ise %90 oranında destek kapsamına alınır. Projenin Ar-Ge faaliyetinde doktoralı araştırmacı istihdam edilmesi durumunda ise bu personele ilişkin harcamanın %100’ü destek kapsamına alınır.

4 Kasım 2012 tarihinde  KOBİ Yönetmeliğinde yapılan değişikliğe  göre; 10 kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı ya da mali bilançosundan herhangi  biri   bir milyon TL´yi aşmayan çok küçük işletmeler mikro işletme, 50 kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı ya da mali bilançosundan herhangi biri  sekiz milyon TL´yi aşmayan işletmeler küçük işletme, 250 kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı ya da mali bilançosundan herhangi biri  40 milyon TL´yi aşmayan işletmeler de orta büyüklükteki işletme olarak belirlendi.

 

Projede çalışan personelin ilgili destek programının Uygulama Esaslarında eğitim durumu ve çalışma süresine göre belirlenen katları yazılır.

“Brüt Asgari Ücret Katları” sütununa;

– Lise mezunu ve altı personel için üç (3),

– Ön lisans mezunu için dört (4),

– Lisans veya yüksek lisans mezunu için, lisans mezuniyet tarihi ve proje başvuru tarihi arasında geçen süre;

– 48 aydan az ise altı (6),

– 48 ay ve üstünde ise on (10),

– Proje konusu uzmanlık alanlarından herhangi birisinde doktora derecesine sahip personel için ise oniki (12) yazılmalıdır.

Örnek; 09.06.2016 itibariyle brüt asgari ücret 1.647,00.-TL. olup, bu durumda firmaya yeni giren bir mühendis mezuniyet yılı 4 yıldan az ise 1.647,00 * 6 = 9.882,00.-TL. brüt ücret, 4 yılı geçiyorsa 1.647,00 * 10 = 16.470,00.-TL.’ye kadar mühendis maaşlarına izin vermektedir.

 

AR-GE PROJELERİNDE ÜCRET ARTIŞLARI NASIL OLMALI

– Tahmini proje önerisinde maliyetler hazırlanırken Personel brüt ücretlerin önceki 6 ay ortalaması alınıyor.

– Proje başladıktan sonra maaş artışı olabilir, ikramiye verilebilir. İşlemler resmi olduktan sonra herhangi bir sorun çıkmıyor.

– Brüt ücreti 3.000 TL  olan personelin daha sonra maaşı 4.000 TL olması sorun olmuyor. Ama 3.000 TL alan birinin maaşı daha sonra 6.000 TL olduğunda bu dikkat çekiyor ve sorgulanıyor.

– Yeni işe başlayan bir personelde böyle bir artış olabilir. Yeni personel başlangıç esnasında firmayla bir protokol imzalamıştır. Deneme süresini doldurduktan sonra maaşında artış olabilir.

Örneğin 01.05.2014 tarihinde işe başlamış ve deneme süresince brüt ücret olarak 2.500 TL. alacaktır. Deneme süresi dolduktan sonra her iki tarafta anlaştıkları takdirde brüt maaşı protokolde anlaştıkları şekilde arttırılabilir.

3) KOBİ statüsüne sahip firmalarda TÜBİTAK’a her proje verilişinde fikir sahiplerine, mühendislere 7.500,00.-TL ödül verilebilmektedir.

–  Her şeyden önce Proje veren firmanın KOBİ statüsünde olması gerekli olup, 1507 KOBİ Ar-Ge ve 1501 Sanayi Ar-Ge proje vermesi gerekiyor. 1507 KOBİ Ar-Ge Başlangıç Destek Programı uygulama esaslarının 10/4 maddesi ile 1501 Sanayi Ar-Ge Projeleri Destekleme Programı uygulama esaslarının 10/2 maddesinde, proje ekibinde yer alan ancak şirket ortağı ya da yönetim kurulu üyesi olmayan ve proje süresince firmada çalışmış olması koşuluyla proje ekibinde yer alan fikir sahibi araştırmacıya teşvik ödülü verilebileceği, birden fazla fikir sahibi araştırmacı olması halinde bu ödülün paylaşılabileceği belirtilmektedir.

–  Bu mevzuat hükmüne göre online ile proje önerilerini TÜBİTAK’a geçmeden önce personel bilgileri formu doldurulurken “bu personel proje fikir sahibidir” diye bir seçenek var, onun işaretlenmesi gerekiyor.

–  Bu talep üzerine TÜBİTAK Komitesi karar verirse, fikir sahibi araştırmacının teşvik ödülü alabileceği destek karar yazısında belirtiliyor.

– Projenin dönem raporları verilip, proje başarı ile tamamlandıktan sonra yukarıdaki YMM onaylı yazılar ile araştırmacının banka hesap bilgileri TÜBİTAK’a bildirilerek, havale yapılıyor. Bu destek fikir sahibine verilmektedir.

4) Firmalar istihdam ettiği personelin sigorta ve vergi yükünü ödemektedir. Ar-Ge projesi verilmesi halinde, örneğin onaylanan Ar-Ge projelerinde görev alan 1 mühendis aynı anda yürüyen 3 Ar-Ge projesinde 1/3 oranında görev alır ve 3 projede adam/ay oranı (1) olursa, SGK işveren payının yarısı ödenmemekte, stopaj ise %80 (doktora derecesine sahip personelde %90) ödenmemektedir.

5) Ar-Ge harcamaları içinde yer alan personel giderleri geçici ve kurumlar vergisi matrahından % 100 Ar-Ge indirimi olarak düşülebilmektedir.

ÇÖZÜM 2 KOSGEB

TÜBİTAK-TEYDEB ar-ge projelerinde görev almayan mühendis ve teknik meslek yüksekokulu mezunu personelleri KOSGEB’in Ar-Ge ve İnovasyon, Endüstriyel Uygulama ya da KOBİGEL projelerinde görevlendirmek uygun olur. Konunun açıklanması için aşağıda Ar-Ge ve İnovasyon destek programı ile ilgili özet bilgi yer almaktadır (Endüstriyel uygulama makale linki: http://www.abdanmerymm.com/yeni-iyilestirmelerle-mayis-ayi-kobiler-icin-kosgeb-endustriyel-uygulama-projesini-verme-zamani.html, KOBİGEL linki: http://www.abdanmerymm.com/300-milyon-tllik-3-ayri-cagri-ile-yeni-kobigel-proje-basvurulari-yenilikci-ve-tasarimci-kobiler-icin-neden-kacirilmamali.html).

KOSGEB’in Ar-Ge ve İnovasyon destek programı ile geri ödemesiz “Makine-Teçhizat, Donanım, Hammadde, Yazılım ve Hizmet Alımı Giderleri Desteği”  150.000TL, personel giderlerinin 150.000 TL. olması bu programın avantajını TÜBİTAK desteklerine yaklaştırmaktadır. Ayrıca bu program kapsamında gerekli olabilecek patent alınması, test analiz belgelendirme bedeli, yurtiçi/yurtdışı fuarlara bireysel katılınması gibi giderlere verilen 100.000 TL.’lik geri ödemesiz destekler de öne çıkmaktadır. Böylece toplam hibeli destek 400.000 TL.’ye yaklaşabilmektedir. (TÜBİTAK 1507’de hibe üst limiti 500.000×0,75= 375.000TL). bu açıdan TÜBİTAK yanında mutlaka KOSGEB Ar-Ge Projesi de verilmeli.

 

PROJE SÜRESİ

Ar-Ge ve İnovasyon Programı için en az 12 (on iki), en çok 24 (yirmi dört) ay,

Program için de Kurul kararı ile 12 (on iki) aya kadar ek süre verilebilir.

  AR-GE İNOVASYON DESTEK PROGRAMI

Destek Üst Limiti (TL)

DESTEK ORANI (%)

Makine-Teçhizat, Donanım, Hammadde, Yazılım ve Hizmet Alımı Giderleri Desteği

150.000

75

Makine-Teçhizat, Donanım, Hammadde, Yazılım ve Hizmet Alımı Giderleri Desteği (Geri Ödemeli,2.5 yıl vadeli,8 taksitte,faizsiz kredi)

300.000

75

Personel Gideri Desteği

150.000

75

Proje Geliştirme  Desteği Proje Danışmanlık Desteği

25.000

  75

Eğitim Desteği

10.000

Sınai ve Fikri Mülkiyet Hakları Desteği

20.000

Proje Tanıtım Desteği

5.000

Yurtdışı Kongre/Konferans/Fuar Ziyareti/Teknolojik İşbirliği Ziyareti Desteği

15.000

Test, Analiz, Belgelendirme Desteği

25.000

ÖZET HALİNDE YÖNLENDİRİCİ BİLGİLER 

  1. Hibeli ve kredili destekleri Makine-teçhizat, donanım ve yazılımın tek kalemi için birleştirerek birlikte  kullanılması söz konusu olmayıp, hibeli ve kredili desteği ayrı ayrı kalemlerde kullanmak gerekiyor.
  2. Projeye konusu satın alınacak makine ve teçhizatın; yerli malı olması durumunda, bu destek oranlarına % 15 ilave edilerek destek oranı %90 olarak uygulanacaktır.
  3. Teminat mektubu sorunu olmayan firmaların örneğin 400.000 TL’lik yerli makine-teçhizat giderlerinde 400.000×0,90=360.000 TL, ancak üst limit 300.000 TL’lik 0 faizli kredi alması da büyük avantajdır.
  4. Personel giderlerinde: net ücret üzerinden aylık, üniversitelerin lisans programından bir yıl içinde mezun olabilecek durumdaki öğrencilere ve lisans mezunlarına 2.000TL, yüksek lisans mezunlarına 2.750TL ve doktora mezunlarına 3.500TL olmak üzere artırılarak değiştirilmiştir. Ön lisans mezunlarına net ücret üzerinden aylık 1.500TL, destek sağlanması da projede çalışan personel giderleri karşılığı olarak eklenmiştir.
  5. Bize göre KOBİ firması bu programla 150.000 TL’lik hibe desteği için ürün ya da ürün/süreç yeniliği yapmalı, bu yenilikleri gerçekleştirmek için de yurt içinden alacakları özellikli makineler için 300.000 TL’lik 0 faizli geri ödemeli destek almalı. 12 aydan aşağı olmayan personel desteklerinden yararlanmalı, örneğin bir makine mühendisi alarak aylık maaşının 2.000 TL’sini KOSGEB’den almalı, teknoloji fuarlarına bireysel katılarak % 75 hibeli 15.000 TL desteğe niyetlenmeli, CE gibi belgelendirme desteklerine verilen 25.000 TL hibeden yararlanmalı. Yurt içi ve yurt dışı incelemeli patent ve faydalı model masraflarının % 75’ine verilen 20.000 TL hibeden istifade etmelidir.

SONUÇ

Yukarıdaki Ar-Ge hibe ve desteklerle firmaların personel maliyetlerinin oldukça düştüğü, bu durumda maaşları artırabileceklerini ve Ar-Ge ve Yenilik proje yapmanın manevi motivasyonu ile mühendisleri firmada tutabilecekleri görüşü ortaya çıkmaktadır. Ar-Ge hibe ve desteklerinden maksimum yararlanmak için yukarıda analiz ettiğimiz iki destek kuruluşun imkanları iyi değerlendirilmelidir.