TÜBİTAK-TEYDEB PROJESİ ONAYLANARAK DÖNEM RAPORU HAZIRLIK AŞAMASINA GELİNDİĞİNDE DİKKAT EDİLECEK KRİTİK HATALAR

Prof. Dr. Atila BAĞRIAÇIK

Ulusal ve Uluslar arası Ar-Ge ve Yenilik

Hibe Fonları Uygulayıcısı, Öğretim Üyesi

Sorumlu Ortak Baş Denetçi, YMM

Gülçin GÖKÇEYREK

AR-GE ve Yenilik Mali Rapor Uzmanı

www.abdanmerymm.com
abdanmer@gmail.com

11.01.2016 

GİRİŞ                                                                                                                                                          

TÜBİTAK-TEYDEB Ar-Ge proje başlangıç tarihi 2015 Temmuz – Aralık dönemine isabet edip de onaylanan projeler için neler yapılması gerekir, hangi hatalara dikkat etmeliyiz konularını görüşmek üzere bu aralar firmaları ziyaret ederek, üst yönetim yetkilisi, proje yürütücüsü, finans müdürü, satın alma ve pazarlama yetkilileri ile Muhasebe sorumlusu / SMMM’den oluşan ekiple toplantı düzenliyoruz.

Bu toplantıda ilkin projede görev alan personelin muhtasar ve sigorta muafiyeti için SGK ve Vergi dairesine başvurmalarını, faizsiz avans ihtiyaçları varsa TÜBİTAK’a transfer ödemesi için gerekli çalışmaları açıklıyoruz.

Daha sonra mevzuata ve 10 yıllık uygulama tecrübelerimize göre yapılmaması gereken hatalara örnekleriyle dikkat çekiyoruz. Dönem raporlarında hata yapılırsa Ar-Ge proje çıktısı üzerine inşa edeceğimiz Teknoyatırım, KOSGEB Endüstriyel Uygulama, Teknopazar, 5.Bölge destekleri, patent istisnası vb. yatırım ve satışa uygulanan teşvikler riske girer.

TÜBİTAK-TEYDEB PROJESİ ONAYLANARAK DÖNEM RAPORU HAZIRLIK AŞAMASINA GELİNDİĞİNDE DİKKAT EDİLECEK KRİTİK HATALAR

1.SON ANI BEKLEMEK: Bu raporları oluşturmak için Aralık ayını takip eden  3 aylık süre  var iken, son Mart ayına sıkıştırmak hem denetimleri zorlaştırıyor hem de yapılan hataların revizyonunu önlüyor. Bizce bu dönem raporları için en uygun olanı, Ocak ayında hazırlık yapılarak Şubat ayında TÜBİTAK’a vermek, Mart ayının sonuna bırakmamak.

2.PROJE MALİYETLERİ İLE MALİ RAPOR HARCAMA VE GİDERLERİNİN BİRBİRİYLE TAM EŞLEŞTİRİLMEMESİ: Özellikle malzemelerde proje maliyetleri bilgileri ile fatura bilgileri birbiriyle çeliştiğinden bizler ek bilgi alarak ikna olmak zorunda kalıyoruz. Buradaki akılcı yöntem, firmanın satın alma sorumlusunun proje bütçesini eline alarak, buradaki bilgilere göre fatura kestirmesi ve bu Ar-Ge faturalarının muhasebede ayrı bir dosya olarak ta baştan izlenmesidir.

Mali Rapor denetiminde en çok zamanımızı alan malzeme eşleştirmesidir. Firmalar Proje önerisi tahmini maliyet listesinde yer alan malzeme kalemlerini fatura üzerinde sıra numaralarını belirtmediklerinden biz eşleştirmeyi yaparken zorlanıyoruz, ayrıca bazı kalemleri proje ilişkilendiremediğimizden kapsam dışına almak zorunda kalıyoruz. Firmalar fatura üzerinde ilgili sıra numaralarını yazarlarsa hem denetim zamanı kısalır hem de kapsam dışına alınmaz.

3.HARCAMA VE GİDERLERİN BAZILARININ YMM RAPOR TARİHİNE KADAR ÖDENMEMİŞ OLMASI: Verilen çeklerin tarihleri rapor tarihinden sonraya isabet ediyorsa, ilgili harcama ve gider hibe kapsamı dışına alınıyor (Projenin son raporu ise telafisi yok, ara dönem raporu ise bir sonraki dönemde ödeme yapılırsa destek kapsamına girebiliyor). Ödemelerde dekontlar üzerine ilgili Ar-Ge faturasının numara ve tarihi yazılarak, cari hesap usulü ödemeden kaçınmak gerekli, aksi halde Ar-Ge faturası öncesi borçların da rapor tarihinden önce ödenmesi gerekiyor. Personel ödemeleri bankadan tam olarak ödenmeli, eksik olması halinde eksik ödenen ücrete ait hibenin tamamı kapsam dışına alınıyor. Malzeme, hizmet alımları gibi diğer harcama ve giderlerde eksik ödeme halinde ödenen tutardan önce KDV’nin tamamı düşülüyor, geri kalan tutar hibe matrahına tabi tutuluyor. Ödemelerin çekle yapılmasında bizce mutlaka firmanın kendi çeki kullanılmalı (müşteri çeki kullanmak zorunda kalırsak, tam cirolu olmalı, kullandığımız çek ürünümüzü sattığımız müşteriye ait ise müşterinin bankasından banka teyidi alınması şart, aksi halde kapsam dışı).

4.HARCAMA VE GİDER BELGELERİNİN TANZİM TARİHLERİNİN PROJE SÜRESİ İÇİNDE OLMASI GEREKLİLİĞİ: Aksi halde kapsam dışına alınır. Bunun üç istisnası vardır. Birincisi, firma normal üretimleri için kullandığı rutin malzemelerden stokunda kalan olarak bulunduruyorsa, fatura tarihi dikkate alınmadan proje süresi içinde sarfının yapıldığına dair muhasebe kaydı yapılmış ise kabul edilir. İkincisi; ithal malzeme ve makine ithalatına ait faturaların düzenleme tarihleri geriye doğru en geç proje tarihinden itibaren 3 ayı geçmemesi gerekir. Üçüncüsü; son döneme ait YMM faturası, proje bitiş tarihinden raporun imzalanmasına kadarki sürede düzenlense bile, ödemesi yapılmışsa, destek kapsamına alınır.

5.PERSONEL GİDERLERİ ARASINDA PROJEDE GÖREV ALAN ŞİRKET ORTAKLARINA AİT GENEL KURUL KARARI İLE NOTER TASDİKİNİN OLMAMASI: Haliyle kapsam dışına alınıyor. Ayrıca projede görev alan personel KOSGEB’in nitelikli eleman desteğinden de yararlanıyorsa, aynı anda TÜBİTAK personel desteğinden yararlanamaz.

6.AR-GE MUHASEBE KAYITLARININ AYRIŞTIRARAK 750 HESAP ÜZERİNDEN 263 AR-GE GİDERLERİ HESABINDA TOPLANMAMASI: Gördüğümüz kadarıyla bu hesaplar kullanılmayıp Ar-Ge harcama ve giderlerin genel üretim maliyetlerinin içerisinde gösterilmesi hem Ar-Ge indirimi imkânını ortadan kaldırıyor hem de 263’de bir kaydın olması halinde firma 1501 Sanayi Ar-Ge projelerinde  % 5-10 arası ek hibe destek oranından mahrum kalıyor.

7.TÜBİTAK UYGULAMASI İLE 5746 SAYILI AR-GE TEŞVİK KANUNU ARASINDAKİ FARKLILIKLARIN DİKKAT EDİLMEMESİ: Örneğin bu kapsamda en çok karşılaştığımız sorun; TÜBİTAK alet, teçhizat, yazılım ve program alımında bu alımların bedellerinin tamamını (oransal destek hariç) hibe matrahına dahil edilmesine imkan tanıdığından ve YMM tarafından onaylandığından ötürü, tamamı Ar-Ge gideri olarak firma tarafından geçici vergi ve kurumlar vergisi matrahından düşülürken, Ar-Ge kanunu sadece proje süresince kullanıldığı süreye isabet eden itfa ya da amortismanı kabul ettiğinden, arada fark çıkmakta, daha sonra cezalı düzeltme beyannamesi vermek zorunda kalmaktadır.

8.PROJE ÇIKTISI ÜRÜN SATIŞA KONU İSE, FATURA TARİHİNİN PROJENİN BİTİŞ TARİHİNDEN SONRA KESİLMESİ GEREKLİLİĞİ: Aksi halde hem proje süreci izleyici tarafından sorgulanır hem de ilgili harcama ve giderler destek kapsamı dışına alınır.

9.PROJE ÖNGÖRÜLERİNDE REVİZYON TALEPLERİNİN TEKNİK RAPORDA VE BUNA BAĞLI OLARAK MALİ RAPORDA HARCAMA VE GİDERLERİN ONAY İÇİN TANIMLANMAMASI: Proje geleceğe yönelik öngörü ve sapma riski taşıdığından, süre uzatımı/kısaltımı, bütçe kapsamı değişikliklerinin gerekçeli olarak raporlarda tanımlanarak, izleyici ve TÜBİTAK tarafından onayının alınması gerekir, bu şekilde onay yazısı olmadan YMM bu konuda bir işlem yapamaz. Ayrıca Teknik rapor muhteviyatı ile Mali Rapor muhteviyatının birbiriyle örtüşmeyip, çelişkiler içermesi halinde projenin iptaline kadar gidilebileceğini uygulamada deneyimledik.

SONUÇ

Dönemimiz Ar-Ge ve inovasyona dayalı üretim yöntemi olduğu için Ar-Ge projelerinde gerekli dikkati göstererek, bu projeler üzerine inşa edilen yatırım, seri üretim ve satışa yönelik kullanılan destekleri riske sokmamak gerekir. Proje vermek kadar sonrası çalışmalar da büyük önem arz etmektedir. Bu konuda deneyimli ve Ar-Ge’nin baştan sona tüm süreç adımlarını kendisinde içselleştirmiş YMM’lerden destek alınmasını öneririz.